Author Archive: ERITREANCDM

ኤሪትራዊት ጓል-ኣንስተይቲ፡-

ሓደ ካብቲ ዘሕፍር ሃለዋት ህ.ግ.ደ.ፋዊት ኤሪትራ፡ ብሓፈሻ ሕቶ ኤሪትራዊት-ስድሬቤትን ብፍላይ ድማ ሕቶ ደቂ ኣንስትዮ’ዩ። ደቂ- ኣንስትዮ ማዕረ ኣሕዋተን ደቂ-ተባዕትዮ ኤሪትራዊያን፡  ኣብ ሰላማዊ-ፖሎቲካዊን ዕጥቃዊ ቃልሲ ብንጡፍ ተሳቲፌን፡ ብተግባር ማዕርነተን ብተሳታፍነተን ዘራጋገጻ ከንስን፡ ነዚ ዓጽመንን ደመንን ከስኪሰን ዘራጋገጽኦ፡ ጸወታዊን ሕብረተሰብኣዊ ማዕርነት፡ ዳግም በቶም ትማሊ ምስኣተን ተላፊኖም ዝተቃለሱ ኣሕዋተን፡ ተመንዚዔን ኣብ ሓደጋ ተሳጢሔን ይርክባ ኣለዋ።

ደቂ-ኣንስትዮ ኤሪትራ ብዲሞግራፊያዊ ብዝሔን 57% ዝግምገማ፡ ብተሳትፍኦንን ዲሞግራፊያዊ ጸጋታተን ሙዑሩይን ዑዙዙን ግደ ክህልወን ኣንዳተገበኤ ከንሱ፡ ተራኣን ግን ባይታ ዝዘበጠ ጨፍሉቕ ኢዩ። ኣብ ልዕሊ’ቲ ከም ሰበን ዘጓንፈን ደርባዉን መግዛእታዊ ጭቆናን ሕሰምን፡ ኣባታዊ ሕብረተሰብኣዊን በጋሚዳዊ ባህርያት ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ንዝኸፍኤ ሓደጋታት ኣቃሊዕወን ይርከብ ኣሎ።

  1. ኤሪትራዊት መንእሰይ ጉብዝንኣን ባህርያዊ ጽባቔን ኣብ ክንዲ ተዉህቦ፡ መከራ ዝዕድም ክብራ ዘግህስ ዕዳ ኮይንዋ ዘላ ጊዚ’ዩ።
  2. ኤሪትራዊት ተጋዳሊት፡ ጎደናታት ኣብ ምጽራይ፡ ፓርኪን-መካይን ቲኬት ኣብ ሙቕራጽ፡ ምልማን፡ ስደት…ወ.ዘ.ተ ተዋፊራ ኣብ ሓሳረ መከራ ትሕልፈሉ ዘላ ጊዚ’ዩ።
  3. ኤሪትራዊት ኣደ፡ ኣደዳ ሕሰም፡ጥምይት፡ ስደት፡ ጓሂን፡ ደቓ ብመከራ ኣዕብያ፡ ደድወለደቶምን ዘዕበየቶሙን ደቃ፡ ንህ.ግ.ደ.ፍ እተረክብ ናይ ሰብኣዊ መፍረ-ፋብሪካ ኮይና ኣላ። ኣቦታቶም ዝተኣስሩ፡ ኣብ ኣገልግሎት ዝተጸምዱ፡ ዝተሸርቡ፡ ዝተሰዱ፡ ዝሞቱ….ወ.ዘ.ተ ዘኽታማት በይና ከተዕቢ፡ ተሕልፎ ዘላ መከራ እዚ ኢልካ ክትዛረበሉን ክትጽብጾቦን ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኮይንሉ ዘሎ ህሞት’ዩ።

ዋላ እዉን ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ  ዝተሰለፉ ሓይልታት እንተኾኑ’ዉን፡ ብተግባር ውሑዳት ሓዲካ መብዛሕትኦም፡ ካብቲ ኣባታዊ ኣታሓሳስባ ሓራ ዝወጹ ስለዘይኮኑ፡ ንደቂ-ኣንስትዮ ከምዚ ንዕዳጋ ዝተቀረባ ሃለኽቲ ነገራት ገይሮም ስለዝወስድወን፡ ከም መሳርሒ ንዋት ክጥቀሙለን ዘይፍሕርዎ ጉድጓድን ዘይፍትንዎ ነገራት የሎን።

ጓል-ኣንስተይቲ ዓለባ ሕሰም ክትርብዕ፡ ሞቕሕ ኣባታዊ ኣታሓሳስባ ክትበትኽ፡ ጸወታዊን ደርባዊን ማዕርነታ ከተራጋግጽ….ወ.ዘ.ተ እንተኮይና ሱሉስ ተናጻጺሉ ዘይከይድ ቃልስታት ከተሳላስል ኣለዋ። ንሳተን፡-

  1. ጸወታዊ ኣድልዎን ዓመጽን ከተወግድ ፡
  2. ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ክትኣሊ፡
  3. ኣባታዊ ሕብረተሰብ ክትቅይር፡ ተሪር ቃልሲ ከድልያ’ዩ።

መታን ቃልስታታ ብግቡኡ ከተሳልስል፡-

ቀዳማይን ቀንዲን፡ ናጻ ዝኾነ ናይ ገዛእ-ርእሳ ማሕበር ክህልዋ ኣለዎ።

ካልኣይ፡ ድማ ምስ ዜጋታት ትቃለሰሉ ናይ ሓባር-ዋላ ከድልያ’ዩ።

ኮይኑ ግን ናጻ ዝኾነ ናይ ገዛእ-ርእሳ ማሕበር፡ ከም ዋልታን ጭማራን ኮይኑ፡ ዉሑስነት ዝኾና፡ ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ናይ ሓባር ስራሓት፡ ጓል-ኣንስተይቲ ነዚ ናይ ገዛእ-ርእሳ ናጻ ማሕበር ኣብ ምዱካን ክትጽመድ ኣለዋ።

ከምኡ ስለዝኾነ ኢና ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤሪትራ “ቀንዲ ሲቪክ መትከላትና ኣብ ፖሎቲካዊ ራእይና፣ ማሕበራዊ ፈልስታት ናይ ሲቪክ ሃገርን ሕብረተሰብን ኤርትራ ካብ ሕጂ ኣትሒዘን ክቦቕላን ክነጥፋን እዩ። እዘን ናጻ ደሞክራስያውያን ሃገራውያን ማሕበራት፣ ማሕበር ሰራሕተኛታት፣ ማሕበር መንእሰያት፣ ማሕበር ደቂ- ኣንስትዮ፣ ማሕበር ሓረስቶት፣ ማሕበር ስንኩላን፣ ማሕበር ሓርበኛታት … ወዘተ ይጠቓልል።  ናጻ ሲቪላዊ ትካላትን ኣካላትን፣ ማሕበር ኩሉ ዓይነት ሞያ፣ ማሕበር ጋዜጠኛታት፣ ማሕበር ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ማሕበር ሓካይም፣ ማሕበር ናይ ሕጊ ኪኢላታት/ ጠበቓታት/ ማሕበር መማህራን፣ ማሕበር ነጋዶ፣ ፣ ማሕበር ስነ-ጥበባውያን፣ ማሕበር ድሕነት/ኣንጻር/ ብከላን ልምዓትን፣ ማሕበር ተጣበቕቲ ህጻናት፣ ማሕበር ረድኤትን ምትሕግጋዝን….ወዘተ ናጻን ርእሰን ኪኢለን ክነጥፋን ክዕንብባን ካብቲ ቀንዲ ዕላማና እዩ። ናጽነተን ንምሕላዉ ድማ ኣብ ክንዲ ኣብ ትሕቲ ፖሎቲካዊ ምንቅስቃስ፣ ዉድብን ሰልፍን ተቆሪነን ዝሰርሓ ወይ መሳሪሒ ፖሎቲካዊ ምንቅስቃስ፣ ዉድብን ሰልፍን ዝኾና፣ ርእስን ኪኢለን ብነጻ ብዉሽጣዊ መደብ ዕዮን ሕግታተን መሪሒነታተን ክግዝኣ ስለዝግባእ ኣብ ክንዲ ቱኹላዊ ዝምድናታት ጋድማዊ ዝምድናታት ክህልወና ብመትከል ንኣምን”። እንብል።

ወድሓንኩም!

መርእድ ዘርኡ

m.zerut@gmail.com

17/03/2018

http://snitna.com/ECDM%20Dialogue%20papers%20for%20our%20common%20strategy%20and%20future.pdf

 

Advertisements

“ናጻ” ካብ ምንታይ: ከመይ ዝኣመሰለ “ናጽነት”:

ኣብ ፖሎቲካዊ ባይታታት ኤርትራ፡ ቡዙሕ ጊዚየ ንሕና “ናጻ” ኢና ተባሂሉ ክዝረብን ክጽዓድን ይሰምዕ’የ፡ የግዳስ ከም ዑቱብ-ሓቂነት ዘለዎ  ጽዕዶ ወሲደዮ ኣይፈልጥን። እቲ ምንታይስ “ናጻ” ካብ ምንታይ ሙኻኖም፡ ንጹር መግለጺ ስለዘይህቡሉን፡ ብተግባር እዉን “ናጻ” ሙኻኖም ብርግጽ ከእሙኑ ስለዘይኽእሉ ብሙኻኖም እዮ። “ናጻ” ኢና ክብሉ ይጸንሑ እሞ፡ ብድሕሪ መጋረጃ ድማ ኣእዳዉ ናይ ህቡኣን (ghost)፡ ብሩኡይ ኣጻብዕቶም ከንቃሳቑሱ ስለዝርኣዩን ሓሳባቶም ከንሂ  ስለዝስሙዑን’ዩ።

ካብዚ ቀጻሊ ዝዳጋገም ተርእዮታትን ዳይነሚክስን ብምንቃል፡ “ናጻ” የ ወይ “ናጽነት” ኣሎኒ ኢልካ ክትጽዕድ እንተኼንካ፡ ብቀዳምነት ምጣኔ-ሃብቲ ንፖሎቲካ ስለዝመርሕ፡ ንጹርን ጽኑዑን መትከላትን ፖሊሲታት ኣብ ምጣኔ-ሃብታዊ ኣካናዉናኻ  ክህልወካ ኣለዎ። ብዝኾነ ኣምር ናጻ ን ናጽነት ኣብ ገብረ-ገብነት፡ ሰብኣዉነትን ጉቡኣት ዝቶሞርኮሰ ኮይኑ ፡ እንታይ ክገብር ኣለኒ?  እንታይ’ዩ ኸ እቲ  ቁኑዕ ክኸዉን ዝግብኦ? ንዝብል ሕቶታት ኣቀዲሙ ብምልኣት ብሓሳብን ተግባራትን ዝመለሰ ምስ ዝኸዉን’ዩ። ናጻን ናጽነት ካብ ጽቡቕ ድሌታትካን መርትዖ ዘለዎ ምኽንያት ነቂሉ፡ ብዘይ ግዳማዊ ጸቕጥታት፡ ጽልዋታት፡ ምወላታት፡ ሓሳባት …ወ.ዘ.ተ፡ ብናይ ገዛእ-ርእስኻ ሰናይ ድሌታትካን ዉሳኔታትካን ትሓስቦምን ተተግብሮሙን ነገራት ፡ በቶም ባዕልኻ ንነብስኻ ዝገበርካላ-መግቲኢታት ተቀይድካን ሓሲብካ ተትግብሮም ወይ ትብሎም (conscious free will )እዮም።

ኣብ ፖሎቲካዊን ማሕበራዊን ንጥፈታት ሙሉእ ብሙሉኡ “ናጻን ናጽነትን” ዝብሃል ጉዳይ ብተግባር ኣሎ ድዩ (does free will exist) ዝብሉ ሕቶ ብገለ ግራቜናት፡ ዉልቃዊ ናጽነቶም ንካልኦት ዝመጠዉ: ነቲ ሓቂ ንምዝንባዕ ተባሂሉ ይልዓል’ዩ። እወ “ናጻን ናጽነትን” ካብ ገዛእ ርእስኻን ካብቲ ትነብረሉ ማሕበረ-ኮም ስለዝሙንጩ ህሉዉ’ዩ። ኣብ ዓለም ደቂ ሰባት ተሓጋጊዞም ስለዝነብሩ፡ ሓገዝ ምንዳይን ሓገዝ ምርካብን ነዉሪ ኣይኮነን። ከምኡ እዉን እቲ ዛዕባን ዕላማ ጽሑፈይን ኣይትታሓገዝ ወይ ኣይትሓግዝ  ንምባል ኣይኮነን።  እንታይድኣ መን ይሕግዘካ፡ ስለምንታይ ይሕግዘካ፡ ካብ መን ትቕበል፡ ንመን ሓገዝ ትሓትት…ወ.ዘ.ተ ብንጹር ዝፈለጥካን “ንናጻ”ን ናጽነትካን” ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ ዘየሳጣሕካ ክትከዉን ኣሎካ፡ ናብ ዝብል ምኽሪ ዝዛዘወ እዩ።

“ናጻ”ን ናጽነትን” ክህልወካ ከም ቀዳማይ ምርጫኻ ምስትወስዶ ፡ ብተኻእለ መጠን፡  ኣብ ምጣኔ-ሃብታዊ ዓቕምታትካን ሃልክታትካን፡ ብቀጥታ ካብ ኣባላትካ፡ ዘካየድካዮም ወፍሪታት፡ ዝተወፈየልካ-ዉርስታት፡ ምእካብ ወፈያታት ገንዘብ (fund raising)…ወ.ዘ.ተ ብዝተረኽበ ኣብ ርእሰ-ምኽኣል (self-reliance) ዝተሞርኮሰ ወይ ድማ ምስ ንስኻ ትነጥፈሉን ዕላማታት ቀጥታዊ (ቱኹላዊ) ርኽክብን ናይ ረብሓታትር-ግርጭት (conflict of interest) ዘይብሎም፡ ኣካላት ዉሽጣዊን ግዳማዊ ሓይልታት፡ ተማጻደቕቲ ናይ ቃልስታትካን ሽግራትካን  ዝኾኑ፡ መወልቲ ኣናዲኻ ክትረክብ ኣሎካ። ካብዚ ወጻኢ ጉሉጽነት ዝጎደሎን ኣብ ኣዝዩ ረቂቕ-ስልቲ ዝተሞርኮሰ ምወላ ምስ ዝኸዉን “ናጻ”ን ናጽነትን” ዘሎካ ዘይኮንካ፡ መሳሪሒ ናይቶም ዝምዉልኻ ኢኻ። እቲ ምንታይስ እቶም ዝሙዉሉኻ፡ ከምዚ ሓለይትን ደገፍትን ኮይኖም ይቐርቡኻ፡ ብተግባር ግን ንምጽላዉካን ንሙቑጽጻርካን ዝዓለሙ እዮም። ብርግጽ ንስኻ እዉን እንተኾነ ትፈልጦ ሓቂ ‘ዩ ፖሎቲካዊ ዉድባት፡ ምንቅስቓሳት፡ ግንባራት…ወ.ዘ.ተ ናይ “ግብረ-ሰናይ ማሕበራት” ከምዘይኮና ኩሉ ዝገብርኦ ወፈያታት ፖሎቲካዊ ሕሳባት ከምዘለዎ’ዩ።

ፈቲኻ-ጸሊእካ፡ ወትርግ መወልቲ ኣብ ፖሎቲካዊ፡ ማሕበራዊ ዉሳኔታትካ ኣዝዩ ጽኑዕ ጽልዋ ክህልዎም’ዩ። እቲ ዝብሉኻን ዝደልይዎ እንተዘይጌርካ ድማ ምጣኔ-ሃብታዊ ምወልኦም ደዉ ኣቢሎም፡ ከም ዓጽሚ ኣብ ጎሮሮ ኮይኖም: ኣይንላዕሊ ኣይንታሕቲ ተሓኒቕካ  ከምትወድቕ ይገብሩኻ።

ፖሎቲካዊን ምጣኔ-ሃብታዊ ዕላማ ዘለዎም፡ ናይ ግዳም ይኹን ናይዉሽጢ መወልቲ ሓይልታት፡ ስለዝደለኻዮም፡ ስለዝዓደምካዮምን ስለዝለመንካዮም ኣይኮኑን ዝሙዉልኻ፡ እንታይ ድኣ፡ ነቲ ዝደልይዎ ፖሎቲካዊ ወይ ምጣኔ-ሃብታዊ ዕላማ ንምዕዋት ኣገዳሲ ንዋት ኴንካ ምስዝረኽቡኻ’ዩ። ኣገዳሲ ንዋት ክትከዉን ባዕሎም ይፈጥሩኻ ወይ ድማ ብግርህና ዝጀመርካዮ ምንቅስቓስ ኣብ ከርስኻ ናቶም ሰባት ይጸፍዩልካ። ብመንገዲ ዝተጸፍዮ ሰባቶሙን፡ በቲ ዝምዉልኻ ገንዘብን ገይሮም ድማ፡ ናብ ዝደለይዎ መዓላታት ወይ ማኣዝን ንምንቅስቓስካ ይመርሕኻ። እቲ ዘንቀልካሉ ድንግል ሓሳብን ዕላማን ድማ ብኸምዚ ብልሓት ተጨዉዩ፡ መኻዕበቲ ፋይናንሳዊ ትሕዝትኦሙን ፖሎቲካዊ ጡማሓቶሙን ኬንካ ትተርፍ።

ብኸመይ ብልሓታት እዮም፡ እቶም ተመወልቲ ከንሶም፡ ንካልኦት ዝሙዉሉ ገንዘብ ዝረኽቡ? ኣብ ዘመነ ዓዉላማን (globalization) ኣብ ናይ ምዕራብ ሃገራት፡ ኣንካይዶ ዝተወደቡ ጉጂለ ሰባት’ሲ፡ ሓደ ዉልቀ-ሰብ እዉን እንተኾነ፡ ሕጋዊ ሲቪላዊ ማሕበር፡ ዘይመንግስታዊ ዉድብ፡…ወዘ.ተ ብምምስራት ኣብ ሰብኣዉነታዊ ሓገዛት፡ ኣብ ምምዕባል ትምህርቲ፡ ኣብ ክንክን-ጥዕና፡ ኣብ ህዝባዊ-ሜላ፡ ሕብረተሰብኣዊ-ጉዳይ፡ ተጣባቂ ንሰብኣዊ መሰል፡ ተጣባቂ ጸረ-ግርዘት፡ ተጣባቂ መሰል ደቂኣንስትዮ፡ መንእሰያት፡ ሃይማኖት፡ ማሕበረኮም፡  …ወ.ዘ.ተ ብምምስራት፡ ኣብቲ ዝነብረሉ ሃገር፡ ብዘፍቕዶ ሕጊ መሰረት ተመዝጊቡ፡ ክንቃሳቐስ ዉሑስ መሰላት ዘለዎ’ዩ። ንኸምዚ ዓይነት ንጥፈታት ተባሂሉ፡ ካብቲ መንግስቲ ዝኣከቦ ቀረጻት ዝሕዛእ፡ ህዝባዊን መንግስታዊን ገንዘብ ስለዝህሉ፡ ቀጥታ ተጠቃሚ ናይ’ዚ ገንዘብ ንክትከዉን ንስኻ፡ ንጥፈታትካን ምትእስሳራትካን ወሳኒ’ዩ ።

ብሕጋዊ ብልሓት ማሕበርካ ምስ ኣመዝገብካ፡  ከም መወከሲ (reference) ዝጥቀሙልካን ትጥቐመሎሙን  ፍርዝን ዝበሉ ዓለምለኻዊ ዉድባት፡ ፖሎቲካዊን ማሕበራዊን ክብደታትን ተሳማዕነት ዘለዎም ዉልቀሰባትን ናይ ገበላ ምምኻር ጉጂለታት(Lobby group) ክትረክብ ንዕብየትካን ምንቅስቓስካን ወሳኒ’ዩ። እዚ ክልተ ረቛሒታት ምሰተማልእ፡ ማሕበርካ ርዝነትን ተሰማዕነት (Leverage) ይህልወካ እሞ፡ ድሕሪኡ ሻምቡቆ መስመር ገንዘብ ከም ዋሓዚ ማይ ቦሽቦሽ ይብልን ኣብ ሕጋዊ መጋባእያታት ናይ ዞናዊን ዓለምለኻዊ ዉድባት ድማ ቀጻሊተሳታፊ ትኸዉን።

ድሕሪ ሙሉእ ተቃባልነት ምርካብካ (recognition) መወልቲ ሓይልታት ዘድልየካ ገንዘብ ትም ኢሎም ኣይኮኑን ዝህቡኻ። እንታይድኣ!

  1. እቲ ዝኸፍኤ መልክዑ፡- መወልትኻ ኣብ ናቶም መርበብ ብቀጥታ ንዝወጠንዎ ዉጥናት ንምትግባርን፡ ንሶም ብድሕሪ-መጋረጃ ኮይኖም፡ ኣብ ቅድሜ ዓለምለኻዊ መጋባእያታት ከም ተጣባቂ፡ ኣቕራቢ ክሲ፡መዳሪ….ወ.ዘ.ተ (speaker, presenter …etc) ኬንካ ንክትቀርብ ከም መጉሉሒ ድምጺ ይጥቀሙልካ (ንመረዳእታ ንስርዓት ሱዳን ኣብ ዓለምለኻዊ መጋባእያታት ከጥቕዑ እንተ ደልዮም፡ ነቲ ክብልዎ ዝደለዩ፡ ኣብ ክንዲ ባዕሎም፡  ብሱዳናዊ ዜጋ ጌሮም ይብልዎ) ።
  2. እቲ ዝሓሸ መልክዑ ድማ፡ በቲ ዕላማታትካን ንጥፈታት ንስኻ ተካይዶ፡ ከሕጉዙ እንተወሲኖም፡ ኣቀዲምካ ናይቲ ከተካይዶ እትደሊ ንጥፈታት ዉጥን ሓንጺጽካ፡ ነቲ ዉጥን ንምትግባሩ ዘድሊ ሃላኺታት፡ንዋትን መሳለጥያታት፡ ክንድዚ ዝግመት ገንዘብ ባጄት የድሊ ዝብል እማሜ ብጹሑፍ መሰቕረብካ፡ ንከተካይዶ ኣጽዲቆም ኣዉንታ መልሲ (green light) ይህቡኻ እሞ፡ ድሕሪኡ ነቲ ዝተወጠነ ዉጥን ብተግባር ተካይዶ።

ዝምዉልኻ ገንዘብ፡  መብዛሕትኡ ጊዚያት ድሕሪ እቲ ንጥፈታት ምክያዱካ’ዩ።  የግዳስ፡ ንኣጣቃቕማ ገንዘብ ኣብ ዝተሓስቦ ማዓላ ዉዒሉ ዶ ኣይዉዓለን ንምፍላጥ፡ ዘካየድካዮ ንጥፈታትን ዘዉጻካዮ ወጻኢታት ብዝምልከት ወይ ዝሕብር፡ ብደረቕን ተንቃሳቓሲ ስእልታትን ቪድዮታትን፡ ጽሑፋትን ናይ ዝተኸፍለሉ ገንዘባዊ ቅብሊታት ከተቕርቦሎም ትሕተት ኢኻ። ከምዚ ኢሉ ድማ፡ እቲ ናይ ምድንጋርን ምሕጋዝን ጉዕዞ ዕንክሊል ይቕጽል። ኣብዚ ሕጂ ክልዓል ዝግብኦ ኣገዳሲ ሕቶ ኣሎ። ንሱ ድማ እንተድኣ ካልኦት ክገብርዎ ዝኽእሉ ኾይኖም፡ ኣብ ክንዲ ንስኻ ብቀጥታ ነታ ሻምብቆ ዋሓዚት ገንዘብ ባዕልኻ ትሓልባ፡ ስለምንታይ ካልኣይ ወይ ሳልሳይ ኣካል፡ ሓሊቡ ዘምጻልካ ትቕለብ ከምዘሎኻ ክትሓስበሉ ዝግባእ ቀንዲ ጉዳይ’ዩ። እንታይ ዝብል ምስላ ኣሎ “ለማናይ’ሲ ንካልእ ለማናይ እንተቶኾበ፡ ዝሓሰቦ ድኣ ኣለዎ እንበር፡ ዝትኮበሉ ዶ ምስ ቶኾበ” ዝባሃል ምስላ’ዩ። ከመይ ገይሩ’ዩ ሓደ ለማናይ ካብተን ዝለመነን ቁሩብቁራቦ ንካልኣይ ለማናይ ዝቶኩብ?  ኣብ ክንዲ መሳሪሒ ን ጊዳይ ናይ’ቶም በብቑሩብ ዕላማኻ፡ ዲሞክራሳዉነትካ፡ ሃገራዊ ኒሕካ ዝቐተሉ “መወልቲ” ኰንካ ዕንዝራ ምቕያር፡ ኣስተብህሎን ጽሬትን ዘለዎ ጉዕዞ ምምራጽ ከድልየካ’ዩ።

ኣይፋለይን! ዝሃበ! እጊዚኣብሔር ይሃቦ! እንተኸፈሉልና እሞ እንታይ ኣለዎ፡ ደይ ብሽምናን ዝተማእረረ ገንዘብ’ዩ! በሊዑ ዘብላዓካ እንታይ እሞ ኣለዎ! ዉድብ ፍላን ሰልፊ ፍላን ምንቅስቓስ ፍላን ዶ ኣይሓገዙናን!…ወ.ዘ.ተ እንዳተባህለ ዝኸየድ ጉዑዞ፡ ኣብ ክንዲ መፍትሒ ጸገም:  ባዕሉ ክፍታሕ ዘለዎ ጸገም ኮይኑ፡ ነቲ ኩሉ ሃልክታትካ ንኮንቱ ዘባኽንን፡ ኣብ ተካይዶ ቃልስታት፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ዝቀየስካዮ ዕላማታት ዘዕዉት፡ እንኮ መመንጨዊ ፖሎቲካዊ ስልጣንን ፋይናንሳዊ ዓቕምታት መወልትኻ  ዘራጋግጽን ዘኻዕብትን ጥራይ ኮይኑ ከገልግል’ዩ።

ወድሓንኩም!

መርእድ ዘርኡ

m.zerut@gmail.com

15/03/2018

 

 

ስድራቤት ሚራባል (ተርጓሚት ወይዘሮ ዘውዲ ተስፋማሪያም)

ኣብ ዶመኒካን ረፑብሊክ ሓደ ኤንሪኮ ሚራባል ፌርናንደዝ ዝብሃል ማእከላይ መነባብሮ ዝነበሮ ሰብ ምስ በዓልቲቤቱን ምስ ኣርባዕተ ኣዋልድ ደቁን ይነብር ነበረ። እታ በዅሪ ጓሉ ፓትሪያ ኣብ 1924 ክትውለድ ከላ፡ ካልአይቲ ኣዴላ፡ ሳልሰይቲ ሚኔርቫ እታ ሕሳስልደ ድማ ማርያ ተሬዛ ይብሃላ ነበራ። እዘን ኣርባዕተ ኣሕዋት ርኹባትን ፈቃራትን ስድራ ስለ ዝነበሩወን ኣብ ሓደ ጽቡቕ ናይ ካቶሊክ ቤትምህርቲ ክመሃራ ዕድል ረኺበን። ብትምህርተን ኣመና ንፉዓት መልክዐን’ውን ውቁባት ነይረን። ሽዑ አብ ዶመኒካን ረፑቡሊክ ራፋኤል ሌዮኒታስ ትሩሲሆ ኣብ 1930 ንክልተ እብረ ፕረሲደንት ኮይኑ ድሕሪ ምግልጋል፡ ኣብ 1952 ቅዋም ብምጥሓስ ንዕድመኡ ምሉእ ፕረሲደንት ከም ዝኾነ ኣወጀ። እዚ (ኤል ሴፈ) ወይ ድማ እቲ ሓለቓ ኢሉ ንርእሱ ዘጠመቐ ውልቀመላኺ እምብዛ ርጉም፡ ዓመጸኛን ህልኸኛን ኮይኑ ኣዝዩ ግፍዐኛ ሰብ’ዩ ነይሩ። ንህዝቢ ናይታ ሃገር ድማ በቲ ጨካን ምሕደራኡ ፈጥፈጥ ኣበሎ። ንተቓወምቱ ክኣስርን ክቐትልን ከሎ፡ ንዘስግኡዎ በብሓደ ኣብ ርእሲ ምሕቃቕ፡ ብኣባላት ጸጥታኡ ንምሉእ ህዝቢ አርዓዶ። ኣብ ግዜ ምሕደራ ኤል ሴፈ እተን ኣርባዕተ ደቂ ሚራቫል ንኣሽቱ እየን ነይረን። እታ ሳልሰይቲ ሚኔርቫ ጓል 15 ዓመት ምስ ኣኸለት ነቦአ ትምህርታ ክትቅጽል ለመነቶ። ኣብቲ እዋን’ቲ ደቂአንስትዮ ኣብ ትምህርቲ ልዑል ግስጋሰ ከርእያ ዘተባባዕ ሃዋህዉ’ኳ እንተ ዘይነበረ፡ ወላዲኣ ንሕቶኣ ብሕጕስ መንፈስ ተቐቢሉ ትምህርታ ክትቅጽል ኣፍቀደላ።

ሚኔርቫ ትምህርታ ምስ ቀጸለት ብዛዕባ ኵነታት ሃገራ ከተስተውዕል ጀመረት። ፖለቲካ ናይ ሃገራ ክርድኣን ከተሓሳስባን ድማ ጀመረ። ብፍላይ እቲ ብማዕከናት ዜና ወጻኢ ብዛዕባ ኣብ ሃገራ ዘሎ ስርዓት ዝፍኖ ዝነበረ ዜና ይኹን መግለጺ ኣብ ኣእምሮኣ ብዙሕ ሕቶታት አበገሰ። እተን ሬድዮታት “ዲክታተር፡ ውልቀመላኺ፡ ሕጊ አልቦ . . .” ዝብል መግለጽታት’የን ዝህባ ነይረን። አብቲ ሃገር ሰፊኑ ዝነበረ ስርዓት ነቲ ሕብረተሰብ ብምሉኡ ስለ ዝተቘጻጸሮ፡ ናይ ምዝራብ፡ ምጽሓፍ፡ ምእካብ መሰላት ኣይነበረን። ብሓጺሩ እቲ ህዝቢ ተዓፊኑ እዩ ዝነብር ነይሩ። እዘን ናይ ወጻኢ ማዕከናት ዜና ዘቃልሖኦ ዝነበራ ፈነወ ንሚኔርቫን መማህርታን ብዛዕባ ኣብታ ሃገር ዘሎ ኵነታት ካብ ሕጊ ወጻኢ ምዃኑ ክበርሃለን ጀመረ። ሽዑ እያ ድማ ሚኔርቫ ሕጊ ክትመሃር ዝወሰነት። ልክዕ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ሓደ ፔሪክሌስ ፍራንኮ ዝተባህለ ከምኣ ብዛዕባ ሃገሩ ዝግደስ፡ ኣብ ሳንቶ ዶሚንጎ ዘሎ ግፍዐኛ ስርዓት ክእለ ኣለዎ ዝብል፡ ተስፋ ዘሎዎ መንእሰይ ተላለየት። ካብዚ ዝተበገሰ ፍራንኮ ድሮ ብኣባላት ጸጥታ ኤል ሴፈ ክእሰርን ክፍታሕን ጀሚሩ’ሎ። እዚ ነገር’ዚ ንባዕሉ ንሚኔርቫ ናይ ቃልሲ መንፈሳ ከለዓዕሎ ጀሚሩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነሕዋታ’ውን ብፖለቲካ ሃገረን ከም ዝጽለዋ ገይሩወን። ንውልቀ መላኺ ኤል ሴፌ ድማ ከም ሓደ ደመኛ ጸላኢአን ቈጸሮኦ። ሓደ መዓልቲ፡ ካብ ኤል ሴፈ ነታ ስድራቤት ብምልእታ ናይ ዕድመ ደብዳቤ ተላእከላ። ሽዑ እተን ኣሕዋት መልኣከ ሞት ዝጽውዐን ዘሎ ኮይኑ ተሰምዐን። እቲ ዕድመ ኣብ አደራሽ ቤተመንግስቲ እዩ ነይሩ። እቶም ወለዲ አማራጺ ስለ ዘይነበሮም ነቲ ዕድመ ክቕበሉዎ ነይሩዎም። ዕላማ ናይ ኤል ሴፈ ንጎራዙ ናይቲ ሃገር ዓዲሙ ባህ ዝበለቶ ንምራጽ’ዩ ነይሩ።

