ፍርሕን ፍቕሪን

ኣቃልቦና ዘድልዮ ድቐተ-ሓሳብ፡ ማካቬሊ ከምዚ በለ፡- ኣብ ሓደ እዋን ክትፍራሕን ክትፍቐርን እንተዘይተኻኢሉ፡ ኣብ ክንዲ ብተናጸል ክትፍቐርን ፡ ክትፍራሕ ይምረጽ ይብል “Better to be feared than loved, if you cannot be both.”።  ንኣባሃህልኡ ቁቡል ዝገብሮ ምኽንያታት የቕርበሉ እኳ እንተኾነ፡ ፍቕሪ ዶ ፍርሒ ይብርትዕ ንዝብል ሕቶ ገሊኦም ፍቕሪ ይብሉ፡ ገሊኦም ፍርሒ ይብሉ: ኣነ እዉን ምስቶም ፍርሒ ይብርትዕ ዝቡሉ ሰባት እየ። ፍርሒ ብግዳማዊ ሓይሊ ዝፍጠር ቀታሊ ሰብኣዊ መንፈስ ኒሕን ሕልናንን ስለዝኾነ፡ ብቀሊሉ ካብ ዉሽጣዊ መንፈስካን ህዋሳዊ ስምዒታትካን  ከተወግዶ ዘይትኽእል ብስግኣታት ዝተመልኤ ተንካፊን ሓላኺ ተርእዮ’ዩ። እቲ ምንታይስ  ነቲ ፍርሒ ኣብ ዉሽጢ ስነኣእሙራዊ ቅኒትካን ህዋሳትካን ዝፈጠረ ሓይሊ፡ እንተዘይፈሪሕካዮ(እንተዘይተማእዚዝካዮን ዘይተመለኽካሉን) ከም ሳዕቤኑ ሓያል ቃንዛን ዕንወትን ዘለዎ ስጉምትታት ኣብ ልዕሌኻን ስድራቤትካን ብምዉሳድ ዳርካ ስለዘርእየካ እዩ።

ከም ሉሉያት ግዳያት ናይዚ ክዉንነት፡ ገለ ሙሱልያትን ነቲ ኩዉንነት ብግቡእ ክርድእዎ ዘይክእሉ፡  ‘’ፍርሕና ቅንጢጥና ወይ ድማ ካብ ፍርሒ ናጻ ወጺና” ቢሎም ብምጽዓድ ፡ ፍርሒ ከምዘይብሎም መሲሎም ክርኣዩ ተባሂሉ፡ ሰብ ኣንጻር መላእ ሕብረተሰብ ክናጣጠፉን ክዛረቡን ይርኣዩን ይስሙዑን እዮም።  እቲ ዝወረዶም ቛንዛ፡ ገበን፡ ብትከት፡ ዓቕሊ-ጽበት፡ ጥፍሽና …ወ.ዘ.ተ ኣብ ልዕሊኦም ስነኣኣሙራዊ፡ ኣካላዊን መንፈሳዊን ኩነት ኩነታቶም ናይ ኣእሙሮን ማሕበራዊ ምዝንባላት ስለዝፈጥረሎም ድማ ኣንጻር እቲ ግዳይ ዝገበሮም ፖሎቲካዊ ስርርዕ ጥራይ ዘይኮነ ኣንጻር መላእ ሕብረተሰብ ይልዓሉ። ናብ ሓዉሲ ጽላሌ፡ ብትከትን ተነጽሎታትን ስለዝዓዝሮም፡ ካብዚ ንምዉጻእን ኣቃልቦ-ሰብ ንምርካብን ዉሕስነቶም ንምርግጋጽ ተባሂሉ ናብታ ቅድመ-ስሩት ዝምድናታት ማለት ዓሌት፡ ሃይማኖት፡ ኣዉራጃ …ወ.ዘ.ተ ስግሩ እዉን ሃገርን ህዝቢን ኣብ ሓደ ጊዚየ ከፍሩሱን ክሸጡን ክልዉጡን ናይ ምድላይ ድንዕታቶም ካብ ዓዉ ኢሎም ምዝራብ ኣይቁጠቡን። ስለዚ ናይ ከምዚኦም ዓይነት ጽላሌን ዝሓዞም ዜጋታትን ናይቲ ቀንዲ ፍርሒ ዝፈጠረ ፖሎቲካዊ ሓይሊ ተዳማሚሩ ነቲ ሕብረተሰብ ናብ ዓሚቕ-ፍርሕ ይድቕድቆ። ጠመቱኡን ጽምዶታቱን ኣብ ክንዲ ናብቲ ቀንዲ ፍርሒ ዝፈጠረ ሓይሊ ዝኸዉን፡ ናብቶም ቡቱኻት ይኸዉን እሞ ምርጫታቱ ጌጋ ይኸዉን።

ሓደ ሕብረተሰብ ምስ 5 ህዋሳቱ እንከሎ ፡ እንዳሰምዔ ዝጸመመ እንዳርኣየ ዝዓወረ ንኽከዉን ዘገድዶ ድንቁርና ዘይኮነ፡ ኣብ ኣዝዩ ዓሚቕ ፍርሒ ምስ ዝሽመም ጥራይ’ዩ። ንብፍርሒ ዝተዓዝረን ዝተማረኸን ሕብረተሰብ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከብ ንከተረድኦን ከተእሙኖን እዉን  ኣዝዩ ኣጻጋሚ’ዩ። ምኽንያቱ እቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝወርድን ዝፍጸምን ቃንዛን ገበንን ብሓደ ዘይኮነ ብእብረ ዝካየድ ሰለዝኾነ፡ እቲ ቃንዛ ብሓደን ኣብ ሓደ ጊዚየን ስለዘይስምዖ፡ ንምርድኡን ምምሕዳሩን የጸግም እሞ ጉጉይ ምርጫታት ይወሲድ። እዚ ጸገም’ዚ ድማ ብሓደ ንከይርዳእ፡ ንከይስምዖን ብሓደ ንከይልዓልን ይገብሮ። እቲ ኩቱር ፍርሒ እንዳሰምዔ ዝጸመመ እንዳርኣየ ዝዓወረ ንኽከዉንን ገለ ሰብኣዊ ህዋሳቱ ንከጥፍእ የገድዶ እዩ።

ንመረዳእታ ሓደ 2 ህዋሳቱ ማለት ናይ ምስማዕን ምርኣይን ህዋሳት ዘጥፍኤ ሰብ፡ ሓጋዚ ቴክነሎጂካዊ ንዋት ወይ ድማ ናይ ዓይነ ስዉራን ፌደላት ንምንባብን ምጽሓፍን ዘይተማህረ (Braille) ምስ ዝኸዉን ኣቡኡ ወይ ኣዲኡ ከምዝሞቶ ከመይ ጌርካ ከተርድኦ ትኽእል? ካብተን 5 ህዋሳቱ ዝዉንነን ዝተረፍኦ ናይምድህሳስ፡ ናይ ምስትምቛርን ናይ ምሽታትን ጥራይ እየን በዚኤን 3 ህዋሳት ከመይ ጌርካ ከተርድኦ ትኽእል? ፈጺምካ ስለዘይክኣል ፍታሕ ከተናዲ ኣሎካ። እቲ እንኮ ፍታሕ ድማ እቲ ዝሞተ ኣቡኡ እንተኾይኑ፡ ነዲኡ ከተምጻ ኣለካ ዳህሲሱ ኣዲኡ ከምዘላ መታን ክፈልጥ። ድሕሪኡ ኣቐንዛዊ ተረኽቦ ከምዘጋጠመ ንከተረድኦ ከተቀንዝዎ ስለዘሎካ፡ ብሓዊ ክትክሶ ኣለካ ማለት’ዩ። ብሓዊ ምስተኮስካዮ ገለ ቃንዛ ዝፈጥር ጉዳይ ኣጋጢሙ ከምዘሎን ኣቡኡ ምስ ኣዲኡ ካብዘይመጸ፡ ኣቡኡ ገለ ኮይኑ ከምዘሎ ግንዛቤታት ከሕድር’ዩ።

እቲ ዓሚቕ ፍርሒ ናብ ሓያል ትብዓት ንክቕየር፡ ነቲ ፍርሒ ዝፈጠረ ግዳማዊ ሓይሊ ግፍዕታቱ  ኣብልዕሊ እቲ ኣብ ፍርሒ ዝተሸመ ሕብረተሰብ፡  ካብዝነበሮ ንላዕሊ ከበርትዖ መታን መመሊሽካ ከተሰይጥኖ ይግባእ። ምስ ሰይጠነ መመሊሱ ነቲ ሕብረተሰብ ዳሩ ከምዝርኢ ክገብሮ ሙኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን።  ከምሳዕቤኑ እቲ ሕብረተሰብ እንዳጨከነን ካብቲ ጭቛኒኡ እንዳተነጸለ ክመጽእ እዩ። ንመረዳእታ ንሓንቲ ድሙ ኣብ ዕጹዉ ጸቢብ ቦታ ዓጺኻ  ከም ትሓርቕ ግበራ፡ ዓቕላ ዝጸበባን ዝሓረቐት ድሙ ንነብሪ ክትቕየር ሙኻና ዝተፈተነ ተርእዮ እዩ። ስለዚ እቶም ፈጠርቲ ፍርሒ ጭቆንኦም ኣብ ልዕሊ እቲ ፍርሒ ዝፈጠሩሉ ሕብረተሰብ እንዳኸረረ ክኸይድ እንኮሎ ሕብረተሰብ ንነብሪ እንዳተቀየረ ከምዝኸይድ ዘጣራጥር ኣይኮነን።

ብኸምዚ ክዉንነት ዝሓለፈ ሕብረተሰብ ብቀጥታን ሃንደበትን ናብ ንቡር ቦቱኡን ዲሞክራሲ ከተሳጋግሮ እዉን ኣዝዩ ኣጸጋሚ ዝኾነሉ ህሞት ዘሎን ዘጋጥምን እዩ። ከመይ ገይሩ ዝብል ሕቶ ክልዓል ይኽእል ስለዝኾነ፡ ንመረዳእታ ዓሚትካዮ ዝጸናሕካ ዓይንኻ፡ ቓሕ ምስ ተብሎ፡ ጻዕቂ ጭራ ብርሃን ንዓይንና ስለዝደግሖ ሕዉዝዉዝ ከምዝብል ይገብሮ እሞ ናይ ምርኣይ ተኽእሎታትና ኣብ ጽልግልግ ይኣቱ እዩ። ብተወሳኺ ከም ልክዕ ብልጓም ተቀይዱ ዝኸይድ ፈረስ፡ ሉጓሙ ፈኒኻ ምስ ሓደካዮ ፈረስ ናብ ገደሉ ወይ ድማ ናብ ዘይትሓስበ መኣዝን ዝጋልብ፡ ሕብረተሰብ እዉን ከምኡ ንክኸዉን ዝተዋደደ እኩብ ሰብን እኩብ ድሪኺትን ዝዉንን ስለዝኾነ በቡቁሩብ ናብ ንቡር መኣዝኑ ከተማእዝኖ ከምዘለካ ዝግመት ጉዳይ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ፡ ነዚ ክዉንነት እዚ ብግቡእ ዝርዳእ ሓያልን እሙን መራሒ ከድሊ እዩ።

መርእድ ዘርኡ

26/03/2017

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: