Monthly Archives: November, 2013

ጹቡቕ ድሌታት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብተግባር እንታይ እዩ?

ጹቡቕ ድሌታት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብተግባር እንታይ እዩ?

መእተዊ፡-
ገለ ሰባት ደዉላ ኤርትራ ወይ ኤርትራ ክባሃል እንኮሎ፡ ብተናጸል ክጥምትዎን ክገልጽዎን ይራኣዩን ይስሞዑን እዮም። ደዉላ ኤርትራ ወይ ኤርትራ ክባሃል እንኮሎ ንሰለስተ መሰራታዉያን ሮቓሒታት ዘጣቓለለ እዩ። ቀዳማይ፡ ንሉዕላዉነት ጂኡግራፊካዊ ክሊ ባሕሪ፡ ጠፈሩን መሬታ እዩ ። ካልኣይ ርሒብ-ጌቢል (ህዝቢ) ኣብ ክሊ እዛ-ልዑላዊት ደዉላ ዝነብር እዩ። እቲ ሳልሳይ ድማ ብዝተፈላለየ ኣጋባብ ይምጻእ ዝተፈላለየ ዓይነት ፖሎቲካዊ ስርርዕ ይሃልዎ ብዘየገድስ ዝመርሕ መንግስቲ እዩ። ሰለዚ ደዉላ ኤርትራ ክብል እንኮሎኹ ንሰለስቲኡ ሮቓሒታት ኣብ ግምት ኣእትየ ይዛረብ ከምዘለኹ ክፍለጥ ኣለዎ፡
ብሰንኪ ፉሹል ምሕደራን ፖሊሲታት ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኤርትራዉያን ኣብ ቅድሜና ተገቲሮም ክፍትሑ ዝብድሁና ዘለዉ ግርጭታት ናይ ግዳምን ዉሽጥን እዮም። ናይ ቀዳምነት ቀዳምነታት ብእብረ ሰሪዕና ክንቃለሶም ድማ እቲ ምርጫን ዉሳኔ ናትና ኣኳ እንተኾነ፡ እቲ ዘሎ ናይ ዞናናን ዓለምና ክዉንነትን ፖሎቲካዊ ዳይነሚክስ ከምዝገዝኣና እዉን ከነስተብህል ይግብኣና እዩ።
ኣብ መንጎ ኤርትራዉያን ድሌታት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ብሓሳብን ብተግባርን ክፋላልየና ጸኒሑን ይቕጽልን ኣሎ። ገሌና ኤርትራዉያን፡ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ሰናይ ድሌት ከምዘለዋ ንጣበቕ ኢና፡ ጌሌና ድማ ሓደገኛ ድሌታት ከምዘለዋ ንካታዕ ኢና። እቲ ኮይኑ እቲ፡ ብተዛማዲ ኩሉ ካብ ረብሓታት ንምርግጋጽ ዝነቕል ስለዝኾነ፡ ኣብ ክንዲ ብጽልኢን ፍቕሪን ንርድኦ፡ ብረብሓን ተራባሒነትን ክንርእዮ ይግባእ። ኩሉ ኣብ መላእ ዓለም ዝግበር ሽርክነታዊን ዘይሽርክነታዊን ዝምድናታት፡ምትሕግጋዛትን ተጻብኦታታት ረብሓታት ንምርግጋጽ ዝካየድ እዩ።
ገለ ጠቕሞ ፈሊጣዉያን ነዚ ዛዕባ ንምዝንባዕ መታን ካይጥዕሞም ሎሚ ፈልየ ዝጽሕፈሉ ዘለኹ፡ተግባራት መራሕቲ ኢትዮጲያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ንምንጻር ጥራይ ዝዓለመ ብሙኻኑ፡ ምስ ዉሽጣዊ ኩነታትና ብዘይምትሕዉዋስ ነጥቢ ብነጥቢ ክዝርዝሮ እየ። ቅድሚ ኣብቲ ቀንዲ ትሕዝቶ ምእታወይ ግን ጽምዶ ግርጭታትና ከነጽር እየ።
1.ቀዳማይ ዝዓበየ ጸገምና ሰብ ኣንጻር ባህሪ ዘሎ ግርጭት ማለት፡ ድርቂ፣ጥሜት፣ድንቁርና…ወ.ዘ.ተ እዩ።
2.ቀዳማይን ትኹላዊ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭት ማለት፡ ኣብ መንጎ ጭቛኒን ተጭቛኒን ዘሎ ግርጭት ምስ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
3.ምስ ካልኦት ሰብ ኣንጻር ሰብን ሰብ ኣንጻር ሕብረተሰብን ዘሎ ግርጭታት ማለት፡ ኣዘመዉቲ ናይ ፖሎቲካ ሓይልታት፣ መሰረታዊ ናይ ስልትን ስትራተጂን ፍልልያት እኳ እንተሃለወና፣ ክሳብ ቀጥታዊ ጨቖንቲ ዘይኮኑ፣ እቲ ግርጭት ዉሽጣዊ-ጋድማዊ እዩ።
4.ምስጎዶቦና ሃገራት ሱዳን፣ኢትዮጵያ፣ ጁቡቲ…ወ.ዘ.ተ ክሳብ ልዕላዉነት ሃገርን ህዝቢ ጥሒሰን ኣካላዊ ወራር ዘይፈጸማ። እቲ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭት ግዳማዊ-ጋድማዊ ግርጭት ኮይኑ፣ ብፍላይ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ኣይኪናት ኣይ ሰላም ስለንርከብን፣ ኣብ ዉሽጢ ልዑላዉነት መሬት ኤርትራ ጎቢጦም ብምህላዎም ምስ ቀጺለ ኣብ ታሕቲ ዝጥሕሙሶ ድንዕታታ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፣ እቲ ግርጭት ንሓንሳብ ግዳማዊ-ቱኹላዊ ንሓንሳብ ድማ ግዳማዊ-ጋድማዊ ትሕዝቶ ግርጭት ዘለዎ እዩ። ከከም ኣማጻጽኡ ድማ መልክዕ እቲ ግርጭት ክትሓዝን ክፍታሕ ይኽእል።
ጹቡቕ ድሌታት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ብተግባር እንታይ ሙኻኑ ንምልላይ፡ ተግባራት መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ምንጻር ከድሊ እዩ።

ተግባራት መራሕቲ ኢትዮጲያ ኣብ ልዕሊ ደዉላ ኤርትራ ንምንጻር፡-

1. ኤርትራ ገና ካብ ቀንዲ ኣጀንዳታት ናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኮይና ትቕጽል፡፡ ብፍላይ’ቶም ኢትዮጵያውነቶም ኣብ ዕዳጋ ከረጋግጹ ዚግደዱ ሓይልታት፡ ብዋጋ ነጻነት ኤርትራ፡ “ሓርብኛነት” ክለብሱ የዕለብጡ፡፡ ምንጻግ ነጻነት ኤርትራ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ዕዳጋ ኢትዮጵያ፡ ገና ኣገዳሲ ሃላኺ ኣቕሓ ኢዩ።
2. ኢትዮጵያውያን፡ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ናይ ዘመናት ሃንቀውተኦምን ሕልሞምን ገና ኣይተጸንቀቐን፡፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ካብ ፍርቂ ዘመን ንላዕሊ ዘርኣይዎ፡ ዘይስልኪ፡ ናይ ባሕሪ መሕለፊ “መሰሎም” ገና፡ ብዋጋ ነጻነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ደዉላ ኤርትራ ክበጽሕዎ ይጽዕሩ፡፡ እዚ ዘይተገርሔ ባህጊ፡ ተወሳኺ ናይ ሓድሽ ኪናት ዕድል ዚሓዘለ’ዩ፡፡
3. ንማሕበራዊ ሓይልታት ኤርትራ ብትሕተ-ሃገራዊ መንነታቱ ብምስራዕ፡ ኣብ ምዕባይ ንዝርከብ፡ እኳ ደኣ፡ ካብ ናይ ኤትኒክ-ጉጂለታትን ክልላትን ዝሰጎመ፡ ደዉላዊ ኣወዳድባ ኤርትራ ንድሕሪት ብምምላስ፡ ኤርትራ ብውሽጣ ናብ እትፍንጠሓሉ መንገዲ ክጸልዉዋ ብብርቱዕ ይሰርሑ። መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራዉያን ዘሎ ጸገም ፖሎቲካዊ ጸገም ዘይኮነስ፡ ናይ ብሔራትን ሃይሞኖትን ጸገም ኢሎም ይኣምኑ። ስለዚ ኤርትራዉያን ከምዚ ጉዚ ብዕራይ ብብሔራትን ብሃይማኖትን መታን ክማቓቐሉ፡ ናይ ብሔራትን ሃይሞኖታትን ዉድባት ክፈርያን ክዓብያን የታባብዕ።
4. ኣብ ትሕቲ ሽፋን ምውዳቅ ስርዓት ኢሳያስ (ህ.ግ.ደ.ፍ)፡ ንኤርትራ ካብ ከባቢናን ዞናናን ዓለምን ንምንጻልን ንምድኻምን ዘይሕለል ዲፕሎማሲያዊ ቃልሲ የካይዱ፡፡ ናይ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዚተወስደ ናይ ማዕቀብ ውሳኔ፡ ሓደ ካብቲ ዝኸፍኤ ውጽኢት ናይ’ዚ ወፈራ’ዚ እዩ።
5. ኢትዮጵያውያን ህዝብና ብፍላይ ከኣ መንእሰያትና፡ ሃገሮም ገዲፎም ንኽስደዱ ዘተባብዕ ፖሊሲታት የዘውትሩ፡፡ መንእሰያትና ብብዝሒ ኣብ መደበራት ናይ ስደት ኢትዮጵያ እናኣከብካ፡ ካብ ቃልሲ ንምንጻሎም ንምዕራብ ንምስፋሮም ዚካየድ ዘሎ መደባት ሓደገኛቱ ብሩህ’ዩ። ኣብ ዉሽጢ መዓስከራት ስደተኛታት መሳርሒ ዝኾንዎም ስደተኛታት እንዳለለኻ ብምኽታብ፡ ናቶም ጸይቂ ዕላማታት ክጎሳጎሱ ንደገ-ብመገዲ ጉዳይ ስደተኛታት ዓለም ከምዝጣየሱ ጌርካ ምስዳድ።
6. ዓለንለኻዊ ናይ ዶብ ሽምግልና ኮሚሽን ዘሕለፎ ውሳኔ ኣብ ግብሪ ንኸይትርጎም ብምሕንጋድ፡ ኣብ ትሕቲ ሽፋን ናይ ዶብ ምውጣጥ፡ መራሕቲ ኢትዮጵያ፡ ንህዝብና፡ ን12 ዓመታት፡ ኣብ ናይ ኣይውግእ ኣይሰላም ጅሆ ኮይኑ ንኽነብር ብምግዳድ፡ ንሶም ብደገ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብዉሽጢ፡ ኣብ ናይ ሞደሻን ኢንኮዲኖ (Hammer and Anvil) ኪናት ከምዝጽመድ ዘጣዓዕም ፖሊሲታት ብምዝዉታር ህዝብና ከምዚባታተን ይገብሩ ኣለዎ።
7. ግሁድ፡ መንግስቲ ናይ “ምቅያር” ቀጥታዊ ኢድ ኣእታውነት ኣዋጃትን መደረታትን ብምስማዕ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ናይ ሻቕሎትን ስግኣትን ቅልውላው ፈጢሮም፡፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክህልው ዝነበሮ ዝምድና በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኢትዮጵያዊ ወስታታት ጥራሕ ኣይኮነን ንቡር መልክዑ ካብ ምሓዝ ዚበርዓነ፡ ካብ ተግባራት ኢትዮጲያ ብዘይንእስ፡ ህግደፋዊ ፖሊስን ተግባራትን እውን ዚዓበየ ግደ ኣለዎ፡፡
8. ንምህራም ኤርትራዊ መንነትን ሃገራዉነትን፡ኢትዮጵያ ንሓያሎ ኤርትራዉያን ካብ ዝላዓለ ክሳብ ዝተሓተ ዝተማህሩ ኤርትራዉያን ብምዕሳብ ስዉር-ኔት ወርክ ብምፍጣር፡ “ተቃወምቲ ብምምሳል”ኣብ ምብትታን ናይ ኤርትራዉያን ብጽዑቕ እስትንፋስ ብዘይህብ መገዲ ትሰርሕ።
9. ኢትዮጵያ ጉዳይ ኤርትራዉያን፡ ካብ ጉዳይን ሙቁጽጻር ኤርትራዉያን ወጻኢ ኮይኑ፡ እንተታኻኢሉ ብዉክልና ኣብ ትሕቲኣ፡ እንተዘይተኻኢሉ ድማ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻርን ዉሳኔን ኣእዳዉን ማሕበረሰብ ዓለም ንክወድቕ ትጽዕት።
10. ኢትዮጵያ ብወኪላታ፡ ብዘይ ገለ ስክፍታ ኣብ መጋባእያ ሙሁራት ኤርትራዉያን ዝተኣከብሉ፡ ገዛኢ ቢሔር ትግርኛን ትምክሕቲ ብሔረ ትግርኛ ክስበር ኣለዎ ብምባል፡ ንኤትኒክ-ጉጂለ ትግርኛ ምስ ካልኦት ኣሓቱ ኤርትራዉያን ኤትኒክ-ጉጂለታት ንቱኹላዊ ምትፍናን ብምእታዉ፡ ገረብ ብሓኽላ ንምፍራስ ትዉጅህ።
ዘጣራጥር ኣይኮነን፡ ነዚ ክጥሕምሶ ዝጸናሕኩ ሓቕታት ኣሉ-ቐጣን ብምባል፡ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ድሌት እንበር እከይ ድሌት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ የብላን ቢሉ ኤርትራዊ ከንሱ ኣብ ክንዲ ኢትዮጵያ ልዕሊ ኢትዮጵያዊ ኮይኑዝካታዓ ከምዘይስኣን ይፈልጥ እየ። ከምዚ ከምዘሎ እንዳፈለጥኩ ዝጽሕፎ ከምዘለኹ ኩሉ ሰብ ክፈልጥለይ እደሊ ኣሎኹ። ኣይፋሉን ብኣንጻር እዚ ትብሎ ዘሎኻ እዩ ዝብል ሰብ እንተሃልዩ እኔሄልካ ፈረስ እኔሄልካ ጎልጎል እብሎ።

