Monthly Archives: February, 2017

ታሪኽ ወያናይ ኣቶ የማነ ኪዳነ(ጀማይካ) ፥ ምኣስ ናብ ህግሓኤ ከምዝተሰልፈን፥ ከመይሉ ናብ ወየንቲ ከምዝተጸንበረን ተዘንቱ ቪድዮ ምዃና ኢዩ።

ታሪኽ ወያናይ ኣቶ የማነ ኪዳነ(ጀማይካ) ፥ ምኣስ ናብ ህግሓኤ ከምዝተሰልፈን፥ ከመይሉ ናብ ወየንቲ ከምዝተጸንበረን ተዘንቱ ቪድዮ ምዃና ኢዩ።

ቅድሚ ኣብ ቃለ-ምልልስ ጀማይካ ርእይቶ ክህብ ምፍታነይ ኣብ ጉዳይ ኤርትራዉነትን ኤርትራዊ ዜግነትን ርእይቶይን እምነተይን ከነጽር ይደሊ። ኣነ ብዉልቂ ይኹን ብምንቅስቓስ ከምዚ ዝስዕብ ፡-
1. ኤርትራ ናይ ዜጋታት ሃገር (civic nation-state) ሙኻና ይኣምን።
2. ፖሎቲካዊ ዜግነት ምስ ናይ ዜጋታት ሃገርነት ብቀጥታ ስለዝታኣሳሰር፡ ኣብ ኤርትራ ዜግነት ብሕጊ፡ ብ ናይ ሕጋዊ ወይ ርትዓዊ ስልጣን (rational form of legitimacy)ክዉሰን ኣለዎ ይብል።
3. ዜግነት ኣብ ሃይማኖት፡ ደም፡ ሕብሪ…ወ.ዘ.ተ ዝተሞርከሰ ክኸዉን የብሉን ይብል።
4. ኤርትራዊ ሃገርነትን ኤርትራዊ መንነትን ካብ ናይ ዜጋታት ሃገርነት ትሕዝቶን መልክዕን ወጻኢ ቁምነገር ከምዘይብሉ ይመዝን።
ስለዚ ንሓደ ሰብ ብደሙ፡ ብሃይሞኖቱ፡ ብሞቦቆሉ…ወ.ዘ.ተ ዘይኮንኩ ዝመዝኖ፡ ብመርትዖ ዘለዎ ብዝፈጸሞ ገበናቱ ጥራይ እየ ዝኸሶ። እምነተይ ከምዚ ኮይኑ፡ ብኣሕዋትና ተጋሩ ከም ብዓል ስብሓት ነጋ፡ ነፍስሔር መለስ ዜናዊ፡ ካልኦት ኢትዮጵያዉያን ይኹን ኤርትራዉያን ብልጭ ብልጭ ዝብል ክስታት፡ ጥቆማታትን ሓቤሬታትን ዘረባታት ጸኒሑ እዩ። ንሱ ድማ ኣብ ክልቲኡ ስርዓታት ዘለዉ ላዕለዎት ሰበስልጣን ደማዉን መቦቆላዉን ዝምድናታት ከምዘለዎም ዘተንብህ እዩ። ሕጂ ድማ ኣቶ የማነ ኪዳነ(ጀማይካ) ጸቂጡን ኣነጺሩን ገሊጽዎ ኣሎ። ስለዚ እዞም ኣህዛብ ንኣህዛብ ኣብ ሽግር ዘሳጡሑ ዘለዉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስርዓታት ወያኔን ህ.ግ.ደ.ፍን ብደም ቤተሰብ ሙኻኖም ኣነጺርካ ምፍላጥ ከድሊ እዩ። ኩሎም ድዮም እንተተባሂሉ ኩሎም ኣይኮንኩን ግን እቶም ኣብ ወሰንት ቦታን ጽፍሕን ሒዞም ዘለዉ ክብሃል ይክኣል።
ነቲ ኣቀዲሙ ከም ወረታት ዝዝርጋሕ ዝነበረ፡ ሕጂ ንምርግጋጹ እንታይ ስለዝተረኽበ፡ ስለዝተደልየ’ዩ ፡ ኣቶ የማነ ኪዳነ (ጀማይካ) ነቲ ቃለ-ምልልስ ኣካይድዎ? እዚ ናይ ሎሚ ቃለ-ምልልሱ ካብቶም ካልኦት ዉጥም ቅልቅል ዘብሉ ዝነበሩ ብዝተነጸረ ንሙቕራቡ ዝፈጠሮ ቀንዲ ድርኺቱ (motivation) ዕላማን እንታይ ሙኻኑ ብኣእሙሮና ዘይንግምትን ዘይንፈልጥን እንተኼና እቲ ዕላል ወይ ዘረባ እዉን ክርድኣና ኣይክእልን ስለዝኾነ፡ ናይ ገዛእ-ርእስና ግምታት ኣቀዲምና ክህልወና ኣለዎ።
ብዝኾነ ታሪኽ ኣቶ የማነ ኪዳነ (ጀማይካ) ናይ ሓደ ዓቢ ተቃላሳይ ታሪኽ ካብ ዓለምለኻዊ ተቃላሳይ (ካብ ሰፊሕ) ናብ ናይ ብሔራዊ ተቃላሳት (ኣዝዩ ጸቢብ) ዝተሸምቀቀ እኳ እንተኾነ፡ ኣምሳል (ወካሊት) ነቲ ኣብቲ እዋንቲ ታሪኹን ታሪኽ መዘናታቱ ዝነበሩ እትገልጽ እዉን እዩ። መንእስያት 1960 ታት 1970 ታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራዉያን፡ ተጋሩ፡ ኦሮሞ…ወ.ዘ.ተ ልክዕ ከምዚ ናይ ኣቶ የማነ ኣታሓሳስባታትን ተቦግሶታትን ዝነበሮምን ዝነበረናን ኢና። ካብዛ ቃለ ምልልስ እዚ’ኣ ንናይ ምቅላስ መንፈስ ናይቲ ወለዶ’ቲ ኣብሪሃ ትገልጽ። ኣንካይዶ ኣብ ኤርትራ ኢትዮጵያ ናብ ሞዛምቢክ ከይዱ ንክቃለስ እዉን ይሓስብ ከምዝነበረ ብንጹር ገሊጽዎ ዘሎ እዩ።
እቲ ካልኣይ ብንጹር ዘይተባህለ የግዳስ ኣብ መንጎ ክልተ መስመራት ረቂቅ ዘብርሆ ነገር እንተሃሊዩ፡ ኣቀድም ኣቢሉ ኣብ ጊዝየ ቃልሲ፡ ቀጺሉ እዚ ሕጂ ኣብ መንጎ ፖሎቲካዊ ስርዓት ወያኔን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘሎ ምትእስሳራትን ግርጭታት፡ ኣብቲ ነንሕድሕዶም ዝነበሮም ምትሕግጋዛትን ናይ ሓባር ጥሙሓትን ዝተሞርከሰ ሙኻኑ እዩ። እቲ ምትሕግጋዛቶም ካብ ናይ ቅርቢ ኣፍልጦን ቅድመሱሩት- ዝምድናታቶም ከምዝኾነ እዉን ብንጹር ኣቀሚጥዎ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ንመሰል ርእሰ ዉሳኔ፡ ሓርነቱን ናጽነቱን ዘሳላስል ፍትሓዊ ቃልሲ ከም ሃገራዉያንን ዓለምለኻዊ ተቃለስቲ ኮይኖም ብምጽጋዕን ብምስታፍን፡ ከም ቀንዲ ወሰንቲ መራሕትን ናይዘን ክልተ ሃገራት(ናይ ኢትዮጽያን ኤርትራን )፡ ናይ ፖሎቲካ ጨለታ (political elite) ንክኾኑ በቂዖም ኣለዉ። ኣብ መንጎ ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኤርትራን ዝተፈላለየ ዛዕባታት ከም፡ ናይ ዶብ ሕቶ፡ ናይ መንነት ሕቶ፡ ናይ ምጣኔ-ሃብቲ ሕቶ …ወ.ዘ.ተ እንዳልዓሉ ብምትፍናንን ኪናት ብምእዋጅን የታሃናኩትዎ ኣለዉ፡፡ ኣብ መንጎ ናይ ተጋሩ መቦቆል ዘለዎም ቤተሰብ ማለት ብቅድመሱሩት-ዝምድናታቶም (primordial relation) ዝተኣስሳሰሩ፡ ኣብ ትግራይ ወይ ኣብ ኤርትራን ዝዓበዩን ናይ ኢትዮጵያ ወይ ናይ ኤርትራ ዜግነት ዘለዎም ኮይኖም፡ መን ዓብለለ ወይ ድማ መን መርሔ ናይ ዝብል ደርባዉን ፖሎቲካዊ ዉድድር ሙኻኑ እዩ። ነዚ ዘራጋግጽ ኣብ ዉሽጢ ወያኔን ህ.ግ.ደ.ፍን ብዙሕ ጭብጥታትን ዝርዝራትን እኳ እንተሃለወ መታን ካይገፍሓኒ ንጊዚኡ ከወንዝፎ እየ።