ኣብቲ ዕድመ ምስ ዝተረኽባ ቈናጁ ከዕልልን ቀመጽመጽ ክብልን ድማ ኣምሰየ። ሓንሳብ ምስ ሓንቲ ጸኒሑ ምስ ሓንቲ ካልእ ከዕልልን ክተናኸፍን ድሕሪ ምምሳይ ናይ መወዳእታ ምርጫኡ ሚኔርቫ ኮነት። ንሚኔርቫ ክምስጣ ስለ ዝደለየ፡ “ነፋሪተይ ከርእየኪ ትደልዪዶ?” ክብል ምስ ተወከሳ፡ “ደሓን የቐንየለይ፡” ክትብል መለሰትሉ። ቀዳመይቲ ናይ ዕድመ ምሸት ብሰላም ተዛዚማ እታ ስድራ ብሰላም ኣብ መንበሪ ገዛኣ በጽሐት። ናይ ካልአይ መዓልቲ ናብ ሚኔርቫ ጥራይ ዝተላእከ ደብዳቤ ግን ዕድመ ዘይኮነስ ትእዛዝ ነይሩ ክብሃል ይከኣል። ሚኔርቫ ናብ ቤተመንግስቲ ዘይኮነ ናብቲ ኣብ ገምገም ባሕሪ ዝርከብ ናይ ኤል ሴፈ ውልቃዊ መናፈሻ ክትመጽእ ዝጠልብ ነይሩ። ሚኔርቫ ብሕርቃን በግ ኢላ፡ “ኣይከይድን’የ” በለት። አቦአ ግን “እዛ ጓለይ፡ እዚ ርዅስ ሰብኣይ ነገር ከየምጽአልና እንተ ኸድኪ ይሓይሽ” በላ። ወላዲታ ድማ “በቃ ደሓን፡ አነን አቦኽን ምሳኺ ክንከይድ ኢና ኣጆኺ፡” ኢላ ምስ ኣተባብዓታ ግን ቃል ወለዳ ክተኽብር ከይፈተወት ሕራይ በለት። ተተሓሒዞም ድማ ናብቲ ዝተባህሉዎ ዕድመ ተበገሱ። ኤል ሴፈ ነቶም ኣጋይሽ “እንቋዕ ደሓን መጻእኩም” ድሕሪ ምባል ንሚኔርቫ ብኢዳ ሒዙ መሪሑዋ ንውሽጢ ቀጸለ። ሚኔርቫ ነቲ ኣብ መንደቕ ተሰቒሉ ዝነበረ፡ ኤል ሴፈ ዓቢ ጠበንጃ ሒዙ እናሃደነ ከሎ ዘርኢ ዓቢ ስእሊ ትርኢ ነበረት። ኤል ሴፈ ብድሕሪአ ጽግዕ ኢሉ፡ “ገዚፍ መሳርሒ ትፈትዊ ኢኺ” በላ። ሕርቃና ጥርዚ በጺሑ ኣዒንታ በርበረ መሰላ። ድምብርጽ ከይበላ፡ “ሰላም ዘይትህበና! ግደፈና’ስኪ! እንታይ ዝገበርና ሰባት ኢና?” ኸኣ በለቶ ብዓውታ። ነዚ ዝተዓዘቡ አቦን አደን ብራዕዲ ተዋሕጡ። ካልእ ዘረባ ከይወሰኸት ከላ ብኢዳ እናወጠጡ፡ “አኽቢርኩም ዝዓደምኩምና ነመስግን . . .፡” ኢሎም ዘረባኦም ምስ ጀመሩ፡ ሚኔርቫ፡ “ግደፋኒ፡ አይወዳእኩን ዘለኹ፡” ድሕሪ ምባል፡ “ተኣሲሩ ንዘሎ ኣፍቃሪየይ ፔሪክለስ ፍራንኮ ክትፈትሖ ኣለካ፡” በለቶ ብትብዓት። እቲ ዕድመ ብግቡእ ከይተዛዘመ ድማ ሚኔርቫ ምስ ወለዳ ብሰላም ገዛኦም በጽሑ። ኣሕዋታ ንኤል ሴፈ ዝበለቶ ምስ ሰምዓ ክድግፋኣ ከለዋ፡ ኤል ሴፈ ግን ኣይደቀሰላን።

ድሕሪ ገለ መዓልታት ሕነኡ መታን ክፈዲ ነቦ ሚኔርቫ ኣሰሮ። እታ ስድራቤት ብምልእታ ሽዑ እያ ምሉእ ብምሉእ ኣንጻር ኤል ሴፈ ዝተስአት። ኩላተን ኣሕዋት ብመትከል ኣንጻር ኤል ሴፈ ደው በላ። ናይ ሚኔርቫ ድፍረትን ንዕቀትን ዝገረሞ ኤል ሴፈ፡ “ክርእያ እየ!” ኢሉ ብምፍካር አብ ብርቱዕ ህልኽ አተወ። ናይ አቦኣ ምእሳር ጥራይ ስለ ዘየዕገቦ ድማ ንሚኔርቫን ንመሓዙታን’ውን ኣብ ቀይዲ ኣእተወን። መርመርታ፡ “ምስ ማሕበርነታዊ ሰልፊ (ሶሳሊስት ሰልፊ) እንታይ ርክብ ኣሎኪ?” እናበሉ ብዛዕባ መስራቲ ሰልፊ ዝነበረ ኣፍቃሪኣ ፍራንኮ ብምሕታት ኢሰብኣዊ መርመራ ኣካየዱላ። “ንኤል ሴፈ ናይ ጣዕሳ ፎርም እንተ መሊእኪ ናጻ ክንሰደኪ ኢና፡” ብምባል’ውን ከታልሉዋ ፈቲኖም። ብፍላይ ብዛዕባ መስራቲ ማሕበርነታዊ ሰልፊ ዝነበረ ፍራንኮ ደጋጊሞም ሓቲቶማ። ንሳ ግን “እንታይ ገደሰኩም? ምስ ዝደለኹዎ ሰብ ክራኸብ ወይ ክመሓዞ መሰለይ እዩ፡” ኢላ ኣቕበጸቶም። ኣብ መወዳእታ ቀቢጾም ምስ ፈነዉዋ ዳግማይ ኣብ ትምህርታ ተመልሰት። ሽዑ እዋን እያ ድማ ማኖሎ ምስ ዝብሃል መንእሰይ ብምልላይ ብዙሕ ከይደንጐየት ዝተመርዓወቶ። ማኖሎ ካብኣ ብዘይፍለ ጸረ ምልካዊ ምሕደራ ኤል ሴፈ ኮነ። ማኖሎ ንሚኔርቫን ንቓልስን ብማዕረ ቃልኪዳን ኣትዩሎም። እተን ክልተ ኣሕዋት ሚኔርቫ ብወገነን ተቓወምቲ ምልካዊ ምሕደራ ስለ ዝነበራ እታ ስድራቤት ብምልእታ ናብ ደጀን ሰውራ ተቐየረት። ሚኔርቫ ናይ ትምህርታ መዛዘሚ ብዛዕባ መሰል ደቂ ሰባትን አድላይነት ለውጢ ኣብ ምሕደራ መንግስቲ (ለውጢ ናይ ዘሎ ስርዓት) ዝብል’ዩ ነይሩ።

ኣብ 1957 ሚኔርቫ ኣብ ሃገራ፡ ናይ መጀመርያ ብሕጊ ናይ ዶክተርነት መዓርግ ዝረኸበት ጓልኣንስተይቲ ክትከውን በቕዐት። ኣብ ግዜ ምምራቓ ካብ ኢድ ኤል ሴፈ ምስክርነታ ክትቅበል ከላ፡ “እንቋዕ ሓጐሰኪ” ክብል ሓጪጩላ። አስዒቡ “ሓንቲ ነገር ክርደአኪ፡ አነ ብህይወተይ ክሳዕ ዘለኹ ፍቓድ ረኺበ ብሞያይ ክሰርሕ’የ ኢልኪ ከይትሓልሚ። ጕዳይኪ ባዕለይ ክከታተሎ ምዃነይ ፍለጢ” ዝብል ቃላት ኣስምዓ። አብቲ እዋን’ቲ አብ ላቲን አሜሪካ ብርክት ዝበሉ በዓል ባቲስታ ናይ ክዩባ ዝርከቡዎም ውልቀ መለኽቲ ካብ ስልጣን ክእለዩ ጀሚሮም ነይሮም። ስለዝኾነ፡ ህዝቢ ሳንቶ ዶሚንጎን ዓቢ ተስፋ ዘሕደሩሉ ወቕቲ’ዩ ነይሩ። በዓል ሚኔርቫን መቓልስታን ድማ ደገፍ ናይ ተቓለስቲ ክዩባ ክረኽቡ ሃንቀው በሉ። ንመንግስቲ ኤል ሴፈ ንምእላይ ብዕለት 14 ሰነ ምንቅስቓስ 14 ሰነ ዝብል ስም ዝሓዘ ሰልፊ ተመስሪሩ ለውጢ ከምጽእ ተበገሰ። ሚኔርቫ ምስ ብጾታ’ውን ተጸንበረቶ። ንሳን ክልተ ኣሕዋታን ድማ ጽምብላሊዕ ዝብል ምስጢራዊ መጸውዒ ተዋህበን። እቶም ኣባላት ምስጢራዊ ውድብ ናይቲ ሰልፊ ኵሉ ጊዜ’ዮም ዝእሰሩን ዝፍትሑን ነይሮም። ሚኔርቫን ኣሕዋታን ምስ ሰብኡተን ዝበዝሐ ግዜኦም አብ ኣብያተ ማእሰርቲ እየን ዝሕልፎኦ ነይረን።ሚኔርቫ ምስ ክልተ ኣሕዋታ አብ ካራንታ ዝብሃል ውሩይ፡ ዝኸፈአን ዝጸንዐን ቤትማእሰርቲ ብመግረፍቲ ተሳቕየን። ካብዚ ዝተበገሰ እዘን ሰለስተ ኣሕዋት ብህዝቢ ተፈላጥነት ክረኽባ ጀመራ። ብፍላይ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዓገብ ክትብል ብምጅማር ደገፋ ለገሰትለን። ድሕር’ዚ ኣህጉራዊ አቓልቦ ክረኽባን ተፈላጥነተን ክዓዝዝን ምስ ጀመረ፡ ጸቕጢ ማሕበረ ሰብ ዓለም ዝበርትዖ ኤል ሴፈ ክሲ ክምስርተለን ተገደደ። ስለዚ፡ ንሃገራዊ ድሕነት ኣስጋእቲ እየን፡ ክድዓት ፈጺመን ብዝብል ክሲ ንሓሙሽተ ዓመታት ከም ዝፍረዳ ገበረ። ንሳተን ፍርደን ወዲኤን ከወጽኣ ከለዋ፡ ሰብኡተን ግን አብ ቤትማእሰርቲ ከም ዝጸንሑ ተገይሩ። ህዝቢ ሳንቶ ዶሚንጎ ነዘን ተቓለስቲ ኣሕዋት ከም ምልክት ተስፋ ናይ ናጽነት ክስእለንን ከለልየንን ጀመረ። እዚ ድማ ንኤል ሴፈ ብሓቂ ዝስግእ ጕዳይ ነይሩ። ሚኔርቫን ኣሕዋታን፡ ናይ ህዝቢ ደገፍ ምርካበን ንኤል ሴፈ ሻቕሎት ከም ዝፈጠረሉ ስለ ዝፈለጣ ብመጠኑ ስክፍታ ሓደረን። ኣብዚ ዝጥቀስ ዘሎ እዋን ንተቓወምቲ ብሓደጋ መኪና ዝተሃርሙ ኣምሲልካ ምቕንጻልን ምጭዋይን ገኒኑ ስለ ዝነበረ ክጥንቀቓ ግድነት ኮነን። ካብታ ዝፈረሖኦ አይወጽኣን ዕለት 25 ሕዳር 1960 ንሰብኡተን ክበጽሓ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክኸዳ ከለዋ ተጸናጺኖም፡ አብ ጽምዋ መንገዲ ክጽበዩወን ድሕሪ ምጽናሕ ብሓንቲ መኪና ዓገቱወን። ንሰለስቲአን ብጎዘሞ ጨፍጪፎም ብምቕታል ድማ አብ መኪናአን ኣእትዮም ንገደል አጽዲፎም ቀተሉወን። ኤል ሴፈ ኣቐዲሙ ከም ዝተገልጸ፡ “ካብ ቤተመንግስቲ ብቃሬዛ’ምበር ህይወት ኣይወጽእን’የ፡ ካብ ስልጣነይ ዘውርደኒ የሎን፡” እናበለ ይፍክር ስለ ዝነበረ፡ መዓልቱ ይቃረብ ከም ዘሎ ዝፈለጠ ይመስል ነይሩ። ካብ ዝፈርሖ ኣይወጽአን
ዕለት 30 ግንቦት 1961 ንኤል ሴፈ ሒዛ ዝነበረት መኪና ብዕጡቓት ምስ ተዓግተት ካብ ስሳ ጥይት ንላዕሊ ተተኵሱዋ መንፊት ኮነት። ኤል ሴፈ ድማ ብኡንብኡ ሞተ። ኤል ሴፈ ብድምር ኣብ ናይ ሰላሳን ሓደን ዓመት ናይ ስልጣን ዕድመኡ ልዕሊ ሓምሳ ሽሕ ንጹሃት ዜጋታት ቀንጺሉ። ድሕሪ ሞቱ ግን ህዝቢ ዶመኒካን ረፑብሊክ ካብ ናይ ሰላሳ ዓመታት ናይ ጸልማት ዘመን ተገላጊሉ። እቶም ነዚ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ጀጋኑ ሓርበኛታት ተባህሉን ተሸለሙን። ኣብ ልዕሊ’ዘን ሰለስተ ተቓለስቲ ኣሕዋት ዝተፈጸመ ኣረሜናዊ ግፍዒ ንኸይርሳዕን ከይድገምን ተባሂሉ፡ 25 ሕዳር 1960 ኣብ ልዕሊ ደቂኣንስትዮ ንዝተፈጸመ ግፍዒ ብደረጃ ዓለም ዝዝክረላ መዓልቲ ኮይና ክትውዕል ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ተወሲኑ። ኣብ ዶመኒካን ረፑብሊክ ድማ እዘን ሰለስተ ኣሕዋት ዝተወልዳላ ኣውራጃ፡ ብስመን ማለት ሄርማናስ ሚራባል ተባሂላ ትጽዋዕ ኣላ። ንክብሪ ናይዘን ሰለስተ ኣሕዋት ተባሂሉ፡ ዝፍለጣሉ ዝነበራ ምስጢራዊ መጸውዒ ሮዛ ጽምብላሊዕን ናይ ሰለስቲአን ስእልን አብ ናይቲ ሃገር ገንዘብ 200 ፔዞ ገንዘብ ከም ዝሕተም ተገይሩ።

ደራሲት

( Pénélope Bagieu ፔኖሎፕ ባጂዎ )
ምንጪ ካብ ‘Les culottées’ ሰብ ስረ ወይ ሰብ ዝና ማለት እዩ፡ ዘርእስታ ናይ ፈረንሳይ መጽሓፍ፡
ብ ዘውዲ ተስፋማሪያም፡ ጥሪ 2018 ዝተተርጎመ።

ምስጋና፥-

– ነዛ ንእሽቶይ ዛንታ ክትርጉማ ብሞራልን ብሓሳብን፡ ዘተባባዕኩምኒ፡ ምስጋናይ ይብጻሕኩም።
– ጽሑፈይ ተነባቢ ንክኸውን ተገዲስካ እርማትን ደገፍን ዝገበርካለይ፡ ኣቶ እስቲፋኖስ ተመልሶ፡ ኣዝየ አመስግነካ።
– ነዛ ሓጻር ዛንታ፡ ንክትንበብን ናብ ሰማዕቲ ንኽትበጽሕን ዝተሓባበርኩምኒ፡ ምስጋናይ ልዑል ኢዩ።

 2018-03-06

ባህልን ልምድን ዘይሕጋዊ ንግዲ (ኮንትሮባንዳ) ኣብ ኤርትራ:-

ኣቀዲመ ክገልጾ ዝደሊ ሓቂታት ኣሎ፡ ንሱ ድማ ካብ መርፍእ ክሳብ መድፍዕ: ኣቶ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ዘይፈልጦ ንጥፈታት ኣብ ዉሽጥን ኣከባቢ ኤርትራን ኣይካየድን’ዩ። ኣንካይዶ ብሚልዮናት ዝግምገም ንግዳዊ ንጥፈታት’ሲ፡ ሓንቲ ደቓቕ ዑፍ ካብ ኤርትራ ዶብ ሱዳን ኤርትራ፡ ዶብ ኢትዮጵያ ኤርትራን ዶብ ጁቡቲን ኤርትራን ኣቓሪጻ እንተኣትያ’ዉን እንተኾነ፡ ብደቂቑ ከምዝፈልጥ ክትፈልጡ ኣለኩም። ኣቶ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ካብ ታሕቲ ክሳብ ዝላዓለ ደረጃ እቲ ስርዓትን ህዝብን ብመገዲ ስለያዊ ትካላቱን ብዉልቑን ኣዝዩ ስጡም ጋድማዊን ትኹላዊን ሰንሰለታዊ ርኽክብ ዘለዎ መራሒ’ዩ። ኣንካይዶ ዝካየድ ዘይሕጋዊ ንግድታት፡ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኤርትራን ዝካየድ፡ ኣብ ገዛኹም ኬንኩም ተዕልሉዎን ተሓምዩዎን ተራ ዕላል እዉን እንተኾነ ዝፈልጥ ሰብ’ዩ። ስለዚ እቲ “ኣቶ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ዘይፈለጦ ኮይኑ ድዩ” ዝብል ኣዝራራርባ፡ ናይ ጉራሃት ዝመስል ተንኮለኛታት ንህዝቢ ንምድንጋር ዝዛረብዎ ዘረባ ሙኻኑ ብቀዳምነት ክግራሕ ዘለዎ ምህዞ-ምድንጋራት’ዩ።

 

ባህሊን ልምድን ከተጥርዮ ኣዝዩ ቀሊል፡ ጨሪስካ ከተጥፍኦ ግን፡ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ዝኾነ ነገር’ዩ። ኣብ ሃገራዊ ተጋድሎ ንናጽነት ኤርትራን ንሓርነት ዜጋታትን እንዳተቃለስና እንኮለና፡ ዉድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ምጣኔ-ሃብታዊ ትሕዝቶታቱ ንምኽዕባትን  ነቲ ዝነበረ ሕጽረታት ጠለባትን ቀረባትን ህዝቢ ንምጽባብን ርእሰ-ምኽኣል ተባሂሉ ዳርጋ ድሕሪ ቀዳማይ ዉድባዊ ጉባኤና (1977) ኣብ ትሕቲ ክፍሊ ቁጠባ ዝማሓደር ሓደ ጨንፈር ንግድንሸቐጥን ዝብል ብምቛም፡ ኣብ ካብ መግዛእታዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ ሓራ ዝወጸ ቦታታትን ንዝነብር ህዝቢ፡ ካብ ሱዳን ኣድለይትን ሃለኽትን ኣቑሑታት ብምቕራብ ይናጣጥጠፍ ከምዝነበረን፡ ስግሩ እዉን ኣብ ሱዳን ብሸሪከት ኣፍሮ ዝፍለጥ ናይ መጓዓዝያን ጽርበት ሓጺን ትካላት ኣገልግሎት ንሱዳናዉያን እንዳሃባ ርእሰማል ህ.ግ.ሓ.ኤ ንምዕባይን ርእስና እንኽእለሉ ህሞት ንምፍጣር ተባሂሉ ዝተጀመረ ሙኻኑ ኣዳዕዲዔ ይፈልጥ። ብልክዕ ኣብቲ እዋን’ቲ፡ ነቲ ንዘንቐሎ ዕላማን ስትራተጂን ከምዝወቕዔን፡ ጽቡቕ ዉጽኢት ከም ዘበርከተን ኣብ ተዘክሮታተይ ይጥሕምስ እየ።

 

ካብ ዝተረኽበ ኣድማዒ ዉጽኢታቱ ብምንቃል ድማ፡ ብዉዱቡን ዝላዓለ መልክዓቱ ብ 09 ዝባሃል ኣሃዱ ንግድን ገለ ክፋል ሓይሊ ባሕሪ ነቲ ዘይሕጋዊ ስራሓት ንግዲ ስራሕና ኢሎም ስለዝተታሓዝዎ፡ ኣኻሊ ቀረባት ነቲ ኣብ ሓራ መሬት ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ካብ ምቕራብ ሓሊፎም፡ ን ኣብ ዉሽጢ ኣብ ትሕቲ መስመር ጸላኢ ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ፡ ከም ቢራ ሄኒከን፡ ሽኮር፡ ሽጋራ…..ወ.ዘ.ተ ኣስሊኾም ብምእታዉ እዉን ይነግዱ ከምዝነበሩ ይዝክረኒ። ከምዚ ኢሉ እዩ እቲ ናይ ዘይሕጋዊ ንግዳዊ ንጥፈታት ኣብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ተኣታትዩ። እዚ ባህሊ’ዚ ካብ 1977 ጀሚሩ ክሳብ እዛ ካልኢት፡ ደቂቕ፡ ስዓት ናይ ጊዚየ ዝጽሕፈላ ዘለኹ፡ ከም ባህሊን ልምድን  ዉድብ ኮይኑ ይሰርሕ ከምዘሎ ይፈልጥ እየ።

 