ወድሓንኩም!
መርዕድ ዘርኡ
m.zerut@gmail.com
27/11/2013

Advertisements

ህዝባዊ ባይቶታት፡ ንሃገራዊን ዓለማዊ መጋባእያ ዘብቕዓ ይቑማ፡

ህዝባዊ ባይቶታት፡ ንሃገራዊን ዓለማዊ መጋባእያ ዘብቕዓ ይቑማ፡

ካብ ህዝቢ ዘመንጨዋ፣ ቀንዲ ፈልሲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ዝኾና፣ ህዝባዊ ባይቶታት ኣብ ግዳም ብጋህዲ ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ብሙስጡር ይቑማ!

ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ካብ ዕለት 01/08/2011 ዓ.ም.ፍ ሕጋዊ ሰውነት ለቢስና ምንቅስቓስና ካብ ዝጀመርናሉ እዋን፣ ጽምዶ ቃልስና ኣብ ክንዲ ኣብ ሓጺር ዕላማታት፡ ምቕያር ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ጥራይ ዘመልከተ ዘይኮነ፡ ስግሩ ኣንቃዕሪሩ ዘናጻጸረ እዩ። ሰዉራ ኤርትራ ካብ 1961-1991 ዝተካየደ ንሃገራዊ ናጽነት ሕቶ ሃገራዉነት፡ ሕቶ ዋንነት ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ሕቶ ርትዓዊ ተሳታፍነት ህዝቢ፡ ሕቶ ሲቪካዊ መሰላት…ወ.ዘ.ተ ካይመለሰን ካየካናወነን ስለዝተዓወተ፡ ብቕጽበት ንሃገራዉነትን ሓርበኝነት፡ ነተን ኣብ ሓራ ቦታታት ቆይመን ዝነበራ ህዝባዊ ባይቶታት፡ ነቶም ዝነጥፉ ዝነበሩ ሓፋሽ ዉድባት ማሕበራት መንእሰያት፡ ደቂኣንስትዮ፡ ሞያዉያን…ወ.ዘ.ተ ብምዉቓዕን ብምድስካልን ብዘይ ገለ ጸገም ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ክተክል ኣየጸገሞምን። ብሕጂ እዉን እዚ ተሞክሮ እዚ ክድገም ዘጸግም ነገር የሎን። እዚ ተሞክሮ እዚ ካይድገም ካብ ሕጂ ኣትሒዝና ድንክል ክንገብረሉን ዝተፈልየ ኣጋባብ ክንጥቀም ንግደድ ኢና። ሕብረተሰብ ኤርትራ ከም ሓደ ህያዉ ሕብረተሰብ ናይ ገዛእ ርእሱ ዉደባ ክህልዎ ኣለዎ።
ብሓፈሻ ፖሎቲካዊ ዉድባት፣ ሰልፍታትን ምንቅስቓሳት፣ ብፍላይ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ንገዛእ ርእሶም ሓራ ዘይወጹ ጥቁዓት ናይ ታሪኽን ጉዕዞ ምኻኖም ስለንፈልጥ፣ ንጉዕዞ ታሪኽ ንምቅያር፡ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ኣዝዩ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈለን ዝተፈላለዩ ናይ ነዊሕ ፖለቲካዊ ተመክሮ ዘለዎ ህዝቢ ሙኻኑ ስለዝተገንዘብና እዩ። እዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 1945-1950 ስልፍታት ምንቅስቓሳት ብዘማ እዘንዎን ጽቕጥታት ሓያላት ሃገራት ኣሜርካን ዓባይ ብሪጣንያን ኣብ ዘይደልዮ ፈደረሽን ተቆሪኑ። መሊሹ ን30 ዓመታት መመላእታ ረጽማዊ ሰዉራ ኣካይዱ ልዕላዉነት ሃገሩ ምስ ኣራጋገጸ። ልዕላዉነት ህዝቢ ዝተመንዝዔን ዳር ትርኢቱ ዝርኢ ዘሎ ህዝቢ እዩ። ካብ ሕሉፍ ተሞክርኡ ብምንቃል፡ ህዝቢ ኤርትራ ንሐደ ምንቅስቓስ፡ ሰልፊ ወይ ውድብ ስዒብካን፣ ብእኡ ተመሪሕካን ተማእዚእንካን ዝግበር ቃልሲ ንረብሕኡ ከምዘይውዕል፡ በዚ ሕጂ ዝርከበሉ ዘሎ ኣሰቓቂን ሓደገኛ ሃለዋት አዓርዩ ዝተገንዘበ ህዝቢ ስለዝኾነ፡ መብዛሕትኡ ህዝቢ ነቲ ዝኸይድ ዘሎ ማሕበራዊ ሰዉራ ኣማዕድዩ ይዕዘቦ ኣሎ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ፡ እቲ እንኮ ህዝቢ ልዕላዉነቱ ከራጋግጸሉ ዝኽእል ሕዋም (formula) ህዝቢ ንጉዳዩ ኣብ ክንዲ ብተወከልቲን ተመወልቲ፡ ባዕሉ ጉዳዩ ሒዙ ክፈትሖ ምስ ዝነቕል ጥራይ እዩ፡ ዝብል እምንቶ ኣሎና። መስርሕ ግዝኣተ-ሕጊን ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ፣ ሐቀኛ ኣብ ድሌት፡ ትጽቢታት ረብሓን መላእ ዜጋታት ዝተሞርኮሰ፣ ብተግባር ሓያልን ጠርናፍን ቀጻልነትን ከአ ዘለዎ ህዝባዊ ማዕበልን ውደባን የድሊ ኣሎ። ንህዝቢ ዘዕግብ ንረብሐታቱ ከአ ዝከላኸል ቁኑዕ ንጹር ውደባን ናይ መስመር ቃልሲ፣ ንተራኡን ብግልጺ ኣነጺሩ ዘሳትፍን ን ናይ ፖሎቲኡካዊ ዋንነት ሕቶ ብተግባር ከይመለሽካ ልዕላዉነት ህዝቢ ክራጋገጽ ስለዘይኽእልን፡ ልዕላዉነት ህዝቢ ድማ ካብ ፍሉይ ረብሓ ጉጂለታት ከም ገጸ-በረኸት ዝህብዎ ዘይኮነ፡ ህዝቢ ብቅልጽሙ መንዚዑ ዝወስዶ ስለዝኾነ እዩ። ህዝቢ ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ብሙስጡር፡ ኣብ ደገ ብጉሁድ ይወደብ ንብል ዘሎና።ቀንዲ ፈልሲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ዝኾና፣ ህዝባዊ ባይቶታት ክቖማ ቀጻሊ ክንጉስጉሰሉን ክንቃለሰሉ ጸኒሕና ኢና። እዚ ቃልሲ’ዚ ንሃልክታት ተባሂሉ ዘይኮነስ፣ እቲ ቀንዲ መፍትሒ ጸገምና ብሙኻኑ ስለንኣምን እዩ።

ነዚ መሰረተ-እምነት መወከሲ ዝኾነ፣ እዘን ዝስዕባ ሓሙሽተ ቀንዲ ሮቓሒታት እየን ፣-

1.ኩሉ ጊዝየ ዝኾነ ይኹን ህዝቢ፣ ብረብሓታቱ፣ ሞይኡ፣ ከባቢ ዝነብረሉ ቦታ፣…ወ.ዘ.ተ ዘይተወደበ ህዝቢ፣ ብዉሑዳት ዝተወደቡ ፖሎቲካዊ ጉጂለ፣ ንክግዛእን ንክጭቆኒን ዝተዋደደ ሕብረተሰብ ስለዝኸዉን፣ መታን መላገጺ ናይ ዉሑዳት ናይ ፍሉይ ረብሓ ጊጂለታት ካይከዉን፣ ብሓደ ድምጺ ክብድሆም ክዉደብ ስለዝግባእ እዩ።
2.ሲቪላዊ ሕብረተሰብን ሲቪላዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ንምህናጽ፣ ቀንዲ ኣዕኑድ ህዝባዊ ትካላትን ህዝባዊ ማሕበራት ስለዝኾና፣ ህዝባዊ ትካላትን ህዝባዊ ማሕበራት ብዘይ ዉዓል ሕደር ክጥጥዓ ስለዝግባ እዩ።
3.ምልካዊ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓትን፣ ናይ ኤትኒክ፣ቀቢላ፣እንዳን ሃይማኖት ምንቅስቓሳት ጉጂለታት፡ ኣብ ድሕረትን ምብትታ ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ይጽፈያ፣ ይዓብያን ዝነጥፋን ብምኻነን፣ ሂወተን ክዘርኣ ድማ ነቲ ሕብረተሰብ መመሊሾም ንትኹላዊ ምትፍናን ስለዘእትዉዎ፣ ነዚ ምትፍናን ንምግታእን ካብ ዝዓበየ ናይ ታሪኽ ሓደጋ ንምድሓን ህዝቢ ክዉደብ ስለዝግባእ እዩ።
4.ዋንነት ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ርትዓዊ ተሳታፍነት ህዝቢ፡ ናይ ህዝቢ ናይ ተጻይ-ቁጽጽር (counter-control)… ካብ ሕጂ ክዉሰን ስለዘለዎ እዩ።
5.ጽምዶ ቃልሲ ማሕበራዊ ሰውራ ኤርትራ ኪኖ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ማለት፡ ምክንዋን መሳጋገሪ-መንግስትን ሃገራዊ ዕርቂ፡ ምክንዋን ቅዋምን ቅዋምነትን፡ ምክንዋን ጊዝኣተ-ሕጊን ዲሞክረሳዉነትን፡ ምርግጋጽ ልዕላዉነት ህዝቢን ምህናጽ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ (ብስለላም ብሓባር ምንባርን ምርግጋጽ ማሕበራዊ ፍትሒ) ካብ ኮነ፡ ነዚ መሰረት ዝኸዉን ዱልዱል መንጸፍ ስለዝድለ እዩ።

እስትራተጂካዊ ዕላማታት ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ናይ ቀረባን ርሑቁ ዘጣመረ እዩ፡-

1.ቀንዲ ዕላማ ህዝባዊ ባይቶታት፡ ጽምዶታቱ ኣዝዩ ኣርሒቁ ካብ ዘለናዮ ኩነታት ንላዕሊ ዝጠመተ እኳ ኣንተኾነ፡ ነዚ ዘለናሉ ኩነታት ( Status quo) ብቀጥታ ይኹን ብተዛዋዋሪ ንምቅያር፣ ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ብኣዝዩ ንጡፍን ዝተወደበ ናይ ህዝቢ ሓይሊ፣ ህዝባዊ ደገፍ ብምሕራምን ብምንጻል፣ ካብ ዓቲርዎ ዘሎ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምምንዛዕ ዘናጻጸረ እዩ።
2.ተሳትፎ ህዝቢ፣ ሓድነት ህዝቢ፣ ዋንነት ፖሎቲካዊ ስልጣን፣ ህዝባዊ ዉሳኔ…ወ.ዘ.ተ ምርግጋጽ እዩ። እቲምንታይስ እዚ እንተተራጋጊጹ ብሓባር ብሰላም ንምንባርን ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጋጽ ዝተዋደደ እዩ።
3.ኣብ ድያስፖራ ይኹን ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ፣ ኣዝየን ንቁሓት ሓላፍነታተን፣ መሰላተንን ጥቅምታተን ዝፈልጣ ድልድላት ማሕበረ-ኮማት ብምህናጽ፣ ንማሕበራዊ ስነኣእሙራዊ ኣቋዉማ ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ናብ ሓደ ዱልዱል ማኣዝን ንምምእዛን ዝዓለመ እዩ።
4.ህዝቢ ግዳይ ገባቲ ስርዓትን ፍሉይ ናይ ሰብ ረብሓ ዉድባት ካይከዉን፡ ብዝተወደበ ህዝባዊ ትካል ነብሰ ምክልኻል ምግባር ዝዓለመ እዩ።
5.ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብጥርኑፍ ድምጺን ብጥርኑፍ ሰብን ካብታ ዝንኣሰት ቦታ ክሳብ ብደረጃ ዓለም ንምግጣሙ ዝዓለመ እዩ።
6.ወሳኒ ጊደ ህዝቢ ኣብ ምቅያር ስርዓትን ምቅያር ሕብረተሰቡን ጊደኡ ንምርግጋጽ ዝዓለመ እዩ።
7.ሓርነት ሕብረተሰብ ምስ ፖሎቲካዊ ሓርነት ዉልቀ-ዜጋ ዝተታሓሐዘ ስለ ዝኾነ። ወሳኒ ጊደ ዉልቀ ዜጋን ሓርነት ዉልቀ-ዜጋ ዘራጋገጸ ናይዚኦም ምትእስሳር ድማ ሓርነት ሕብረተሰብ ሩጉጽ ስለዝገብሮ እዩ። ኩሉ ንጽዕዶን ንብህጎን ሲቪክ መሰልን ዲሞክራስያዊ መሰላት ንዉልቀ ዜጋ ዘማእከለ ስለዝኾነ ወይ ድማ ዉልቀ-ዜጋ ሓራ እንተዘይኮይኑ፡ ሕብረተሰብ ሓራ ክኸዉን ስለዘይክእል ነዚ ንምርግጋጽ ዝዓለመ እዩ።
8.ሓደነት ሃገርን ህዝቢን ንምርግጋጽ ዝዓለመ እዩ።
9.ዝላዓለ መግለጽን መራጋገጽን ናይ ዘመናዊ ሃገርን ዘመናዊ ፖሎቲካዊ መንነት ምርግጋጽ ናይ ኩሉ ዜጋ ማዕርነት ኣብ ቅድሚ ናይ ሓባር ሕጊ ስለዝኾነ። ንጊዝኣተ ሕጊ ዘራጋግጽ ቀንዲ-ህዝባዊ ፈለግ (maine-stream)ንምፍጣር ዝዓለመ እዩ።
10.ንጥዕና ዘለዎ ህዝባዊ ዘተ፡ ህዝባዊ ዉደባ፡ ቡሩህ ናይ ሓባር መጻኢን ሃገራዊ ዕርቂ ዘጣዓዕም ዝዓለመ እዩ።

ህዝባዊ ባይቶታት ብኸመይ ክካነዋና ይኽእላ፣-

መእተዊ፣-
ቅድሚ ኣብ ዝርዝራት ኣጋባብ ኣካናዉና ህዝባዊ ባይቶታት ምብራህና፣ ኣቀዲሙ ዝጸንሓ ዉደባታት ከምዘሎ ክንፈልጥ ኣሎና። እዚ ዝጸንሓ ዉደባታት ብመልክዕ ፖሎቲካዊ ሰልፍታት፣ ዉድባት፣ ግንባራት፣ ምንቅስቓሳት፣ ሲቪልን ሲቪክ ማሕበራት ምኻኑ እዉን ኩሉ ዝግንዘቦ እዩ። እዚ ኣቀዲሙ ዝጸንሔ ዉደባታት ኣንካይ ዶ ንዝገጥመና ዘሎ ብድሆታት ንምፍታሕስ፣ ንገዛእ ርእሱ ዘስሩሮ ዓቕምታት ከጥሪ ስለዘይክኣለ፣ ንገዛእ ርእሱ ክፍታሕ ዘለዎ ጸገም ወይ ተወሳኺ ጸገም ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ። ዓቕምታቱ ኣዝዩ ድሩት ስለዝኾነ፣ ብዘይቀላዓለም መታን ክሰርር ተባሂሉ ንፖሎቲካዊ ዉሳኔታቱን ዕላማታቱን ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ ዘሳጥሔ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ዝበዝሔ ህዝቢ ክስዕቦን ክድጉፎ ኣይተራእየን። ዓሳ ኣብ ባሕሪ ይነብር፣ ቃልሲ ድማ ኣብ ከስዒ ህዝቢ ዝነብር ማሕበራዊ መስርሕ እዩ። ህዝቢ ካብ ከስዑ እንተተፊእዎ ሂወት ስለዘይብሉ፣ ብዘይ ሂወት ክነብር ዝዉስን እንተሃሊዩ፣ መሰሉ ስለዝኾነ ክቅጽል ይኽእል እዩ። ኣነስ ሒዘዮ ዝጸናሕኩ መስመር ጉጉይ ስለዝኾነ ምስ ህዝበይ ይሕሸኒ ዝብል እንተሃልዩ፣ እቲ ኣፍደገ ህዝቢ ርሒብ እዩ።
ብወገኖም መታን ክትስዕብዎም ከምዚ ዝስዕብ “ሓቂ ዝመስል”፣ የግዳስ ንሰብ ተጣራጢሩ ቆራጽ ዉሳኔ ካይወስድ ዝገብሮ እንሳዕ ዝንገር ኣባሃላታት ከምዚ ዝስዕብ እዩ፣-
1.ሃገርናን ህዝብና ኣብ ሓደጋ ተሳጢሑ ስለዝርከብ፣ ዘላቡን ፍሕትሕት ዘብል ጊዝየ ስለዘየሎ፣ መታን ሃገርናን ህዝብናን ክድሕን፣ ኣብ ክንዲ ሓድሽ ዉደባ ምጥያስ፣ ኣብ ዘለ ዉደባታት ኣቲና ክንቃለስ ኣሎና፣ ክብሉኹም እዮም። (ክትበልዓ ዝደለኻ ኣባ ጉንባሕ ዛግራ በላ እዩ)።
2.እቲ ዘድሊ ዘሎ፣ ሓድሽ ዉደባ ህዝቢ ዘይኮስነ፣ እተን ተመስሪተን ዘለዋ ዉድባት ተመያይጠንን እንካን ሃባን ኢለን ኣብ ሓደ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ጽላል እንተጠርኒፈን፣ ህዝቢ ክስዕበን ስለዝኽእል፣ ኣብ ክንዲ ካብ ታሕቲ ካብ ህዝቢ ዝነቐለ ዉደባ፣ ካብ ላዕሊ ካብ መሪሒነታት ዉድባት (ጽላል) ንታሕቲ ንህዝቢዝወርድ ዉደባ ዝዕዉት ክብሉኹም እዩም። ( ሓይሊ ህዝቢ ነገራዊ ሓይሊ ምኻኑ ዘይምእማን ዘንቅሎ ዓሎቕ እዩ)።
3.ተሰማዕነት ዘለዎ፣ ህቡቡነት ዘለዎ፣ ትምህርቲ ዘለዎ፣ ገንዘብ ዘለዎ፣ መራሒ ሃይማኖት፣ መራሒ ቀቢላ …ወ.ዘ.ተ ዓይነታት ሰባት መርፍእን ፈትሊ ኮይኖም እንተተላፊኖም፣ ብዘለዎም ማሕበራዊን ፖሎቲካዊ ክብደታት ንህዝቢ ከስምዑ ስለዝኽእሉ፣ ምጥርናፍ ናይ እዚኣቶም ኣገዳሲ ክብሉኹም እዮም። (ኣባታዊ ኣታሓሳስባ ኣእምሮ ዝፈጠሮ ኣካላዊን መንፈሳዊ ጊላነት እዩ)።
4.ህዝቢ ስዓቢ እንበር ወሳኒ ከምዘይኮነ ዘስምዕ ንዕቐታት፣ ባጫታት፣ ወስታታት…ወ.ዘ.ተ ክስንዝሩልኩም እዮም። (ጭንቀትን ጥፍሽና ዝፈጠሮ ቦዶሽ ኣንነት እዩ)።
5.ብእንዳ፣ ብቀቢላ፣ ብኤትኒክ፣ ብሃይማኖት፣ ብዓዲን ኣዉራጃ ክዉድብኹም፣ ከላዕሉኹም፣ ምስ ካልኦት ኣሕዋትኩሙን ኣሓትኩሙ ንትኹላዊ ምትፍናን መታን ከእትዉኹም፣ ኣጻብዕቶም ናብ ፍሉያት ኣካላት ሕብረተሰብና እንዳኣመልከቱ ክጉስጉሱኹም እዮም። (ፈላሊኻ ጊዛእ እዩ)።
ታሪኻዊን ዉድዓዊ መርትዖ ዘለዎ መልሲ ነዚ ሓሙሽተ ነጥብታት፣ ሎሚ ክራማት ዘርኢ ክርዳድ እንተዘሪእካ፣ ቀዉዒ ስርናይ ክትሓፍስ ኣይትኽእልን ኢኻ። ሰዉራ ኤርትራ ንሃገራዊ ናጽነትን ሓርነትን መላእ ህዝቢ ተሳቲፉዎን ስዒብዎ፣ ንሰራዊት ገዛኢት እምባሮጠራዊት ኢትዮጵያ፣ ካብ መላእ ኤርትራ ሓግሒጉ ልዕላዉነት ኤርትራ ኣራጋጊጹ፣ ኣብ ምርግጋጽ ልዕላዉነት ህዝቢ ግን ፈሺሉ። እቲ ምንታይስ ህዝቢ ስዓቢ እንበር ወሳኒ ኣይነበረን። ኣብቲ እዋንቲ ዝነበራ ህዝባዊ ማሕበራትን ህዝባዊ ባይቶታትን ናጻን ሓራ ዘይኮና፣ ብመምርሒ ዉድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝቆማን ዝፍንታሓን ምንባረን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ቅድሚ 20 ዓመት ዝሓለፎ ተሞክሮ ሕጂ ክደግም እንተኾይኑ፣ ንገዛእ ርእሱ ሓደገኛ ህዝቢን እቲ ፍጻሜ ድማ፣ ዝላዓለ ገበን ናይ 21 ክፍሊዘመን ኣብ ታሪኽ ወዲ-ሰብ ክቑጸር እዩ።

ህዝቢ ክንብል እንኮሎና እንታይ ማለትና እዩ?

ህዝቢ ዝብሃል፣ ብፍኑው ኣጋባብ ብኣሃዛዊ ቁጽሪ ዝጽብጸብ እኩብ ሰብ ጥራይ ማለት ኣይኮነን። ህዝቢ ልዑልን ንጥፉ ህልዉና ዘራጋገጸ ህያዉ ዝጠምሮ ናይ መንነት ፍሕሶ ዘለዎ ሕብረተሰብ ማለት እዩ። በዚ ዝስዕብ ሮቛሒታት ድማ ይልለ፣-
1.ልዑላዉነቱ ህዝቢ፣ ብጂኦግራፊካዊ ክሊ ቦቱኡ፣ ፖሎቲካዊ ስልጣኑን ሲቪክ ሓርነቱ ይግለጽ።
2.ንጡፉነት ህዝቢ፣ ብዘለዎ ተሳትፍኡ ኣብ ፖሎቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ማሕበራዊን ባህላዊን ሂወቱ ዓይነት ተሳተፉነቱ ይግለጽ።
3.ህያዉነት ህዝቢ፣ ብትካላዊ ገጻቱ፣ ብዲሞግራፊካዊ ጎድንታቱ፣ ብማሕበራዊ ቀጸላታቱ፣ ብምክፍፋል-ዕዮን ሞያታቱን፣ ብኤትኒክ-ጉጂለታቱን ሞሎኮታዊ እምነታቱን ይግለጽ።
ናይዞም ኣቀዲሞም ዝተገልጹ ሮቛሒታትን ድሌታቱ፣ ተሞክሮታቱ፣ ረብሓታቱ፣ ታሪኹን ተሞክሩኡን እኩብ ድምር ህዝቢ የብሎ። ህዝቢ ዝባሃል ከምዚ ካብ ኮነ፣ ህዝቢ ኣብ ዝካየድ ማሕበራዊ ሰዉራ ብከመይ ይሳተፍ ዝብል ሕቶ እዩ ክልዓል ዝኽእል። ዝውቱራት ክልተ ዓይነታት ተሳትፎ ኣለዋ፣-
1.ንህዝቢ ድኹም ጎድኑታቱ መዝሚዝካን ሓይሊ ተጠቂምካ፣ ብምትላል፣ ብሙግቡዕባዕ፣ ብምግዳድ፣ ብዓመጽ ብምግፋፍን ምጭዋይን…ወ.ዘ.ተ ዝካየድ ተሳትፎ እዩ። እዚ ዓይነት ተሳትፎ፡ ብፍጹም ክንጸግ ዘለዎ ብልሓት ተሳትፎ እዩ።
2.ንህዝቢ ብምርዓምን ምንጻግ፣ ብጥቕሙን መላእ ዕግበቱን፣ ብናጻ-ድሌቱን ዉሳኔታቱን፣ ብንቑሕ ኣፍሉጥኡ፡ ሓላፍነቱን መሰሉ…ወ.ዘ.ተ ዝካየድ ተሳትፎ እዩ። እዚ ዓይነት ተሳትፎ ክርዓምን ክዝዉተር ንቃለሰሉ እዩ።
ስለዚ ተሳትፎ ህዝቢ ብመሰረት ስሩዕ ህላዊኡን፡ ሐቀኛ ናይ ህዝቢ ተሳትፎ ክኸዉን ከምዘለዎ ስለ ንኣምን ናብቲ ቀንዲ ዛዕባና ክንኣቱ ኢና። ብትዕዝብትና እዞም ኣብዚ እዋን’ዚ አብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅ ዝተኻየዱ ንገበቲን ሓዉሲ ገበትን ስርዓታት ዝቐየሩ ህዝባዊ ናዕቢታት’ውን እንተኾኑ፣ብተረባሕነት ናይቶም ተወዲቦም ዝጸንሑ ውሑዳን ሐይልታት ክድምደም ድአ’ምበር፣ ብተረባሕነት ናይ’ቲ አብ ጐደናታት ተሰሊፉ ንለውጢ ዘረጋገጸ ሰፊሕ ሐፋሽ ህዝቢ ክዛዘም አይረአናን። እዚ ዝኾነሉ ቀንድን መሰረታውን ምኽንያት ከአ፣ እቲ ሰፊሕ ህዝቢ ሕድሕዱ ተላዚቡን ተዛትዩን ብምርኻብ ንረብሐታቱ ሐቢሩ ዝሕለወሉ ጥርኑፍ ህዝባዊ ውደባታት ከካናዉን ስለዘይከአለ ኢዩ። ኣብ ታሪኽናን ተሞክሮናን ዉደባ በዘልማድ ንፖለቲካዊ ውድባት ወይ ሰልፊታት ጥራሕ ዝተሐዝኤ ኣራዳድኣን ቱርጉም’ዩ ክውሰድ ጸኒሑን ዘሎን። ይኹን’ምበር ናይ ስልጣን ተሻረኽቲ ዘይኮኑ፡ ዝተፈላለዩ ህዝባውያን ናይ ሞያ ማሕበራት፣ ናይ ስቪክ ትካላት፣ ነጻ ዝኾነ ሻርነት ዘይብሎም ናይ ጋዜጠኛታት ሚድያ ትካላት፣ ናይ ሰብአዊ መሰልን ግብረ ሰናይን ነጻ ማሕበራት… ወዘተ እዚኦም’ውን እንተኾኑ ተምሳልን አብነትን ናይ ህዝባዊ ውደባ ምዃኖም ክዝንጋዕ አይግባእን እዩ።
አብ መጻኢ ንህዝቢ ዋሕስ ዝኾኖ፣ እዚ ህዝባዊ ትካላት’ዚ ስለዝኾነ፣ ካብ ጽልዋ ፖለቲካዊ አጀንዳታትን ናይ ስልጣን ተቖራቖስቲ ሰልፊታት ወይ ውድባትን ሐራ ብምዃን፣ ሻራ ዘይብሉ ውዱብ ህዝባዊ ትካላት ካብ ሕጂ ኣትሒዙ ክስረትን ክማዕብለን ይግባእ። ውድባት ኮነ ሰልፊታት ናይ ህዝቢ ዋሕስን መሰረት ሲቪላዊ ሕብረተሰብን ሲቪላዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ክኾኑ አይኽእላን እየን። እቲምንታይስ እቲ ዝተመስረታሉ ቀንዲ ዕላማታት ናብ ስልጣን መሕኮሪ ጥራይ እዩ። ንቅሎ-ኣታሓሳስባተን ከመይ ጌሬን ስልጣን ይጭብጣን፡ ከመይ ገይረን ንሳተን ዝሓስቦኦን ዝደልይኦን ምሕደራ ወይ ዓይነት ስርዓት ንህዝቢ ብሓይሊ፡ ምትላል ኣመንጊካ ብምዉሓጥ ትምእዝዝ ስለዝኾነ እዩ። ስለዚ ህዝቢ ንረብሐታቱን ጠቕሚታቱን ዝከላኸለሉ ንቑሕ ዝኾነ ህዝባዊ ነብሰ ውደባ ክገብር ታሪኽን ጊዜን ይጽዉዕ ከምዘሎ ክንጸር ይግባእ።

ህዝባዊ ዉደባታት ንህዝባዊ ባይቶታት ንሙቓም ነዚ ዝስዕብ ትሕዝቶ ኣብ ግምታት ዘእተወ ክኸዉን ኣለዎ፡-

1.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ብደረጃ ከባቢ፡ ጎዶቦታት ከባቢ፡ ሃገር፡ ክፍሊ ዓለምን መላእ ዓለም ክዉደባን ከድህያ መታን ብቕዓት ትካላዊ ጥርናፌ፡ ንጹር ዳይነሚክስ ስልትን ስትራተጂን፡ ተወፋይነት፡ ጉሉጹነት፡ ተሓታትነት፡ ቡዙሑነትን ርትዓዉነት ዝምእዝኖ፡ ንጹራት ዛዕባታት ዘለወን ክኾና ኣለወን። ዘልዕልኦ ዛዕባታት ኣብ ዝሓለፈን ዘሎ ኩዉንነት ወይ ተረኽቦታት ጥራይ ዝተሞርኮሰ ዘይኮነ፡ ካብ ዝሓለፈን ዘሎን ነቂለን ንመጻኢ መስመራዊ (linear) ዝኾነ ናይ ጊዜ-ቅየሳ ጉዕዞ ብምእማን ዝኣንፈተ ክኸዉን ይግባእ። ህዝባዊ ዉደባታት ን ህዝባዊ ባይቶታት ካብ ድርኺት መዓልታዊ ተረኽቦታት፡ ታሪኽን ብጻልጥኡ ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምዉራድ ዘናዓዓበን ጥራይ እንተኾይነን፡ ጹኑዕ ዕላማታት ስለዘይዉንናን ጹኑዕ መሰረት ስለዘይብለን፡ ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ክብተናን መሳሪሒ ዉድባት ወይ ስርዓት ክኾና ኣዝዩ ቀሊል እዩ። መታን ብቀሊሉ ካይባታተና መሳርሒ ናይ ካልኦት ሓይልታት ካይኮና። ብንኹለን ዝምልከት ኣዝዩ ጭቡጥ፡ ኣሳሳይ፡ ኣሳታፊ፡ ሓቓፊ…ወ.ዘ.ተ ልዕሊ ኽሉ ድማ ንመጻኢ ኣርሒቁ ዝጠመተ ንጹር ስትራተጂን ስልቲን ዝዉንና እንተኾይነን፡ ንጥፈታተን፡ ዉደባታተንን ጉዕዝኣን ብዘይ ገለ መሰናኽላት ኣድማዒ፡ ቀጻሊን ናህሪ ዘለዎ ክኸዉን እዩ።
2.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ዉደባን ዉድብን ብመሰረቱ ንዕላማን ራእይ ዝስከም ስልታዊ ማሓዉር እንበር ዕላማ ኣይኮነን። ህዝባዊ ባይቶታት ኣብ ከባቢኣን ክነቕላ እንኮሎዋ። ንጹር ናይ ንቕሎ ዕላማን ራእይን ክህልወን ኣለዎ። እንዳዓኸኻ ኣብ ዝኸዳሉ እዋናት እቲ ኣብ ዉሽጠን ዝፍጠር ናይ ሰብኣዊ ርኽኽብ ዳይነሚክስ ንዕላማታተንን ራእየን እንዳስሓሎን እንዳጸረቦን ክኸይድ እዩ። ልዕሊ ኹሉ ግን ኣብ መስርሕ ቡቁዓት መራሕቲ እንዳተፈጥሩን እንዳተለለዩን ክኸዱ ሙኻኖም ኣብ ግምት ክኣቱ ኣለዎ።
3.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ብናጽነቶም ዝኣወጁ፡ ምትእስሳር ናይ ናጻ ዜጋታትን ኣብታ ዝነብሩላ ከባቢ ከም ቀንዲ-ሕመረት ሕብረተሰብ ኮይኑ ዝነጥፍ ማሕበረሰብ ስለ ዝኽነ፡ መሳርሒ ናይ ዘሎ ስርዓት ወይ ድማ ናይ ዘለዋ ተቃወምቲ ስርዓት መታን ካይከዉን፡ ጽኑዕ ሕጊ መካላኸሊ ድርዒ ዘለዎ ክኸዉን ይግባእ። ካብ ታኼላ ሙኡዙዙነት ንማሕበረሰቡ ከናግፍ ክጽዕት ኣለዎ። እቲ ምንታይስ ምድልዳልን ምዕባይ ህዝባዊ ባይቶታት ምስ ሓርነቱን ናጽነቱን ዝራጋገጽ ብሙኻኑ እዩ።
4.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ምስተወደበ፡ ልዕሊ ኣብቲ ከባቢኡ ዘካይዶ ንጥፈታት፡ ናብ ጎዶቦታቱ፡ ስግረ-ጎደቦታቱ፡ ወረድታተን፡ ክፍሊ-ሃገረን፡ ሃገር፡ ክፍላ-ዓለምን ዓለም። ምስ ካልኦት ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት ቅጽበታዊ ምትእስሳርን ቀለቤት-ርኽክብ (Solidarity & Network) ክፈጥራ ኣለወን። ነቲ ብደረጃ ሃገርን ክፍሊዓለማት ዝፍጠር፡ ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት ንኣድማዒ ብልሒ ርእሰ-ኪናት ወይ ድማ ናይ ህዝቢ ጸቕጢ ሓይሊ መታን ክበቕዕ ብደረጃ ዓለም ናብ ጠርናፊ ዋዕላ ክኣቱ ኣለዎ። ኣብ ዋዕላ ኣትዩ ናይ ሓባር ድልዱል ዋላ (Platforum) ምስፈጠረ ሓደ ድልዱል ህዝባዊ ትካል ክኸዉን እዩ። እዚ ድልዱል ህዝባዊ ትካል እዚ፡- ሀ. ብዓለምለኻዊ ደረጅ ተሰማዕነትን ቁቡልነት ክህልዎ እዩ። ለ. ንሰርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ህዝቢ ስለዝንጽሎ ናይ ፖሎቲካዊ ተግባር ኡጉሚ ብሙኻን ከንበርኽኾ ዘኽእል እዩ። ሐ. ተሳተፍነት ህዝቢን ልዕላዉነት ህዝቢ ከራጋግጽ እዩ። መ. ዉድብ ህዝቢ ስለዝኾነ፡ መላገጺናይ ፍሉይ ሰብ ረብሓ ጉጂለታት ኣይክኸዉንን እዩ። ረ. ነቲ ኣብ ዉሽጢ ሃገርና ዛጊት ቦኺሩ ዘሎ ናይ ህዝቢ ተቃዉሞ ትካል ዘናዓዕብ መትረባት ክኸዉን እዩ። ሰ. ልዕሊ ኹሉ ሓደነት ህዝቢ፡ሃገርን ሃገራዊ መንነት ከራጋግጽ እዩ። ሸ. ንምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነት፡ ንምህናጽ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ ንብሓባር ብሰላም ምንባርን ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጓጽ መሰረት ክኸዉን እዩ።
5.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ መታን ክድልድላ ዝምድናታተ ምስ ናይ ተቓወምቲ ዉድባት ከነጽራ ኣለወን። ፈቲና ጸሊእና ንፖሎቲካዊ ስልጣን ጨቢጠን፡ንፖሎቲካዊ ስልጣን ከምንዋት ተጠቂመን ሓሳበትን ባህግታተንን ከተግብራ ዝጽዕራ ፖሎቲካዊ ዉድባት፡ ሰልፍታት፡ ምንቅስቓሳት…ወ.ዘ.ተ ክህልዋ እየን። ብመሰረቱ ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት ንከይህልዋ ዝግበር ጥርናፌ እዉን ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ንህዝቢ ተሳታፍነቱን ዉሕስነት ልዕላዉነቱ ዘራጋግጽ እዩ። ስለዚ ኣብ ክንዲ ተጻረርቲ ነንሕድሕደን ተመላላእቲ፡ ኣብ ክንዲ ሓደ ጥብቆ ናይቲ ካልእ ዝኸዉን፡ ናይ ሓደ ናጽነትን ሓርነትን ዘራጋገጸ ሽርክነታዊ ዝምድናታት ንክህሉ፡ ኣብ ክንዲ ህዝባዊ ናይ ተቃዉሞ ትካል ዝቦኩር፡ ከምዝህሉ ንምግባር ስለዝኾነ። ብንጹር ዝምድናታተን ክንጸር ኣለዎ።
6.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ እቲ ስርዓት ወይ ድማ ካልኦት ሓይልታት ዝጥቀሙሉ ከፋፋሊ ምሕቢኢ ባዓትታት ከወግድ፡ ንመላእ ህዝቢ ከባቢኡ ብዘይ ገለ ምፍልላይ ከሳትፍን ኣብ ቀጻሊ ናይ ምርድዳእ ጽምዶታት ክጽመድ ይግባእ።
7.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ካብ ቀይዱ ሒዙና ዘሎ ታሪኽ፡ ሙኡዙዙነት፡ ኣባታዊ ኣታሓሳስባን ንሕና ዝብል ጽዕዶ ፈንጺጉ ጽምዶ እስትራተጂ ዉዳቤኡ፡ እታ ዝንኣሰት ከባቢን ናጻ ዉልቀ ዜጋ ኣነ ዝብል ክኸዉን ኣለዎ።
8.ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ጽምዶ ስትራተጂኣን ዝናኣሰት ከባቢ (Local) ንዉልቀዜጋ (individual citizen) ዘማእከለ ስለዝኾነ፡ ቅርጻ ምትእስሳርን ቀለቤት-ርኽክብ ካብ ዝዉሓደ ፍቕዲ-ሰብ ናብ ዝበዝሔ እንዳተጠላላፈ ይኸይድ።
ገሊኤን ማሕበረ-ኮማት ብዝሒ ወይ ዋሕዲ ሰብ ዘለወን ክኾና ከምዝኽእላ ዘጣራጥር ኣይኮነን። እተን ዋሕዲ ዘለወን ብሓባር ተጥርኒፈን ክዉደባ ይኽእላ፡ እተን ብዝሒ ሰብ ዘለወን ድማ ኣብ ዉሽጢ ማሕበረ-ኮመን ናጻ ዝኾና ክፍሊታት (chapters) ሓይሊ-ዕማማት (task force) ማሕበር ሰራሕተኛ፡ ማሕበር መንእሰያት፡ ማሕበር ደቂ-እንስትዮ፡ ማሕበር ሞያዉያን…ወ.ዘ.ተ ከቁማ ይኽእላ። እዚ ዝቆመ ማሕበረ-ኮማትን ናጻ ማሕበራት ካብታ ዝንኣሰት ቦታ ነቂሉ ብደረጃ ሃገርን ዓለም ከምዝዉደብ ከምዝታኣሳሰር ይግበር።

ብኸመይ ህዝባዊ ዉደባታት ንህዝባዊ ባይቶታት መስርሕ ይካናወን?

1. ኣብ ነብሲ ወከፍ ዝንኣሰት ቦታ፡ ዓዲ ወይ ከተማ ዝነብርሉ፡ ንነብሶም ወኪሎም ዝቀርቡ ናጻ ዉልቀሰባት ምትእስሳር (solidarity) ይፈጥሩ፣ እዚ ምትእስሳራት እዚ ኣብ ዝነብሩሉ ዘለዉ ኣካባቢ ጥቕምታቶም ንምርግጋጽ፡ ዝገጥሞም ቡዱሆታት ንምፍታሕ፡ ኩነታት ማሕበረ-ኮሞምን ሃገሮም ኣመልኪቶም ድሕሪ ምዝታይ፡ ዘተኣሳስሮምን ክፈላልዮም ዝኽእል ነገራት ድሕሪ ምልላይ፡ ኣብ እንካን ሃባን መስርሕ ኣትዮም። ማእከላይ ንኩሎም ብማዕረ ዕግበት ኣብ ክፈጥረሎም ዝኽእል ቀንዲ ቀላሲን ጠርናፊ ሓሳብ ከምዝሳማሙዑ ድሕሪ ምግባር፡ ንዝተሳማሙዕሉ ቀንዲን ቀላሲን ሓሳብ ማሓዉር ዝኸዉን ሕጊን ሕጋጋት፡ ቅርጻን ነቲ ቅርጻን ሓሳብን ዝመርሕ ኣካል ስለዘድሊ፡ ብቀጥታ ብዲሞክራስያዊ ኣጋባብ ወይ ድማ ብምትዕግጋብ መራሕቶም ይመርጹ። እዛ ዝተመርጸት ናይ ህዝቢ ሽማግሌ ፈላጺትን ቆራጺት መዝነት ዘለዋ ዘይኮነስ፡ ናይ ምዉህሃድ መዝነት ጥራይ ዘለዋ ክትኸዉን ይግባእ። መላእ ዝቆመ ማሕበረ-ኮም (Community) ዝተሳማማዓሉ ኡግሚ-ተግባር ተተግብርን እተዋሃህድ ከምትኸዉን ምኽታያ ወሳኒ እዩ።
2. ኣብቲ ዝቀዉም ድልዱል ናይ ከባቢ ማሕበረ-ኮም፡ ነቲ ማሕበረ-ኮም ንምጽላዉ፡ ንምምቃልን ንምድኻም ዝነቕሉ ሰብ ፍሉይ ረብሓ ጉጂለታት ማለት ፖሎቲካዊ ዉድባት፡ሰልፍታትን ምንቅስቓሳት ምስ ዘጋጥሙ፡ ኣብ ክንዲ ንትኹላዊ ምትፍናን ምእታዉ፡ ብመሰረት ነጥበ ስምምዕ ሕጊን ሕጋጋትካን መሰረት ብምግባር፡ ኣብ ጽላል ኣቲ ማሕበረ-ኮም ከዕቕሉ ሓቓፊ ምኻንን ምስሳዮም ከድሊ እዩ፡ ኣይፋልናን ንስኻትኹም ናትና ሱሩዓት ወይ ሓፋሽ ዉድባት ክትኾኑ ኣለኩም ዝብሉ እንተኾይኖም ግን ብዘይ ገለ ተጉላባነት ኣብ ጽምዶ ክእቶ ኣለዎ። ዝካየድ ምርድዳኣት መፍትሒ እንተዘየምጽዩ ድማ ንጊዝየ ክሕደግ ኣለዎ።
3. ኣብ ነብሲ ወከፍ ዝንኣሰት ቦታ፡ ዓዲ ወይ ከተማ ድልዱላት ማሕበረ-ኮማዊ ህዝባዊ ባይቶታት ምስ ቆማ፡ እተን ዝቆማ ምስ ጎዶቦታተንን ስግረጎዶባታተን መስኖ ርኽኽባት ቅልጢፈን ብምፍጣር፡ ብደረጃ ወረዳ ክፍሊ-ሃገርን ሃገር ንሕጋዊ ህዝባዊ መጋብአያ (Convention)ብምክያድ፡ ንኩሉ ኣብ መላእ ሃገር ዝጥርንፍ ዓማሚ ባይቶ የቑማ። እቲ ብደረጃ ሃገር ዝቆመ ባይቶ ምስቶም ኣብ ዝነብረሉ ክፍሊ ዓለም ዝነብሩ፡ነበርቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ብደረጃ ሃገራት ዝቆማ ህዝባዊ ባይቶታት ዳግም ንብደረጃ ክፍለ ዓለም ንሕጋዊ ህዝባዊ መጋብአያ ብምእታዉ ብደረጃ ክፍለ-ዓለም ተወዲቡ፡ ምስ ካልኦትሕጋዊ ህዝባዊ መጋብአያ ክፍለ-ዓለማት ንሕጋዊ ህዝባዊ መጋብአያ ብምእታዉ ብደረጃ ዓለም ሓደ ዱልዱል ናይ ህዝቢ ወይ መሰረታት ጥርናፌ ክፍጠር ይክኣል እዩ።
4. ብደረጃ ዓለም ሓደ ዱልዱል ናይ ህዝቢ ወይ መሰረታት ጥርናፌ ሕጋዊ ህዝባዊ መጋብኣያ ምስፈጠረ፡ ነቲ ካብታ ዝታሓተት ካብ ነፍስወከፍ ቦታ ወይ ስፍራ ሒዝዋ ዝመጸ ዕላማ ብምንጽጻር ንኹሉ ዘዕግብን ኩሉ ክቃለሰሉ ዝረዲ፡ ህዝባዊን ሃገራዊ ንማሕበራዊ፡ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ፡ ባህላዉን ዲፕሎማስያዊ ጠርናፊ ቻርተር፡ መርሓ ገበይ (road-map)፡ ዉሽጣዊ-ቅዋም፡ ዕማምን መዝነት ዕማምን፡ ኣድማዕ ስልትን ስትራተጂ፡ ሓይሊ-ዕማማት…ወ.ዘ.ተ ካብ ትማሊ ነቂሉ ንሎሚ፡ ካብ ሎሚ ነቂሉ ንጽባሕን ቀጻሊ መጻኢን ዝጠመተን ዘጋናዘበ መደባት ክኸዉን ከምዘለዎ ብምክንዋን ንፖሎቲካዊን ማሕበራዊን ብድሆታት ህዝቢን ሃገር ኤርትራ ንምፍታሕ ይጽመድ።
5. ክተግብሮ ዝግብኦ ቀንዲ ዕታር-መትከላት እዘን ዝስዕባ እየን፡-
ቀዳማይ፡ ንጎነጻዊ ቃልሲ ዝደፋፍኡ ሮቓሒታት ኣብ ባይታ እኳ እንተሃለዉ፡ በዚኦም ተዳፋፊካ ኣብ ጎነጽ ካይትኣቱ ምጥንቃቕ እዩ፡፡
ካልኣይ፡ ድማ ዕማም ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታት ማለት ፖሎቲካዊ ስልጣን ክትዕትዕት ዘይምድንዳንን ዘይምሕሳብ እዩ። እቲ ምንታይስ ንህዝቢ ልዕሊ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዓቲሩ ዘሎ ሓያል ዝገብሮ። እዚ ክልተባህርያት ክዉንን ስለዘይመርጽን ዝተወደበ እንተኾይኑን ጥራይ ብሙኻኑ እዩ።
ሳልሳይ፡ ኣብ ታሪኽና ከም መካፋፋሊ ንሕብረተሰብ ኤርትራ፡ እቲ ኣብ ስርዓት ዘሎ ይኹን ኣብ ተቃዉሞ ዝጥቀመሎም ዝጸንሑ ሻዕብያ ጀብሃ፡ ዋርሳይ ይክኣሎ፡ ኣስላማይ ክሪስቲያናይ፡ ወዲ ጓል፡ ከበሳውያን ቆላዉያን፡ ሰኒሒታዊ ሳሕላዊ፡ ብሌናይ ትግርኛ፡ ተጋዳላይ ኣገልግሎት፡ ደጋፊ ስርዓት ተቃዋማይ…ወ.ዘ.ተ ዝብል ከፋፋሊን ጸቢብን ሕልናን ጽዕዶን ከወግድ ኣለዎ።

መዛዘሚ-ማእዶ ዛዕባና፡-

ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ፡ ብረብሕኡ፡ ብሞዩኡ፡ ብማሕበራዊ ቀጸላታቱ፡ ብጾትኡን ብብርኪ-ዕድሜኡ…ወ.ዘ.ተ ዘይተወደበ ህዝቢ፡ ንኪጭቆን ዝተዋደደ ሕብረትሰብ ምኻኑ ንግምግም። ሓራ ክወጽን ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ክሃንጽ ድማ ክዉደብ ከምዘለዎ ንኣምን። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ህዝቢ ናይ ገዛእ ርእሱ ህዝባዊ ዉደባ ካይፈጠረ ክዕወት ኣይኽእልን’ዩ ካብ ዝብል መሰረታዊ ናይ እምንቶ አመለኻኽታ ብምንቓል፡ ህዝቢ ንዝተወደበ ኣካል ጥራሕ ክስዕብን፣ ብእኡ ተመሪሑን ተማእዚዙን ክኸይድ ኣይግባእን ዝብል ተሪር እምነት ስልዘሎና፣ ህዝቢ ባዕሉ ተወዲቡ ሕድሕዱ ተዛትዩን ተላዚቡን ዋና ጉዳዩን ጉዳይ ናይ መጻኢ ቡሩህ ሂወቱን ክዉስን ከምዘለዎ ንቃለስን ነስተምህርን።
ምንቅስቓስ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ፡ አብ ዝተበገሰሉ እዋን እቲ ኣብ ፖሎቲካ ኤርትራ፡ሒዝናዮ ክንመጽእ ዝጸናሕና አገባብ አወዳድባን፣ ናይ ውድባት/ሰልፊታት ናይ ስልጣን ውድድር መልክዕ ዝሐዘ ጉዕዞን፣ ከምኡ’ውን ንህዝቢ ስዓቢን ተኸታሊን ናይ ሓደ ሰልፊ/ውድብ ክትገብሮ ዝዓለመ ኣገባብ አቀላልሳን፣ ፈጺሙ ዘየዓውትን አረጊትን ስልታዊ ኣጋባብ ውደባ ኢዩ ብምባል፡ ብሓድሽ ቅደ-ሓሳብ (pradagm-shift) ዉደባን ክቅየር ኣለዎ ዝብል መደምደምታ ምስ በጻሕና፡ ቁኑዕ ሓሳብ ምስ ታሪኽናን ዘመናዉነት ኤርትራ ዝኸይድ ሲቪክ ሃገረዉነትን፡ ነዚ ሓሳብ እዚ ዝጸዉር ዳይነምኒክ ናይ ህዝቢ ዉደባ ክኸዉን ከምዘለዎ ዓጊብና። እቲ ምንታይስ ኣብ ጹቡቕ ፍቓድ ናይ ፍሉያት ሰብ ረብሓ ወይ ድማ ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታት ምዉዳቕ ጊዚኡ ዝሓለፎን ልዕላዉነት ህዝቢ ሙሉኡ ብሙልኡ ዘየራጋግጽ ብሙኻኑ እዩ። ብዓቢኡ ኣብ ጊዝየ ዓዉላማ (Globalization) ዝተወደቡ ናይ ፍሉይ ሰብ ረብሓ ጉጂለታት፡ ቀዳምነት ረብሓ ህዝቢ፡ዉሳኔ ህዝቢ፡ባህግታት ህዝቢ…ወ.ዘ.ተ ክሰርዑ እዮም ዝብል እምነታት ብፍጹም የብልናን።
ስነሓሳብ ሲቪክ ሃገራዉነትን ዳይነሚክስ ህዝባዊ ዉደባን ህዝባዊ ባይቶታት፡ ካብቲ ቀንዲ ንሃገርናን ህዝብና፡ ካብ ሒዝዎ ዘሎ ጉጉይ ማኣዝን ናብ ቁኑዕ ማኣዝን ዘማእዝን፡ ካብ ተሳጢሒዎ ዘሎ ሓደገኛ ቃራና መገዲ ዘድሕን፡ ተሳትፎን ወሳንነት ህዝቢ ዘራጋግጽ፡ ሃገራዉነትናን ሃገራዊ መንነትና ዝዉስን፡ ብሓባር ብሰላም ክነብር ዘጣዓዕም። ኣንፈት ማሕበራዊ ፍትሒ ዘራጋግጽ፡ ቀንዲ መሰረት ሲቪላዊ ሕብረተሰብ፡ መንግስቲ(government) ን ደዉላን (state) ዝኸዉን፡ ንጽዕዶን ጠቕምን መላእ ህዝብና ንጥርኑፍ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ፡ ማሕበራዊን ባህላዊን ኣንፈት ዝገርሕ ህሞት ዝፈጥር መትረብ ብሙኻኑ እዩ።

ህዝቢ ይምሃር ይንቃሕ፡ ይስራሕ ይወደብን ይቃለስ!
ህዝባዊ ባይቶታት፡ ንሃገራዉን ዓለማዊ መጋባእያ ዘብቕዓ ይቑማ!
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
14/02/2012

5 steps to tyranny





Letter of Appeal to Mr. José Manuel Barroso

To: Mr. José Manuel Barroso
European Commission President
November 9th,2013

Subject: Eritrean Refugees in Ethiopia

We the undersigned Eritrean civil society organizations, together with various civil society and human rights organizations have been working to draw the attention of the international community to the plight of and protect the rights of thousands of Eritreans who are facing dire conditions after having been forced to flee their country, Eritrea to escape political repression and human rights violations in general and the continued compulsory military service in Eritrea that has been made open ended since the year 2002 in particular.
As you are fully aware, the flagrant human rights violations in Eritrea and the total absence of the rule of law added to the unresolved border dispute with Ethiopia have made our country one of the largest refugee producing countries in the world. As the result, all Eritreans, especially those of young age have been leaving Eritrea in their thousands to seek refuge in the neighbouring countries such as Sudan and Ethiopia where they live in refugee camps in extremely dire living conditions. Worse again, they have become the primary target of human traffickers who continue to kidnap refugees for ransom and/or organ harvesting in the Egyptian Sinai and elsewhere in the region. Those who out of desperation have decided to take the dangerous route across the Sahara desert with the hope of making it to safety in Europe have been victims of organised smuggling and trafficking, with many of them perishing in the Sahara, in various detention centres in Libya and in the Mediterranean. The recent tragedy in Lampedusa shows the gravity of the problem Eritrean and other African refugees have been facing over the last decade.
While the world was shocked with the Lampedusa tragedy where over three hundred and sixty asylum seekers, mainly Eritreans who have fled Eritrea escaping political repression, Human rights violations and open ended compulsory military service in Eritrea, have perished in a single day, Eritreans received yet another disturbing news from refugee camps in Northern Ethiopia, thousands of refugees who had gathered in a peaceful demonstration to mourn the death of over three hundred of their compatriots in Lampedusa and also to protest against the ill treatment at the hands of the Ethiopian security forces as well as the widespread corruption by local officers in processing resettlement programmes. Sadly, the largely peaceful demonstration was confronted by armed security officers whose use of excessive force and live ammunition has resulted in several deaths, many more injuries as well as hundreds of arrests whose whereabouts remain unknown to this date. According to information coming from the refugee camps, the situation remains still tense with more arrests reportedly taking place.
During the past few weeks, several Human Rights organizations have appealed both to the Ethiopian Federal authorities and the UNHCR to make a thorough investigation and shed some light into the circumstances that led to the killing and injuring of several refugees demanding the release those who have been detained, explore ways of improving the living conditions in those camps and make sure that refugees are given the protection they deserve under international law.
Considering the facts that between 800 and 100 refugees continue to arrive in Ethiopia every month, we understand that this may constitute a huge burden on country’s meagre resources. We therefore call on the EU Commission to:
•Facilitate the process through which these refugees be resettled in other countries
•Urge the Ethiopian Federal authorities and the UNHCR to intervene and resolve this matter and
•Take all the necessary measures that would prevent traffickers operating freely from accessing the refugee camps and bring under arrest those disguise as refugees

While we hope that the modest contents of this appeal obtain your kind attention, we would like to assure you that we would be ready to liaise with you and assist in every effort aimed at alleviating the sufferings of our refugees. .

Sincerely yours,

•Eritrean Movement for Justice –EMJ ( mmeng39902@cox.net )
•Eritrean Civic Democratic Movement – ECDM (eritreancdm@gmail.com)
•Citizens for Democratic Rights in Eritrea – CDRiE ( cdrie2012@gmail.com )
1.http://www.unhcr.org.uk/news-and-views/news-list/news-detail/article/young-eritreans-in-ethiopia-face-future-in-limbo.html

CC to:
•Mr. Martin Shultz, President of the European Parliament
•Ms. Caterine Ashton, EU High Representative for Foreign Affairs and Security Policy
•Ms Kristalina Georgieva, EU Commissioner responsible for International Cooperation, Humanitarian Aid and Crisis Response.
•Mr. Antonio Guterres, UN High Commissioner for Refugees

Naz of Voice of Eritrea interviews Merid Zeru, Amanuel Habte and Abderuhuman Said