ሕቡራትን ኣዝዮም ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝፈልጡ በላሕትን ስለዝነበሩ፡ ብመንጽሩ ኣዝዩ ኣማኒን ገርሄኛ ህዝቢ ስለዝረኸቡ ነንሕድሕድና ኣታሃናኪቶም እዮም። ንፖሎቲካ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምዝተሓላለኽ ብምግባር ኣንፈትና ኣጥፌና ተስፋ ቆሪጽና ናብ ኣላሽ ንብለሉ ክዉንነት ብምዉዳቕን ብምዕንዛርን ሲዒሮሙና እዮም። ሕጂ ስዕረትና ተቀቢልና ነቲ ዘሎ ኩነታት ናብ ንቡር ኩነት ኩነታት (Status Quo) ክንቕይሮ ክንቃለስ እንተድኣ ኼና፡ ብልክዕ ገዛእትና ክንፈልጥ ኣሎና። 99% ዝኣክል ሕብረተሰብ ብ1% ዘይኣኽሉ ጉጂለ ቁንጣሮ-ሰባት ኣይምለኽን ማሃነኑ ጠፊኢዎ ኣይባታተንን እዩ። ነዚ በጺሖሞ ዘለዉ ደረጃ ንክበጽሑ ተቃሊሶም ዝበጽሕዎ ሙኻኑ እዉን ክንፈልጥ ኣሎና። ሕጂ ብስንፍናኻን ብዕንዝርናኻን ዝወረደካ ምዓት “ተጋሩ” ስለዝኾኑ እዮም፡ ከምዚ ዝገብሩና ዘለዉ ኢልካ ምምራርን ነቲ ቃልሲ ደማዊ ወይ ኤትኒካዊን ሕሉፍ ሃገርነታዊ ትሕዝቶ ምትሓዙ’ዉን መፍትሒ ኣይኮነን። እቲ ምንታይስ ከምቲ ተዋድደሎም ንሳቶም እዉን ኣዋዲደሙልና ከምዘለዉ ናብታ ኣዋዲዶሙልና ዘለዉ መጻወድያ ካይንኣቱ ክንጥንቀቅ ኣሎና። ብሓቂ እዉን እምብኣር ከምኡ ስለዝኾኑ እዮም፡ ኣብ ከምዚ ኩነታት ኣሳጢሖሙና ብምባል ንማራር እንተኼና፡ እቶም 99% ኤርትራዊ ደም ዘለዎም ኣብ ዝላዓለ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዘለዉ ከ እንታይ ኮይኖም እዮም ትም ኢሎም ዝዕዘቡ፡ ዝብል ሕቶ ተላዒሉ ኣዕጋቢ መልሲ ዘይርከቦ እዩ። ስለዚ ስንፍናናን ዕንዝርናናን ኣለሊና፡ ንሳቶም እንታዎት ሙኻኖም ፡ምትእስሳራቶሙን ዝምድናታቶሙን፡ ዝጥቀሙሉ ኣጋባባት ምፍላጦም ኣገዳሲ እዩ። ንገዛእቲኻን ዝጥቀሙሉ ሜላታት ብልክዕ እንተፈሊጥካ ብኸመይ ትስዕሮም እዉን ክትፈልጥ ኢኻ። ኣብ መወዳእታ ናይ ሓሳበይ ብትሪ ክመኽሮ ዝደልዮ ቁምነገር እንተሃሊዩ፡ ቃልስና ካብ ደም፡ ሃይማኖት፡ መቦቆል፡ ዓሌትነት፡ ጽበትን ጸግዕተኛነት ኣርሒቅና ርትዓዉነትን ፍትሓዉነትን ዘለዎ ቃልሲ ክንቃለስ ኣማራጺ ዘይብሉ እዩ። ነዚ ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎ ብግቡእ ስለዝተረዳእኩን ዝመመኹን እየ ድማ፡ ናይ ዜጋታት ሃገራዉነት ዝኣምንን፡ ኣብ ሲቪክ ዲምክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ተወዲበ ዝቃለስ ዘለኹ።
ወድሓንኩም!!!
መርእድ ዘርኡ
18/02/2017

Doing Business 2017, Economy Profile 2017 Eritrea.

http://www.doingbusiness.org/~/media/wbg/doingbusiness/documents/profiles/country/eri.pdf

Open Aid Data

  1. State of Eritrea http://www.openaiddata.org/purpose/271/121/top/
  2. RELEASE ERITREA http://opencharities.org/charities/1136627
  3. Freedom Friday Project & Human Rights Program http://www.ned.org/region/africa/eritrea-2016/