ሰባት ብመኽሰብን ክሳራን ክጥምትዎ ከምዝኽእሉ ዘጣራጥር ኣይኮነን፡ የግዳስ እቲ ቀደም ሕራይ ኣብ ቃልሲ ስለዝነበርና ብዘይሕጋዊ ብልሓታት ጸገማትና ክንፈትሕ ንህቕን ኔርና፡ ሕጂ ግን ልዑላዊ ሃገር፡ ህዝቢን መንግስትን እንተሃልዩ ሕጋዊን ትካላዊን ኣሳራርሓ ክስራሕ ግድነታዊ ጉዳይ’ዩ። የግዳስ ዘይሕጋዊ ባህሊን ልምድን፡ ንኣታሓሳስባ መራሕቲ እዚ ፖሎቲካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይገዝእዎን ይደግሶምን ስለዘሎ፡ ነዚ ኣብ 50 ዓመታት ዘጥረይዎ ባህሊን ልምድን’ዚ ራሕሪሖም፡ ናብ ሕጋዊ ስርሓት ክኣትዉ ባህልታቶሙን ልምድታቶሙን ኣየፍቕደሎሙን’ዩ። እቲምንታይስ ርስሓት ካምሻ ብሓንቲ ሕቃቅ ሳቡና ሓጺብካያ ክትጸሪ ትኽእል እያ፡ ብመንጹሩ!  ወዲ ሰብ ኣብ ነዊሕ ሂወቱ ዝለመዶ ባህልታትን ልምድታትን ብቀሊሉ ክሓድጎን ከጽሩዮን ኣጸጋሚን ፈጺሙ ዘይክኣልን እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ’ዩ ድማ ኣብ ባህላዊ ምስላና ”ኣመል ምስ መግነዝ” ተባሂሉ ዝምሰል እዩ።

 

ስለዚ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኤርትራ ናይ ባሕሪ ወደባት፡ ማርሳታት፡ ውሽመጣት….ወ.ዘ.ተ ያሃልዋ ኣይሃልዋ ብዘየገድስ፡ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዳዊ ንጥፈታት ክስህር ሙኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን። ከምዚ ሓደ ብወልፊ ዕጸ-ፋርስ ዝተለኽፈ ሰብ ዕጸ-ፋርስ ካይወሰደ ዘይረግእ፡ መራሕቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ድማ ዘይሕጋዊ ስርሓት እንተዘይሰሪሖም ቀሲኖም ክድቑሱ ስለዘይክእሉ: ክቕጽልዎ ሙኻኖም ዘጣራጥር ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ፍታሕ ብሱሩ ነዚ ብሕማቕ ባህልታትን ልምድታትን ዝመሽመሸ ስርዓት ካብ ሱሩ ቦርቒካ ምእላዩን ኣብ ዕኑኡ ሕጋዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕን ጥዕና ዘለዎ ባህልታትን ልምድናታትን ሙኹስኻስ ጥራ’ዩ።

 

ወድሓንኩም!

መርእድ ዘርኡ

27/02/2018

People-to-People: Ethiopia and Eritrea

አቶ ኅሩይ ተድላ ባይሩ፤ የኤርትራና ኢትዮጵያ ሕዝብ-ለሕዝብ መድረክ ዋና ሥራ አስኪያጅ፤ በሁለቱ አገራት መካከል መመስረት ስላለበት የሕዝብ-ለሕዝብ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቶችና ፋይዳዎች አንስተው ይናገራሉ።

“የኤርትራ ሉዓላዊነት የተጠበቀ ሆኖ፤ አሰብን ለኢትዮጵያና ለዓለም በ‘ሼር’ ለማካፈል በድርድር መስማማት ያስፈልጋል።” – ኅሩይ ተድላ ባይሩ

https://www.sbs.com.au/yourlanguage/amharic/en/audiotrack/people-people-ethiopia-and-eritrea

Press Release on the human trafficking and Slavery in Libya!

http://www.snitna.com/articles/Press-Release-on-the-human-trafficking-and-Slavery-in-Libya.pdf

 

ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ                                                          

الحركة المدنية الديمقراطية الارترية                            

 Eritrean Civic Democratic Movement

 

ዕለት/Date:  25/11/2017                                             ቁ/መዝገብ/Ref.NO:  ECDM 11/2017/07

Press Release

Concerning: on the human trafficking and Slavery in Libya

The Eritrean Civic Democratic Movement (E.C.D.M) is deeply concerned about the worsening human rights situation in Libya, and calls the Libyan authorities and all the relevant stakeholders to take immediate action towards ending the various violations in order to protect the rights guaranteed by the Universal Declaration of Human Rights (UN) and the African Charter on Human and Peoples’ Rights (African Charter).

According to the several recently published reports the video footage of African migrants being sold as “goods” in Libya is actively showing the issue with the Libyan authorities to organize transparent monitoring mechanism that safeguards migrants against the horrifying human rights abuses.

This new footage shows the readily unimaginable and inhumane situation that migrants have to suffer and endure in Libya such as human trafficking, forced labour, unlawful killings; sexual abuse of men, women and children, arbitrary detentions. These are all carried out in a system with no responsibility and accountability. Nowadays the UN’s International Organization for Migration has also alerted the international community of cases that migrants were being sold between the human trafficking gangs in Libya.

The Eritrean Civic Democratic Movement Condemns human trafficking, probes claims of slave auctions in Libya and condemns the inhuman, cruel and degrading treatments of the refugees by the gangs. E.C.D.M requests the Libyan authorities to conduct the necessary investigations in order to bring to justice the presumed perpetrators of this practice and to do everything possible to ensure equal access to justice for the victims.

To meet the needs of security and humanitarian help, the Libyan authorities have to ensure, without any discrimination, respect for their regional and international obligations regarding the protection of refugees. The Eritrean Civic Democratic Movement wants to remind the Government of Libya that no situation should justify the continuity of violation of human rights, and calls upon the national authorities to take without delay the necessary measures to ensure the promotion and protection of human and peoples’ rights in accordance with Article 1 of the African Charter. The Government of Libya should also comply with its obligations under the OAU Convention Governing the Specific Aspects of Refugee Problems in Africa, the Protocol to the UN Convention against the Smuggling of Migrants, African Union policy documents on migrants, and other relevant regional and international instruments.

The Eritrean Civic Democratic Movement calls upon the African Union, the Arab League, the European Union and the United Nations to take necessary measures to ensure the security of the civilian population in Libya, and to make everything possible to find a lasting solution to peace and security in Libya. These elements are essential for the promotion and protection of human rights.

 

Reference:-

  1. http://edition.cnn.com/2017/11/17/africa/libya-slave-auction-investigation/index.html
  2. https://www.iom.int/news/iom-learns-slave-market-conditions-endangering-migrants-north-africa
  3. https://www.un.org/press/en/2017/sgsm18793.doc.htm

ጋዜጣዊ-መግለጺ

ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ                              

الحركة المدنية الديمقراطية الارترية                                                                      

 Eritrean Civic Democratic Movement

 ዕለት/Date:  09/11/2017                                         ቁ/መዝገብ/Ref.NO:ECDM11/2017/06

ጋዜጣዊ-መግለጺ

ሜላታት ኣገባብ ምሕደራ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንህዝቢ ኣብ ንሓድሕዱ ንቁልቁል ብምትፍናን በሊጹ ንኽርአ ዘይኽተሎ ፍሕሶ የሎን። ንዝተገብሩ ዝኾነ ምንቅስቃስ ንመሰልን ፍትሕን ከኣ ኣንፈት ዕላምኦም ናብ ሓደ ወገን ብምእንፋት ዘይመልክዑ ብምትሓዝ ከም እንኮ ሓላይ ህዝቢ ኮይኑ ክቀርብ ምፍታን ንህዝቢ የደናግር።  ካብዚ ሓለፉ እውን ባዕሉ ኣብ ባይታ ንዘየሎዉ ጉዳያት ባዕሉ ብምፍብራኽ ሓደ ስርርዕ ብምግባር ንገለ የዋሃት ኣብ ግዳይ ዘእቱ ስርዓት እዩ።

እምበኣርከስ ነዚ ትማል 31.10.17 ዝተጋህደ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት፡ ቑጥዔን ተቃዉሞ ሰለማዊ ሰልፊ ተመሃሮ ኣልድያእ ኣል እስላምያ ናይ ሃይማኖታዊ ምንቅስቃስ እዩ ነይሩ ብምባል ህዝቢ ኤርትራ ንዝሃነጾ ናይ ነዊሕ ዓመታት ሓድነትን ምክብባርን ክዘርግ ይፍትን ኣሎ። እዚ ከምዚ ዓይነት ተርእዮ ፍልማዊ ኣኳ እንተዘይኮነ፡ ኩሉ ኣካል ሕብረተ-ሰብ ነዚ ጉዳይ ብኣንኩሮ ብምጥማት ካብ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይኹን ካልኦት ሓይልታት ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎን ንብድሕሪ ሕጂ እውን ከይተረፈ ከጋጥም ዝኽኣል ንናይ ተበለጽቲ ወገናት ምዝመዛ  ብስምዒት ይኹን ወይ ድማ ወገን ከይሓዘ ንዘጋጥም ወጽዓታት  ዜጋ  ክከላኸልን ሕመረት ናይቲ ጠንቂ ኸኣ እቲ ዘሎ ግዕዘይ ምሕደራ ሙዃኑ ክርዳእ ንጽውዕ።

ሲቪክ ደሞክራስያዊ ምንቕስቃስ ኤርትራ ከም ቀንዲ መትከላቱ ከምዝገልጾ፡ “ኤርትራ  ብናይ መላእ ህዝባ፣ ብዘይ ኤትኒካዊን ዓሌታዊን ሃይማኖታውን ኣፈላላይ፣ ብሓባራዊ መስዋእቲን ኣበርክቶን ኣብ መሪርን ነዊሕን ተጋድሎ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ዝተወልደት፣ ንእናተባራረየ ዝመጸ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብምስዓር ህልውናኣ ጋህዲ ዝገበረት፣ ልዑላውነታን ነጻነታን ዘረጋገጸት ሲቪክ ፣ናይዜጋታት) ሃገር እያ”። ስለዚ ኣብ ቡዙሑነትና ብምእማንን ንዘጋጥም መዝማዚ ወገናዊ ቅመራ ፖለቲካ ብህድኣት ብምጥማት ብዘይ ወገን ብምሓዝ ብፍትሓዊ መስመሩ ክጥመት የተሓሳስብ።

በዚ ኣጋጣሚ ብሓፈሻ ኩሎም ናይ ንቅሓትን ፖሎቲካ እሱራት፡ ብፍላይ ድማ ቅድሚን ድሕሪን 31/10/2017 ዝተኣስሩ ዜጋታት ብዘይ ዉዓል ሕደር ክፍትሑ ከምዘለዎም ንጽዉዕ ኣሎና።

ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ

ቤትጽሕፈት ዳይሬክተር

ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ

09/11/2017

ቡቁዕ ህዝባዊ መሪሕነት ዘይብሉ፡ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ኣይዕወትን’ዩ!

ድሕረ-ባይታ፡-

ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ባዕሉ ዝኣጎዶ መጋርያ  ሓዊ ተሓቢኡ ዝስሕን ፖሎቲካዊ ስርርዕ’ዩ። ኩሉ ጉጉይ ሜላታቱ  ኣብ ፖሎቲካዊ ምጣኔሃብታዊን ማሕበራዊን  ሂወት ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ዝፍጠር ጸገማት ድማ ባዕሉ ዘሳሰዮን ዘንበድበዶን ኮይኑ፡ ተገልቢጡ ነቲ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ኣብ ሓደጋ ዘሳጥሕ’ዩ። ክሳብ ሕጂ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብተግባር ዝተንከፎ ተጻይ ሓይሊ የሎን። ባዕሉ እቲ ስርዓት ተጻይ ናይ ገዛእ ርእሱ፡ ሃገሩን ህዝቡን’ዩ፡

ኣብ  ዝሓለፈ 21 ጥሪ 2013 ኣብ ከተማ ኣስመራ/ ፎርቶ ብናይ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ፈተነ ወትሃደራዊ ዕልዋ ምስተጋህደ፣ ኣብቲ እዋናት’ቲ ሰበ-ስልጣን ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ሒቕታ ጎሲዖም እዮም። እቲ ጉሳዕ ድማ “እስላማዊ ምትእኽኻብን እስላማዊ ስጉምቲ ምኻኑ እዩ”። እዚ ሒቕታ እዚ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ንኹሉ ዜጋ ንኣዝዩ ሓጺር ስዓታት ኣብ ደዉታ ምፍጣጥ ኣእትዩ ከምዝነበረን፣ ብቅጽበት ህዝቢ እዉን ከምዝነጸጎ  ታሪኽ ዝራጋገጽ ሓቂ እዩ።

ቀጺሉ ሕጂ ድማ ፡ ኣብ  ዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ብተማሃሮን ስድራቤታት ቤት ትምህርቲ ኣልድያእ ኣል እስላምያ ኣኽርያ (ቀደም ብሓደ ካብቶም መስረቲ መምህር መሓመድ በሽር ኣሕመድ ኣብ 1969 (ብእንዳበሺር ቅጽል ስም ትፍለጥ’ያ) ኣብ ዝተጋህደ ሰላማዊ ሰልፊ 4 ሰባት ብጥይት ብኸቢድ ከምዝቖሰሉን 58 ድማ ከም ዝተኣስሩን ይግለጽ ኣሎ። ብኻልእ ሸነኽ ኣብ ዕለት 01 ሕዳር 2017 ኣብ ኣልጀዚራ ዝወጸ ሓበሬታ ክትኣምኖ ዘጸግም ድማ፡ 28 ሰባት ከምተቀትሉን ልዕሊ 100 ሙቕሳሎም  ተሓቢሩ ኣሎ። ስርዓት ኣስመራ  ብመንገዲ ትዊተር፡ ብሚኒስተር ሓበሬታን ፕሮፓጋንዳን ኤርትራ (ኣቶ የማነ ገብረመስቀል) ኣቢሉ ዝወጸ ሓበሬታ ግን፡ እቲ ወረ ሓሶት ምዃኑን፡ እቲ ዝተራእየ ናይ ሓንቲ ቤት ትምህርቲ ኣድማ ድማ ከም ፍሉይ ሓድሽ ዜና ተቖጺሩ ግምት ዝወሃቦ እውን ኣይኮነን ይብል።  ቀጺሉ እቲ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ብኣፈ-ሙዝን ምእሳርን ምስተደርቀሰ ንስርዓት ኣስመራ ኣዝዩ ቅርበት ዘለዎ ብቕጽል ስም Hagerawi Dihnet – ሃገራዊ ድሕነት፡- ኣብ ዕለት 7/11/2017 “ወከልቲ ወለድን መምሃራንን ሎሚ ኣኼባ ምስ ምምሕዳርን ወከልቲ ሚኒስትሪ ትምህርትን ከምዝካይዱ ከኣ ኣማሲኡ ብዝበጽሓና ሓበሬታ ተፈሊጡ ኣሎ፡ ወለዲ እቶም ቆልዑት ዝወሰድዎ ተግባራት ምስ ኤርትራዊ ባህልን ኣካይዳን ዘይከይድ ምዃኑ ብምግላጽ መንግስቲ ነቶም ነቲ ጉዳይ ናብ ጥቅሞም ቀይሮም ሕጻናት ቆልዑ ኣብዘፈልጥዎ ሓደገኛ ጉዳያት ከእትውን ደም ምፍሳስን ዝተጸበዩ ሰባት ግቡእ ስጉምቲ ብምውሳድ እቶም ወለሓንቲ ዘይፈልጡ ቆልዑትን መንእሰያትን ግና ክፈትሓሎም ብኣክብሮት ሓቲቶም፡ ፓሊስን ሰራዊትን ዋላ ነቶም ተጋግዮም እምኒ ዝደርበዩ ከይተረፈ ንላዕሊ መጠንቀቅታ ብምትካስ እምበር ንሂወት ሰብ ከየሕልፉ ዝገበርዎ ምጥንቃቅ ምስጋንኦም ብምግላጽ እቶም ነዚ ጉዳይንረብሖም ክጥቀምሉ ዝደለዩ ሰባት ኣብሞንገና ነቃዕ ክፍጠር ከምዘይኮነ ክፈልጡ ኣለዎም ኢሎም፡ መንግስቲ ከኣ ነቶም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑት ብመጠንቀቅታን ብምግሳጽን ናብ ስድራቤቶም ከምዘረኮብምን እቶም ልዕሊ ዕድመ ከኣ ጉዳዮም እንዳተራእየ እቶም ኣሳወርቲ ብሕጊ ክሕተቱ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ፡ ካልእ ምዕባሌታት እንዳተኻታተልና ከነቅርበልኩም ኢና!” ክብል ኣብ ፌስቡክ ጽሑፉ ዘርጊሑ ኣሎ።

ኣብ ኤርትራ፡ ኩሉ ተግባራትን ሓበሬታን፡ ብስቱር ስለዝተሓዝ፡ ናይቲ ኣብ ሰብ ዝወረደ ጉድኣት ብወግዓዊ  ናጻ ብዝኾኑ ምንጪታት ብንጹር ንምርግጋጹ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኢዩ።  ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ብቲሕምቲሒም ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ድያስፖራ ድማ ብጋህዲ ፡ ንፖሊሲታት ስርዓተ ትምህርቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ጥሒሱ  ዝተወልዔ ናይ “እስላማዊ ፖሎቲካ” ብምባል የናዓዕብዎ ኣለዉ። ነዚ ኩነታትዚ ዝጋሃሀር ናይ ግዳም ሓደ ሓደ ሮቓሒታት ብ ዶር ዓብዱላሂ ዩሱፈን ኣብ ሱዳን ካልኦትን ናይ መራኸቢ-ቡዙሓን ማእከላት ኣለዉ።  ንሳቶም ድማ ባዕሉኻትኩም ክትሰምዕዎን ክትመምይዎን ንኣኹም ይሓድጎ ኣለኹ።

ወትሩ ዝኾነ ይኹን ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዝካየድ ንጥፈታት መንግስቲ ብሚስጢር ስለዝሕዞን ንህዝቡ ጹጹይ ሓቤሬታ ስለዘይህብ፡ ሰባት ብቀሊሉ ንዕላማታቶም ንምዕዋት ንፕሮፖጋንዳ ስለዝጥቀሙሉ ህዝቢ ኣብ ነዉጺ ኣእሙሮ ይኣቶ። ኣይካብቲ ስርዓት ኣይ ካብቲ ተቃዉምኖ ዘራጋግኦ ዘይብሉ ህዝቢ ኣብ ጥራይ ጎልጎል ትጽቢታቱ ይዝርጋሕን ይጭበጥን እሞ ኣብ መጨረስትኡ ሞራሉ ኣዉዲቁ ንከይቃለስ ሮፈጥ ዘብል ክዉንነት’ዩ ዝጋሃድ ዘሎ።

ዳይነሚክስ ናይ  እቲ ናዕቢ እንታይ እዩ? ኣብ ክፍላ መስከረም 2017፡ ቤት ትምህርቲ  ኣልድያእ  ኣል እስላምያ፡ ገለ ሰባት ካብ ዉሽጢኡ ኤርትራ ኣፍልጦ ዘለዎም ከምዝብልዎ “ብመገዲ ሃይሞኖታዊ ጉዳያትን ሚኒስትርይ ትምህርትን ስርዓት ኣስመራ፡ ኩለን ኣብያተትምህርትታት ኣብ ትሕቲ ኣብያተክሪስትያናትን መሳጊድን ዝማሓደራ ዝነበራ፡ ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ክማሓደራ ዘነጽር ትእዛዝ ኣማሓላሊፉ ከምዝነበረን፡  ካብ 2016 ጀሚሩ ኣብ መንጎ ኩለን ኣብ ትሕቲ ቤተክርስትያንን መሳጊድን ዝማሓደራ ኣብያተትምህርት  ምስሕሓብ እኳ እንተነበረ ኣብ መጨረስታ ኣብ ትሕቲ ሃይሞኖታዊ ትካላት ዝማሓደራ ኣብያተ ቤትምህርታት ንክፍሊ ትምህርቲ ክርከባ ዝእዝዝ ሓደ ዘዋሪ መልእኽቲ ከምዝሰደደን ፡ ብመሰረት ነቲ ዝተሰደ ዘዋሪ መልእኽቲ ብምቕዋም፡  ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር  ምስ ዛጊት ኣስማቶሙን ጽፍሒ ስልጣኖም ዘይተነግረሎም፡ ሰበስልጣን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣካላዊ ርኽክባትን ዘተታት ከምዘካየዱን፡ ኣብቲ ዘካየድዎ ዘተታት ከምዘይተራዳዱኡን፡ ነቲ ዘካየድዎ ዘተ ድማ ናብ ስድራቤት ተማሃሮን ንኮሚተታት ወለዲ እታ ቤት ትምህርቲ  ክቕርቡ ብሙኻኖም ኣፍሊጦም፡  ንኮሚተታት ወለዲ እታ ቤት ትምህርቲ ብምሕባር፡  ኮሚተታት ወለዲ እታ ቤት ትምህርቲ ኣቕሪቦም መልሶም ብጹሑፍ ክምልስሎም ሙኻኖም ከምተሳነበትዎም” ይገልጹ።ድሕሪኡ፡  ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር   ምስ ኮሚተታት ወለዲ እታ ቤት ትምህርቲ  ተዛትዮም ፡ ንስድራቤት ተማሃሮ ኣኺባ ብምጽዋዕ ነቲ ኩነታት ክገልጽሎሙን ርእይቶታት ወለዲ ተማሃሮ ንክሰምዑ ብምባል ሰፊሕ ኣኼባ ብምጽዋዕ መግለጺ ን  ንህዝቢ ነቲ ኩነታት ኣመልኪቶም  ኣብ ዕለት 15/10/2017 ድሕሪ ምሃቦም ኣብ ወለዲ ተማሃሮ ቑጣዔ ከምተሰምዔ ነታ ቪድዮ ምርኣይን ምስማዕን ኣኻሊ እዩ። ከም መቀጸልታ’ዚ እኼባ’ዚ ኣብ 20 ጥቕምቲ 2017 ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑርን ካልኦት ዉሑዳት ሰባት ዝተወሰኽዎም ብጸጥታ እቲ ስርዓት ኣብ 5ይ መደበር ፖሊስ ከምትኣሱሩ ብንጹር ይገልጹ። ሳዕቤን እታ ኣኼባን ማእሰርቲ እዞም ውሩይን ቅቡልን  ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር፡ ናይዚ ኩሉ ኩነታት እኩብ ድሙር፡  ነቲ ኣብ 31/10/2017 ዝተኸስተ ናይ ቅሬታ ናዕቢ ሙኻኑ ክራጋገጽ ዝክኣል ሓቂ’ዩ። ዕልመናዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ (A secular state) ክሳብ ዝኾነ፡ መንግስቲ ኣብ ትካላት ሃይሞኖታት ኢዱ ከእቱ የብሉን! ሃይሞኖታዊ ትካላት እዉን ኣእዳወን ኣብ ፖሎቲካዊ ጉዳያት ከእትዋ ዘይብሎም ከንሶም፡ ስርዓተ ኣስመራ ብቀጻሊ ብክፍሊ ሃይሞኖታዊ ጉዳያት ኣቢሉ፡ ብእብረ ኣብ ሃይሞኖታዊ ትካላትን ጉዳያትን ክኣቱ ከምዝጸንሔ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። እዚ ጦብሎቕሎቃት ዝፈጠሮ ዕልቕልቕ ሙኻኑ ድማ ዘጣራጥር ጉዳይ ኣይኮነን።

ኣትኩረይ ፡-

ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ፡ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነትን ምልዓላትን (Civil disobedience) ሕጂ ሓድሽ ዝተራእያ ተርእዮ ኣይኮነን። ንትሕዞን ምሕደራ መሬትን ካልእ ሲቪክ መሰላት ኣልዒሎም ቅድሚ ሕጂ ዝተላዕሉን ብደረጃ ዓዲ ተንቀሳቂሶም ዓዲ ብሙሉኣ ዝተኣስሩ ከምዝነበሩ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ ጉዳይ እዩ። የግዳስ ኩሉ ዝላዓል ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ኣብ ክንዲ ክሳብ እቲ ገባቲ ስርዓት ዝወድቕ ዝቕጽል፡ ዉልዕ ይብል እሞ ኣብ ዝሓጸረ ስዓታት ድማ ተደርቂሱ ይተርፍ። ስለምንታይ ይመስለኩም?

ንኸምዚ ዓይነት ፍጻሜ ብኸመይ ብዉሑሉሉን ጥንቑቑን ብልሓት ንዓወት ትመርሖን ትኣልዮን እዩ። ኣብ ፖሎቲካዊ ባይታ ኤርትራ ዛጊት ክሳብ ሕጂ ንኸምዚ ሰላማዊ ኣጋባብ ብዉሑሉል ኣጋባብ ብዉጥን ፡ ዉጥን ሓደ ዉጡን ክልተ ዉጥን ሰለስተ ብምዉዳድ ብቕድመተከተል ክመርሕ ዝኽእል መሪሕ (vanguard-leadership) ዛጊት ኣይተፈጥረን ዘሎ። እቲ ምንታይስ እቲ ህዝቢ ካብቶም ኣብ ፖሎቲካ፡ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣብ ሲቪክ/ሲቪል ማሕበራትን ምንቅስቃስን ኣብ ናይተጻይ መራኸቢ ቡዙሓን ቁጽጽር ዝነጥፉ ዝነቕሔ ከንሱ ዛጊት ግን ናይ ገዛእ ርእሱ  ሲቪክ/ሲቪል ፡ ማሕበረ ኮማዊን ሞያዊን ዉዳቤ ብዘይምህላዉን እዩ።

ልዕሊ ኹሉ ከነስተብህላሉ ዝግባኣና መሰረታዊ ጉዳይ ኣሎ። ንሱ ድማ ኤርትራ ከምሓንቲ ናይ ፖሊስ-ሰራዊት ስርርዕ ዘለዋ ሃገር መጠን፡  ብሙሉኡ ኤርትራዊ ወትሃደራዊ ታዕሊም ዝወሰደን ኣጣቃቕማ ብረት ዝፈልጥ ስለዝኾነ፡ ዋላእዉን ብሰላማዊ ኣጋባብ ቃልሲ መሰሉ ንምርግጋጽ እንተነቀለ፡ ብቀሊሉ ንኣካላዊን ምርጻም ክቕየር ከምዝኽእል ዘማትእ ኣይኮነን።  ነቲ ዉዱዕ ክዉንነት ኣብ ግምት ኣእትዩ ዝመርሕ ዝበቕዕ፡ ህዱኡ ዓቕሊ ናይ ሲቪል ሓንጎልን ባህረያትን ዝዉንን  ናይ ዉሑዳን-ኣድማዕቲ ሰኪዔት መርበብን (effective minority networks) መሪሒነት ከድሊ’ዩ። እዚ ናይ ዉሑዳን-ኣድማዕቲ ሰኪዔት መርበብን ምስ ጹኑዕ ናይ ዜጋታት ህዝባዊ ዉደባታት ተዳማሚሩ፡ ኣብ ዉሽጥን ወጻኢን ከም መርፍእን ፈትልን ብምትእስሳር ንዘጋጥም ተረኽቦታትን ሲናርዮታትን ብዉጥንን ስሩዕ ስትራተጂን ስልቲን ክመርሕ ዝበቕዕ መሪሕነት ክፍጠር ኣለዎ። ከምዚ ዓይነት መሪሕነት እንተዘየሎ ኩሉ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ከምዚ እንጣጢዕ ኣብ ዝረሰነ ሞቕሎ ክቕሎ እንኮሎ ጠራዕራዕ እንዳበለ ካብቲ ዝረሰነ ሞቕሎ ናብቲ መጋርያ ሓዊ ዝነጥብ! ልክዕ ከምኡ ክኸዉን’ዩ። ኩሎም ዝሓልፉ ህዝባዊ ምንዓዓባት እብ ኤርትራ ድማ ከምዚ ዝጣሕመስክዎ ዕድላት’ዩ ኣጋጢምዎም።

ስለምንታይ ካብቶም ዘለዉ ዉዱባት ወይ ናይ ተጻይ ሓይሊ ንገለ ሑሩያት ሰባት ማሕበራዊ፡ ፖሎቲካዊ ኣካድያማዊ ክብደታት ዝዉንኑ ሓላፍነት ሂብና፡ ንከምዚ ዕማማት እቲ መሪሕ ሓይሊ ዕማም (task force) ዘይነዉጽእ ዝብል ሕቶ ክልዓል ይኽእል እዩ። ነዚ ኣገዳሲ ሕቶ ንምምላስ እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ዉድባት፡ ሰልፍታት፡ ምንቅስቓሳት…ወ.ዘ.ተ ተወዲቡ ዝመርሕ ወይ ዝምራሕ ዘሎ፡ ካብቲ ዘለዎ ህቡብነት ሽሙን ተመዲቡ ዝሰርሓሉ ዘሎ ዕማም ዝደቀቀ ( ዘይቡቑዕ) ኮይኑ፡ ስስዑቱ (ego) ግን ኣዝዩ ዓቢ’ዩ። ከምኡ ስለዝኾነ፡ ድማ ሎሚ ብሓደ ይጣረነፉ ንጽቢሑቱ ዝፋናጥሑን፡ ከምኡ እዉን እቲ ስስዕቶም ከም ሞቕሕ እግሪ ኮይኑ ኣብ ጉዕዞ ሓሊኹ ስለዝሕዞም ኣይሰርሑ ኣየስርሑ፡ ኣይመርሑ ኣይምርሑ ዝኾኑ።  እቲ ናይ ስስዕቶም ዳይነሚክስ ንስራሓት፡ ምትእስሳራቶም፡ ባህርያቶም፡ ስራሓቶምን ጉዕዞ ቃልሲ ሞቑሕ ኮይኑ ስለዝቕይድ ኣብ ሓደ ቦታ ኣብ ጋማን (መካነክ ረዉሕ)ተጸሚዱ ኣይንቅድሚት ድሕሪት ኣይንላዕሊ ንታሕቲ ብዉጥረት ተገቲሩ ዝተርፉን ዝተረፈን ብሙኻኑ’ዩ።

ኣብ መዛዘሚ ዓንቀጸይ፡ ቡቁዕ ህዝባዊ መሪሕነት ዘይብሉ፡ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ኣይዕወትን ስለዝኾነ፡ ንህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ዘታባብዑ ሮቓሒታት ክርኣዩ እንከለዉ ጥራይ ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር ዘይኮነ ነዚ ዝመርሖ ጉሁዱን ስዉር ናይ ጽላሎት መሪሒነት ከነዋድድ ግቡእን መሰረታዊ ጉዳይ እዩ። ብዝኾነ ነቲ ኣብ  ዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ብተማሃሮን ስድራቤታት ተምሃሮ ቤት ትምህርቲ ኣልድያ ኣል እስላምያን ደገፉቱን ተማጻደቑቱን ዝተኻየደ ቁጡዔ ኣብ ልዓቱ ዘሎን፡ ዝተራእየ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት እቲ ቀንዲ ኣጋባብ ቃልሲ መፍትሒ ናይቲ መንቀሊ ዝኾነ ጸገም ሙኻኑ፡ ይኣምንን ብኡ መስረት ድማ ደገፌታይን ምትብባዓተይ ይህቦ ኣለኹ። ኩሎም በዚ ጉዳይን ካልእ ፖሎቲካዊ ጉዳያት ተኣሲሮም ዘለዉ ዜጋታት፡ መንግስቲ ኤርትራ ብዘይ ዉዓል ሕደር ክፈትሖም ይምሕጸን ኣለኹ።

ወድሓንኩም!

መርእድ ዘርኡ

m.zerut@gmail.com

08/11/2017

መወከሲታት፡-

[1]http://www.aljazeera.com/news/2017/11/eritrea-opposition-security-forces-kill-28-protesters 171101171043467.html

[2] https://www.youtube.com/watch?v=QZJ0mWg4esA

[3] https://www.youtube.com/watch?v=Khjf1-oAuDc

[4] https://www.youtube.com/watch?time_continue=1&v=5PXOikTD9ts

[5] http://50.7.16.234/hadas-eritrea/haddas_ertra_07102017.pdf

[6] http://www.emdhr.net/images/pdf/BidhoAntsarAtehasasbana.pdf

[7] https://tigrigna.voanews.com/a/discussion-on-recent-protest-in-samara/4098898.html

 

 

Watch what happened today 31 October 2017 in Asmara,Eritrea




https://tigrigna.voanews.com/a/protest-in-asmara/4094123.html
http://www.aljazeera.com/news/2017/11/eritrea-opposition-security-forces-kill-28-protesters-171101171043467.html

ኤርትራዉያን ኣብ ዓይጋ ፎርም እንታይ ይብሉ ኣለዉ?

ተወሳኺ መወከሲታት፡-
http://www.aigaforum.com/
1.http://aigaforum.com/interviews/Interview-Ethio-and-Eritreans-part1.mp3
2.http://aigaforum.com/interviews/Interview-Ethio-and-Eritreans-part2.mp3
3.http://aigaforum.com/interviews/Interview-with-Eritreans-and-Ethiopian_part1.mp3
4.http://aigaforum.com/interviews/Interview-with-Eritreans-and-Ethiopian_part2.mp3
5.http://aigaforum.com/interviews/Ethiopia-and-Eritrea-discussion-101617-part1.mp3
6.http://aigaforum.com/interviews/Ethiopia-and-Eritrea-discussion-101617-part2.mp3
7.https://www.youtube.com/watch?time_continue=495&v=XjaL-9elWXk
8.https://www.youtube.com/watch?time_continue=8&v=SJShU5ZFixo