ሰብ ኣንጻር ገዛእ-ርእሱ

ኤርትራውያን ዝለዓለ ናይ አእምሮ ክእለት (intelligence and creativity) ካብ መላእ ኣህዛብ ዓለም ዝላዓለ እኳ እንተዘይብልና፣ ንገዛእ ርእስና ዝኸዉን ግን ኣሎና፣ ንክነብር ጻዕረኛታት ካብ ካልኦት ንላዕሊ እኳ እንተዘይኮነ ኣኻሊትብዓት፣ ጽንዓትን ተጻዋርነትን አለና፣ ንተጻባእትናን ተወዳደርትናን ደአንበር፣ ንፈተውትና፣ ጋሻን ሕያዎትን ለጋሳትን ተቐበልትን ኢና። እዚ አጋጢሙና ዘሎ ከቢድ ጸገምን መከራ ከም ጻዕርናን ድሌትናን አይምተገብአናን ነይሩ፣ ዝባሃል እኳ እንተኾነ፣ ኩሉ ዉጽኢት ካብ እኩብ ድምር ናይዝተፈላለየ ሮቛሒታትን ማሕበራዊ ስነኣእሙራዊ ቅርጻን ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒትና ዝመጽእ እዩ። ነዚ ጠንቂ ዝኾነ ንምትንታኑ ኣዝዩ ሰፊሕን ዓሚቕ ስለዝኾነ፣ ካብቶም ኣገደስቲ ሮኦቛሒታት ጠቂሰ ክሓልፎ እየ፣-
1.ሂወትን ቃልሲ ብጊዝየ እዩ ዝዕቀ፣ ከምኡ እዉን ናይ ትማሊ፣ ሎሚን ናይ ጽባሕን ኣብ ግምት ኣእትዩ ዘንብብ ኣታዓቛቅና ጊዝየ ክህልወና እንዳታገብኤ ከንሱ፣ ኤርትራዉያን ብዛዕባ ዝሓለፈን ዘሎ ክንርእን ክንሰምዕን ዝኽእሉ ነገራት ጥራይ ኢና ርግጻኛታት ክንከዉን እንኽእል። ሰለዚ ብዛዕባ ዝመጽእ ብዙሕ ከይተሸገርናን ካይሓሰብናን፣ መብዛሕትኡ ጊዝየ ኣብ ዝሓልፈ ታሪኽ፣ ዝዉሓደ ድማ ኣብ ህልዉ ኩነታት ዕንክሊል ክንብል ጊዝየና ነጥፍእ፣ ንዝመጽእ ዕንወት ፈጺምና ዘይነስተብህል።
2.ፖሎቲካዊ ባህልና ብኣባታዊ (patriarchy) ኣታሓሳስባ ዝተቀየደን ንርኽክብና ብመልክዕ ሰንሰለታዊ ጽምዳዊ ኣረኣእያ(heirarchical dualism) ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ዝወርድ ስለዝሰርዖን፣ ኣዝዩ ነፋግን ጸቢብን ብምኻኑ እዩ። ብተወሳኺ ንፖሎቲካዊ ዉድድርን ፍልልያትን ብጽልኢ ንርድኦን ንገልጾን።
3.ካብቲ ናይ ጸገምናን ውድቀትናን ቀንዲ ምኽንያት ኣዚና ህልከኛታት ኢና። ንኹላህና ዘዕውት ስልትን ስትራተጂን(win-win strategy) ናይ ምቕባልን ምምሃዝ ዓቕሊ የብልናን።
4.ጉጂላዊ ኣታሓሳስባ ይገዝኣና።
5.ርግእ ኢልካ ንኽትላዘብን ኣብ እንካን ሃባን ኣቲኻ፣ ዘለካ ጸገም ብስትራተጂ አፈታትሐ ግርጭት (conflict resolution strategies) ተጠቂምካ ናይ ምፍታሕ ተሞክሮን ድሉዉነትን የብልናን። “ቢሕም ዝበለ ይታሓጎም እዩ”።
6.ብወረ ወረ ወይ ድማ ብእንታይ ሰሚዕካ እንታይ ርኢኻ ዝብል ዘይተጨበጠን መርትዖ ዘይብሉ ሓቤሬታ ዝምእዘን ጥንታዊ ሕብረተሰብ ስለዝኾና እዩ። እቲምንታይስ “ሓንካስ ዘዉረዮ ፈረሰኛ ነይመልሶ” ከምዝባሃል፣ ኣቀዲሙ ሕማቕ ይኹን ጽቡቕ ወረ ከም ቅቡል ተወሲዱ ስለዝዕቁብ እዩ።
7.ንፖሎቲካዊ ስልጣ ብብቕዓትን (meritocracy) ብዉክልናን ክማሓደር ከምዘለዎ ኣይነጋዝብን፣ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብዝሓየለ ሰብ ወይ ብዝሓየለ ጉጂለ ንክማሓደር ከም ቁቡል ንወስዶ።…ወ.ዘ.ተ እዩ። ስለዚ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን መራሒኡ ኣብ ኣታሓሳስባና ተጸፍዩ ዝዓበየን ዝቕጽል ዘሎን እዩ።
ግንዛቤታተይ ኣብ ዉሽጢ እዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ማሕበራዊን ፖሎቲካዊን ቃልሲ ቡዙሕ ኣኳ እንተኾነ፣ እቲ ሓደገኛ ኮይኑ ዝረኸብክዎ ግን ሰብ ኣንጻር ገዛእ-ርእሱ ዘካይዶ ጥፍኣት እዩ። ሓደ ሰብ ብገዛእ ፍቃዱ ኣብ ከቢድ ወልፊ እጸ-ፋርስ ምስ ዝጸምዳ፣ እቲ ኣብ ደሙን ማላእ ኣካላቱን ዝተዘርግሔ ቀመማት እጸ-ፋርስ ካብ ኣካላቱን መንፈሱ ክናገፍ ስለዘይክእል ክሳብ ዕለተ ሞቱ ኣብ ስቓይ ዝሓልፎ እዩ ።
ሓደ ሕብረተሰብ ድማ ብስንኪ ማሕበረ-ምጣኔሃብታዊ ስርርዓቱን ድሕረት ኣታሓሳስባቱን ዝነቕሉ ከበድቲ ወልፍታት ኣለዉዎ። እዞም ከበድቲ ወልፍታት ማሕበራዊ-ሕማማት እዮም። እዞም ማሕበራዊ ሕማማት እዚኣቶም ብሓሳብን ብግብሪ እንዳቀተልዎ ከንሶም ድማ ተዓጢቁ ይቕጽሎም። ሓቂ ከምዘይኮነ እንዳፈለጠ የጣቕዕ፣ ብተስፋን መወዳታ ዘይብሉ መብጽዓ ይነብር።
1.ፍላን ከምዚ ስልጣን ዝነበሮ መጽዩ ይብሃል፣ ደዲሕሪኡ ህዱድ ይብል።
2.ፍላን ታሪኽ ክነግር እዩ ይባሃል፣ ደድሕሪኡ ህዱድ ይብል።
3.ስምረት ጌርና ይብሃል፣ ደድሕሪኦም ህዱድ ይብል።
4.ጸለመን ጠቀነን ይላዓል፣ ደድሕሪኡ ህዱድ ይብል።
5.ባይቶ ጌርና ይብሃል፣ ደድሕሪኡ ህዱድ ይብል።
6.ኩሊት ወዲ ሰብ ዝሸጡን ዝልዉጡን ኣብ ሲናይ ኣለዉ ኣንዳተባህለ ንሲናይ ገጾም ይኸዱ።
7.ኣብ ባሕሪ ሓደጋ ምጥላቕን ሞቱን ከምዘሎ እንዳተፈልጠ፣ ዘይተደነ ገንዘብ ከፊሎም ርእሰ-ቅትለት ይፍጽሙ….ወ.ዘ.ተ ክንደይ ጸብጺብካ እሞ ክውዳእ እዩ። ኩሉ ዘገርም እኳ እንተኾነ፣ ዘስደምም ድማ ኣሎ። ነዚ ኩሉ ሓደገኛ ወልፍታትን ማሕበራዊ ጽላለን ክገትእ ዝኽእል፣ ምርግጋእ ሕብረትሰብ ክፈጥር ዝኽእል፣ ምርግጋጽ ግዝኣተ-ሕጊ ሙኻኑ እንዳተፈልጠ ከንሱ፣ ኣለዉ ኤርትራዉያን ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝድግፉ፣ ኣብዚ እዋናት’ዚ ኤርትራ ኣብ ኣይኪናትን ኣይሰላም ምስ ኢትዮጵያ ኣብ እትርከበሉ ወቕቲ፣ ግዝኣተ-ሕጊ (ቅዋም) ምትግባር ኣየድልን እዩ ዝብሉ። ረብሓታቶም፣ ሰብኣዊ-ጸጥትኦም፣ንብረቶምን መሰላቶም ኣብ ግዝኣተ-ሕጊ ዝዉሓስ ከንሱ እንዳፈለጡ፣ ጊልያታት ናይ ገበቲ ንክኾኑ ዝወሰኑ እዮም።
ብመንጽር እዞም ዝጠቀስክዎም ጉጂለ ድማ፣ ኣብ ተቓዉሞ ደንበ ዝርከቡ፣ ዝበዝሑ ክፋላቱ ጽዉጽዋይ ታሪኽ ከም ሓቂ፣ ንለኽባት ሰብ ከም ሓቀኛ፣ ንዝተፈብረኸ ወረ ከምዝኾነ፣ ንዘይትግበር መብጽዓ ከምዝትግበር፣ ንዘየሎ ነገር ከምዘሎ፣ ንዘይከዉን ነገር ከምዝኸዉን፣ ንሰለይቲ ባዕዲ ከምተቃለስቲ…ወ.ዘ.ተ ወሲዶም፣ ኣብ መዓልታዊ ሂወቶም ዘይተደልየ ኣብ ናይ ኮንቱ ኮንቶ ጽምዶን ንጥፈታት ዝዉዕሉ እዮም። ብዉሽጢ ሕልንኦም ሓቂ ከምዘይኮነ እንዳፈለጡ ከንሶም፣ ጥራይ ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይኹን እንበር ሓቂ ይኹን ሓሶት ኣገዳሲ ኣይኮነን ዝብሉ እዮም። እዚ ኣዝዩ ሓደገኛ ወልፊ እዚ፣ ካብ ከቢድ ወልፊ እጸ-ፋርስ ዝገደደ እዩ። ንመረዳእታ፣-ሓደ ኣብ 1968፣ 1970፣ 1973፣1977…ወ.ዘ.ተ ኣብ ሰዉራ ኤርትራ ተሰልፊ ዝጋደል ዝነበረ ተጋዳላይ ብሂወቱ እንዳሃለወን ታሪኹ ባዕሉ ዝዉዓሎን ዝነበሮ ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ዝፈልጦ ከንሱ፣ ብ ኣብ 1983፣ 1984…ወ.ዘ.ተ ዝተሰለፈ ተጋዳላይ “ሚስጢራት ታሪኽ” ተጋድሎና ይፈልጥ እዩ ተባሂሉ፣ ንታሪኹ ክሰምዕ ኣብ ድሕሪ ኮምፕይተር ተገቲሩ፣ቁልጭ ኢሉ ዝዉዕልን ዝሓድር፣ ስግሩ ድማ በቲ ሰንኮፍ-ኣፍሉጦ ዝተጸዉየ ስንጊንጢር ታሪኽ ዝጋሳጎስ እንተኾይኑ ምስ ምንታይ ክጽብጸብ እዩ?
ብወገነይ ዉልቀ-ዜጋ ኣብ ዝካየድ ማሕበራዊ ሰዉራ ዓቢ ጊደ ክምዘለዎ ብምፍላጥ፣ ወሳኒ ጊደ ሰብ ክራጋገጽ ካብ ቀንዲ እሙንቶይ እዩ። ሓንጎል፣ ተወፋይነት፣ ብቕዓት፣ ርትዓዉነት…ወ.ዘ.ተ.ዝወነኑ ዉልቀ-ዜጋታ መመንጨዊ ብሉጻት ሓሳባት፣ ስትራተጂ፣ ስልቲን መራሒ ክኸዉን ከምዝኽእሉ እዉን ይፈልጥ። የግዳስ ብዕሙት ዘይኮነ ብነቀፌታዊ-ኣታሓሳስባ (Critical thinking) ብምምዛን ይርዕሞም ወይ ይነጽጎም። ፈጺመ ድማ ብህቡቡነቶም ወይ ብተፈላጥነቶም ዕሙት ደገፌታይ ኣይህብን እየ። ሕብረተሰብ ድማ ከምኡ ክኸዉን ከምዝግባእ ይፈልጥ። ህቡቡነት ብኣዉንታ ኣበርክቶ ጥራይ ኣይኮነን ዝራጋገጽ፣ል ብመንጸሩ እዉን ብኣሉታ ዝጥረ ማሕጝበራዊ ክብደት እዩ። ንመረዳእታ፣- ኣዶሉፍ ሂትለር ኣብ ዓለም ህቡቡን ፍሉጥን መራሒ እዩ፣ ህቡቡናቱ ግን ብጸሊም ድነ ማሕበራዊ ክብደትን ኣሉታ ታሪኽ ዝተደወነ እዩ። ስለዚ ኤርትራዉያን ድማ ከምኡ ዓይነት ህቡባት ሰባት ከምዘለዉና እኮ ኣራጋጊጽና ንፈልጦ ጉዳይ እዩ።
ልዕሊ ኹሉ ግን ባዕልኹም ትፈልጥዎ ጉዳይ ብካልኦት ክንገረኩም፣ ባዕልኹም ትበቕዕዎ ጉዳይ ካልኦት ክገብርልኩም፣ መራሕቲ ከንስኹም ንነብስኹም ተመራሕቲ ትወስድዋ እንተኼንኩምን ተመራሕቲ ከንሱኹም ንነብስኹም ከም መራሕቲ ትጽብጽብዋ እንተኼንኩም….ጊዶ….ጊዶ….ጊዶ! ጥራይ ተባሂሉ ዝሕለፍ ጉዳይ እዩ። እቲ ምንታይስ መድሃኒት ዘይርከቦ ሕማማትን ወልፍታት ስለዝኾኑ እዮም።
ካብዚ ኣቀድም ኣቢለ ዝጣሕመስክዉ ዝተፈልየ እኳ እንተዘይኮነ፣ ክግለጽ ዝግብኦ ካልእ ሕማቕ ባህርያት ወይ ወልፊ እዉን ኣሎ። ንሱ ድማ ሓደ ወትሃደራዊ፣ ሲቪላዊ፣ ኣካድማዊ መዓርግን መዝነት ዝነበሮ ወይ ዘለዎ ፣ ደራፋይን ሓፋሽ ዉድባት ዝነበረ ሰብ ኣብ መራኸቢ ቡዙሓን ወጽዩ እንተተዛረበ፣ ነቲ ሒዝካዮ ዝጸናሕካ ቃልሳዊ-ጽምዶ ራሕሪሕካ ደድሕሪ እቲ ሰብ ብዕሙት ምድጋፍ፣ ምስዓብን ምጉያይ ከምዘሎ ኩሉ ሰብ ዘራጋግጾ ሓቂ እዩ። እቲ ምጉያይ ጊዝያዊ ሆይሆይታ ኮይኑ ግልብጥ ኢልካ ድማ ምሕማይን ምንጻግን ንቡር ኣብ መዓልታዊ ሂወት ሕብረትሰብና ዝዝዉተር እዩ።
ኣነ ሕጂ ብከቢድ ዘሻቕለኒ ዘሎ ጉዳይ እንተሃልዩ፣ ድሕሪ እዚ ኹሉ ዕንወት ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርና ምዉራዱ፣ ገለ ለዉጢ ኣብ ዉሽጢ ሃገርና ተፈጢሩ፣ ኢስያስን ኣብ ክሊ ጠረቤዝኡ ዝርከቡ ሰብ-መዚ፣ ከምዚ ንሕና ተሰዲድናዮ ዘሎና እንተተሰዱ፣ ደድሕሪኦም ዘጣቖዑ፣ ዝጎዪ፣ ዝድግፍ…ወ.ዘ.ተ ቡዙሕ ሰብ ክህሉ ከምዝኽእል ምግንዛበይ እዩ። እቲምንታይስ ማሕበራዊ ሕማማት ከምዚ ርስሓት ሓንቲ ካምሻ ብሕቃቕ ሳሙና ሓጺብካያ እቲ ጸሪ፣ ብቀሊሉ ተሓጺቡን ተገኒሑን ክጸሪ ዘይክኣል ብሙኻኑ እዩ። ስለዚ እቲ ብድሆ ኣብ ኣታሓሳስባና እዩ ዘሎ። ካባይ ጀሚሩ ዝኾነ ሰብ ምስነብሱ ክትዓረቕ፣ ነብሱ ክቕይር፣ ነብሱ ካብ ገዛእትና ዝኾኑ ኣሉታዊ ጥንታዊ ማሕበራዊ ሕማማት ክናግፍ፣ ካብ ንሰብ ንቁኑዕ ሓሳብ ክርዕምን ክድግፍ፣ ካብ ናይ ኣታሓሳሳባ ጊልያነት ተናጊፉ ንገዛእ-ርእሱ ሓራ ከዉጽእ ኣለዎ። ሓራ ዘይወጸ ዉልቀ-ዜጋ ሓራ ንሕብረተሰብ ከዉጽእ ፈጺሙ ኣይክእልን እዩ። ብዓቢኡ ግን ሰብ ኣንጻር ገዛእ ርእሱ ደዉ ኣይብልን እዩ።

ወድሓንኩም!
መርዕድ ዘርኡ
8/11/2013

VCITMS OF LAMPEDUSA TRAGEDY DAY OF THE MOURNING November 3, 2013,

Eritrean Civic Democratic Movement joins Africa, AU, and the Eritrean Nation in the Day of Mourning for those who perished in Lampedusa and expresses condolence and support to the bereaved.. We mourn the death of our Eritrean and African brothers and sisters, sons and daughters, grandsons and granddaughters, wives and husbands and friends.. and join AU in calling for all appropriate actions to be taken with a view of finding a lasting solution to this persistent problem.. A copy of the original hand-written list of the Eritreans who perished on the shores of Lampedusa as documented by one of the survivors http://meskerem.net/listofDead.pdf