ተሳትፎ

ተሳትፎ
ተሳትፎ ክባሃል እንኮሎ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔሃብታዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላዊን ፍልስፍናዉን ተግባረ-ሱጉምቲ ትሕዝቶ ዘለዎ ኣምር እዩ። ብተግባረ-ሱጉምቲ ሓደ ሰብ ኣብ ኩሉ መዳይ ሂወቱ፡ ማለት ኣብ ፖሎቲካዊ ማሕበራዊ ምጣኔሃብታዊ ባህላዊንን ፍልስፍናዊን ብዘይ ገለ ጸቕጥን ምጉናይን ሙሉእ ኣብ ናይ ምህናጽን ምዉሳንን ኣካላዉን ኣእሙራዊን ተሳትፎ ክህልወካ እንኮሎ እዩ። ተሳትፎ ብመሰረቱ ናይ ዜጋታት ጽምዶን ወይ ናይ ዜጋታት ተሳትፎን (Civic engagement or civic participation) እዩ። ዜጋታት ኣብ ኩሉ መዳይ ሂወቶም ጠቀስ ወሳኒ ናይ ምዉሳን ስልጣን ምስ ዝህልዎም፡ ተሳትፎም ዝተራጋገጸ ክባሃል ዝክኣል እዩ።
ዓይነት ተሳትፎ፡- ተሳትፎ ዓይነት ኣለዎ። ቡዙሓት ዓይነታት ተሳትፎታት እኳ እንተሃለዉ፡ ብኣጣቓላሊ ኣብ ክልተ ዓበይቲ ክፋላት ከፊለ ክጥምቶም እየ። ብጥቕሚ፡ ብዕግበት፡ ብምክብባር፡ ብናጻ ድሌት ዉልቀሰብን ፖሎቲካዊ፡ ሲቪካዊ፡ ሰልፋዊ…ወ.ዘ.ተ ኣሃዱ (Political entity) ዝርጋገጽ ተሳትፎ ሓቀኛ ናይ ህዝቢ ተሳትፎ እዩ። ብጸቕጢ፡ ብምትላል፡ ብምፍርራሕ፡ ብፈታዊየይ ፈታዊኻ፡ ብኩነት ክዉንነታት ብምዝማዝ…ወ.ዘ.ተ ዝካየድ ተሳትፎ ዓማጺን ጨቛኒን ዓይነት ተሳትፎ እዩ። ትሳትፎ ህዝቢ ክንብል እንኮሎና ብፉኑዉ ብኣሃዝ ዝቁጸር እኩብ ሰብን ዑሙት ደገፍን ዘይኮነ፡ ኣዝዩ ሰፊሕ ፖሎቲካዊ ትርጉም ዘለዎ እዩ። ሰብ ሰብ ስለዝመስል፡ ሰብ ስለዝተኣከበ ትእከብ ማለት ኣይኮነን። ኣረ እቲ ተሳትፎ ንምንታይ ዝዓለመ እዩ? ኣብዚ እቲ ጉሉጽነት እንኮን ወሳኒን ተግባርን ሕቶን እዩ። ተሳትፎ ብኸመይ ቀጥዕታት ንምንታይ ዕላማታትን ማዓላታትን ኣቀዲሙ ክግራሕ ዘለዎ ጉዳይ እዩ። ወዲሰብ ኣብ መትከላትን ዕላማታትን እዩ ዘዕቅል እንበር፡ ኣብ ጭርሖታታት ኣየዕቕልን እዩ። ጭርሖታታት መሰጥቲ ዓንቀጻት እዮም፡ የግዳስ ኩሎም ክትግበሩ ዝኽእሉ ጋህዲታት ኣይኮኑን። ስለዚ ናይ ጽዉጽዋይ ተሳትፎ (Paradox of Participation) መታን ካይከዉን ዓይነታት ተሳትፎን ቀጥዕታቶምን ክንጸሩ ይግባእ።
ጽፍሕታት ተሳትፎ፡- ህዝቢ ብዉልቃዊ፡ ኣሃዳዊ፡ ሃገራዊ ጽፍሕታትን ደረጃታት፡ ኣብ መላእ ሃገራዊን ህዝባዊ ጉዳያቱ ይሳተፍ። እዚ ዓይነት ተሳትፎ ካብ ናጻ-ዉልቀሰብን ከባቢን (free individual and local) ይጅምር፡ ከባቢ፡ ዓዲ፡ ከተማ፡ ወረዳ፡ ክፍሊሃገር፡ ሃገር፡ ብሱሩዕ ዝሳተፍ ናጻ ጉጂለ እዩ። ካብ ነጻ ጉጂለታት፡ ብደረጃ ሃገር ዝቆመት መጋባእያ ወይ ሽማግሌ ነጻ ናይ ህዝቢ ኣሃዱ እያ። እቲ ቀጥዒ ግሉጽን እቲ ነጻነት ሙሉእ-ጎደሎ ዘይብሉ ዘይተነከየ ናጽነት ይኸዉን። ኣብ ሓደ ነጻ ህዝቢ ርኽክብ ዉልቀሰብን ሃገርን መንጎኛ የብሉን። ኣብ ጉዳይ ከባቢኻ ኮነ ሃገር-ለኸ ኣጀንዳታት ምስ መንነትካ፡ ባህልኻ፡ ስምዒትካ፡ ድሌታትካን ትጽቢታትካን ብሙሉኡ ትሳተፍ። ሙሉእ ፖሎቲካዊ ዜግነት ዘለዎ ናጻ ዉልቀ- ዜጋ ወይ ብናጻ ዝቆመ ኣሃዱ ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ክዚቲን ክሳተፍ ኣቀዲሙ-ከማልኦ ዘለዎ መዕቀኒታት የብሉን።
መልክዕ ተሳትፎ፡- ዝኾነ ዜጋ ወይ ብናጻ ዝቆመ ኣሃዱ ብመልክዕ ምንቅስቓስ፡ ሰልፊ፡ ዉድብ፡ ዲሞግራፊካዊ ማሕበራት…ወ.ዘ.ተ ተወዲቡ ኣብ ኩሉ ጉዳይ ሃገሩ ይሳተፍ።
ዉክልናዊ ሸነኽ ተሳትፎ፡- ዉልቀ ሰብ ንገዛእ ርእሱ ይዉክእል፡ ብናጻ ዝተጠርነፉ ኣሃዱታት ድማ ብወከልቶም ይዉከሉ።
ተሳትፎን ዋንነትን፡- ኣብ ተሳትፎ ዋንነት ወሳኒ እዩ። ናይ ህዝቢ ዋንነት ዘለዎ ዋዕላ ወይ ኮንፍረንስ ብህዝቢ ዝተመርጸት ኣካያዲት ሽማግሌ ተመሪጻ፡ ንመላእ ህዝቢ ብዘይ ገለ ኣድልዎ ፡ በቲ ህዝቢ ዘዉጾ ዛዕባ ንመላእ ህዝቢ ተሳትፎ። ብፍሉይ ፖሎቲካዊ ጉጂለ ዝዳላ ግን፡ እታ ጉጂለ ንፖሎቲካዊ ጽልዋታታ ዝዕንጉሉን ዘትሩሩ ዝተመርጹ ሰባት፡ ጉጂለታትን ዛዕባታት ትሰርዕን ተሳትፍን። ኣብ ከምዚ ዓይነት ባይታ ህዝቢ ሰማዒን መባዝሕን መዋልን እንበር ወናኒ ኣይከዉንን። ህዝቢ ዘይዉንኖ ፖሎቲካዊ ባይታ እቲ ዝላዓል ዛዕባ ሃገራዊን ህዝባዊ ሕቶታት እኳ እንተኾነ፡ ብስም ህዝባዊ ሕቶታት ንብጉጂላዊ ኣታሓሳስባታት ዝተለኽፉ ጉጂለታት መዓላታት ዝዉዕል እዩ።

ንተሳትፎ ዘንጹሩ ክልተ ኣጋባባት (procedural approach)

1.ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ዝምእዘዝ ቅርጻ-ኣጋባብ (top down approach)፡- እዚ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ዝምእዘዝ ቅርጻ-ኣጋባብ ዳይነሚክ፡ ኣብ ላዕሊ ብተበጉሶታቶም ወይ ድማ ተወኪሎም ዝቆሙ ናይ ፖሎቲካ ጨለታት ጉጂለ ይምስረት እሞ፡ እቲ ጉጂለ ብዝሓንጸጾ መርሓ-ገበይ ተኸቲልካ ዝካየድ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ፡ ማሕበራዊ ንጥፈታት እዩ። ኣብ ከምዚ ቅርጻ-ኣጋባብ፡ መብዛሕትኡ ጊዝያት፡ እቲ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ህዝቢ ደጋፊን ተመራሓይን እዩ።

2.ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝምእዘዝ ቅርጻ-ኣጋባብ (bottom up approach)፡- እዚ ካብ ታሕቲ ንላዕሊዝምእዘዝ ቅርጻ-ኣጋባብ ዳይነሚክ፡ ካብ ታሕቲ መሰረታት ህዝቢ ነቂሉ ኣብ ላዕሊ ናይ ምዉህሃድ ጸባይትን ሓለፍነታትን ዘለዎ ኣካል ብምፍጣር፡ ንህዝቢ ቀጥታዊ ተሳትፎን ወሳኒ ግደ ከምዝጻወት ይገብሮ።ኣብ ከምዚ ቅርጻ-ኣጋባብ፡ መብዛሕትኡ ጊዝያት፡ እቲ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ደጋፊ ተሳታፊ ፡ ኣብ ክንዲ ተመራሓይ መራሒ እዩ።

ካብዚ ኣብ ላዕሊ ብሕጽር ዝበለ ኣጋባብ ዝጣሕመስክዎ ዓይነት ተሳትፎ ወጻኢ፡ ኣብ ክንዲ ወሳኒ ስዓቢ፡ ኣብ ክንዲ ሓራ ሰብ ጊልያ፡ ኣብ ክንዲ ሃናጺ ኣዕናዊ፡ ኣብ ክንዲ ንረብሓኻ ንሚሳላዊ ረብሓ…ወ.ዘ.ተ ማዓላ ዝዉዕል ስለዝኾነ ብትሪ ክንጸግ ዘለዎ እዩ። ኣብ ፖሎቲካ ኤርትራ ሓደ ሓደ ጊዝየ “ዓዳምን ተዓዳምን” ዘይብሉ እንዳተባህለ ሓፈሻዊ ጻዉዒታት ዝካየድ ኣሎ። እዚ ሓረግን ጻዉዒትን እዚ ዉጹእ ሓሶት እዩ። ዓዳሚ እንተ-ኣሎ፡ ተዓዳሚ እዉን ኣሎ እምበር። ዓዳሚ ስለዘሎ ድማ ንመዳምቕቲ ዝኾኑ ሓፈሻዊ ዕድሜ ዝእወጅ ዘሎ። ስለ-እዚ ብፍላይ ተሳትፎ ዉልቀ-ዜጋን ተሳትፎ ብናጻ ዝቆማ ኣሃዱታትን፡ ብሓፈሻ ተሳትፎ ህዝቢ መታን ክራጋገጽ ቀጥዕታቱን ትሕዝቶታቱን ብግሉጹነት ክንጸር ኣለዎ። በቲ ሓደ ወገን ንፖሎቲካዊ ጽልዋታታ ዝዕንጉሉን ጉጂለታትን ዉልቀሰባትን እንዳዓደምካ፡ በቲ ካልኣይ ወገን ድማ ዓዳሚ ተዓዳሚ ዘይብሉ ሓፈሻዊ ጻዉዒት እዩ ምባል ፍጹም ምድንጋር እዩ። ምድንጋራት ድማ ደዉ ክብል ዘለዎ ተግባራት እዩ። ልዕሊ ኹሉ ኣብ መንጎ ዜጋን ሃገር መንጎኛ ኮይኑ ዘራኽብን ዝሰርዕን ኣካል ክህሉ ኣይግባእን እዩ። ክፍጠር እንተተደልዩ ድማ ብኩሎም ዜጋታት ድንኪ ዝተገብረሉን ቆጽሊ ዝተነብረሉ ክኸዉን ኣለዎ።
መርእድ ዘርኡ
17/06/2014

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: