ህዝባዊ ባይቶታት፡ ንሃገራዊን ዓለማዊ መጋባእያ ዘብቕዓ ይቑማ፡

ናይ ሓጺር ዕላማታት ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ።

ንሕና መን ኢና?

ኣስተብህሎ፡-

ነዚ ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተሰሊፉ ዘሎ ዝተፈላለየ ሓይልታት ኤርትራ፡ ብነቀፌታዊ-ሕልና ኣእሙሮ ብምምዛን፡ ጸገሙ እንታይ ሙኻኑ ንምፍላጥ ብተገዳስነት ፈቲንና። ጸገሙ ድማ ብኹረት ቡቁዕ ናይ ፖሎቲካ ጨሌታት (መሪሕነት) ሙኻኑ ፈሊጥና።  ስለዚ ሕቶ መሪሕነትን ኣማጻጽኡኡን ዓይነቱን ክንምልስ ስለዝነበረና፡ ብኸመይ ከምዝመጽእን ዓይነትን ክንምልስ ወሰና።

ከም ንቡር፡ መሰልን ፖሎቲካዊ ስልጣን መንዚዕካን ተቃሊስካን ተራጋግጾ እምበር፡ ጉንዖ ከም ማና ኣብ ጻዕዳ መብልዒ-ቁርሲ ዝዉሃብ ከምዘይኮነ፡ እንዳፈለጥና ከንስና፡ ነዚ ስንጊንጢር-ስንክሳር’ዚ ዘይንሰብሮ፡ ካብ ዝብል ሓያል ሰብኣዊ መንፈስ ብምንቃልል፡ ኣብ ክልተ መሰረታዉያን ሕቶታት ተገቲርና ኣብ ደዉታ ኣተና።

  1. ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ንቡቁዕ ሰብ፡ ንዝበቕዖ ቦታን ስራሓትን ዶ?
  2. ፖሎቲካዊ ስልጣን፡ ንብጥበቡ ስዓብትን ደገፍትን ኣጥርዩ ኣብ ስልጣን ዝመጽእ ሰብ? ንክልቲኡ ብምዉጋን፡ ሳልሳይ መገዲ ክንወስድ መረጽና።

እቲ ምንታይስ፡  ብሓርፋፍ-ግምት፡ ካብ 40 ዓመት ንታሕቲ ዝዕድሚኦም  80%  ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ዝጠመረ’ዩ። ከምኡ ስለዝኾነ፡ ነዚ ኣዝዩ ኣገዳስን ብሉጽን ንኡስን ሓድሽን መንኮርኮር ቃልሲ ዝኾነ ወለዶ፡ ክርድኦን ብቛንቑኡ ዝዛረብ፡ ካብ ማእከሉ ዝቦቆለ ናይ ፖሎቲካ ጨሌታት (መሪሕነት) ክትፈጥርን ክትምልምልን፡ ቀንዲ መፍትሒ ሙኻኑ ተገንዘብና። እዚ ግንዛቤ’ዚ ብዝኾነ ትኣምር ዘይስገር ስለዝኾነ፡ ኣብ ሰረተ–እምነትና “ካብ ስዓቢ ህዝቢ ንምጥራይ ምቅላስ፡ሓድሽ ወለዶ መራሒ ምጥራይ’ሞ፡ ሻቡ ህዝቢ ክስዕቦን ክቃለስን’ዩ” ኣብ ዝብል ሓሳብ ብምዉዳቕ፡ ነቲ ብዘይተደነ ጊዝየን ጻዕሪን፡ መንፈሳዊን ነገራዊን ምንጭታትን ተሞክሮን ፍልጠትን ፈሲሱሉ ዝተሃንጸ ናይ ዜጋታት ሃገርነት ምንቅስቓስና፡ ብዘይ ገለ ዕቀባታትን ስኽኽታትን ንሓድሽ ወለዶ ክመርሕዎ ኣረከብናዮም።

ኮይኑ ግን እቶም ዝተረከቡ ዉልቀ-ሰባት ሓድሽ ወለዶን መላግቦ ወለዶ፡ ነቲ ዝተገብረሉ ጉንዖታት ዛጊት ክንርድኣ ብዘይክኣልና ምኽንያታት፡ ክጻወርዎ ስለዘይክኣሉ፡ ገለ ናብ ዘይጭበጥ ህዉተታ ኣትዩም፡ ገለ ድማ ከምዚ ካብ “ሰበይቱ ዝፈርሔ ሰብኣይ መብራህቲ ምስጠፍኤ ርእሱ ዝንቕንቕ፡ ንሳቶም ድማ ዝገበርዎ ነገር ዘይብሎም ከንሶም፡ ኣስናኖም ክሕርቑሙን ርእሶም ክንቅንቁ ጀመሩ። ብዝኾነ ሃቐነና ቁኑዕ’ዩ፡ ኮይኑ ግን ንሃቕነና ዝዑቁብን ዘዉሕስን” ጥዑይ ቅኒተ-ሕልና ኣእምሮ ዝዉንን ሰብ ብዘይምርካብና፡ ዛጊት ነቲ ንሓስቦ ክነዕዉቶ ኣይክኣልናን ዝብል ጽኑዕ እምነትን ገምጋምን ኣሎና።

ቃልሲ ናሳዕ ምዉራድን ምድያብን፡ ምዉዳቅን ምትእሳእን ፡ ምዕዋትን ምፍሻልን…መስርሕ ስለዝኾነ፡ ቁኑዕ ሓሳብ ድማ ናይ ጊዚየ ሕቶ ጥራይ’ዩ እምበር፡ ከምዝዕወት ስለንፈልጥ፡ ሃቀነናን ሓሳብናን ብዘይምስልካይን ተስፋ ሙቕራጽን ክንቅጽሎ ሙኻና ደጋጊምና ነራጋግጽ።

ወድሓንኩም!

መርእድ ዘርኡ

22/10/2020

ናይ ሓጺር ዕላማታት ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ

ዘመናዊት ሃገር ኤርትራ ኣብ ጽልኢ ጎሮባብታ ሃገራትን ኣህዛብን መሰረት ብምግባር ዝቆመት ሃገር ኣይኮነትን።  ከምኡ’ዉን ብቀጻሊን ተባራራይን ጸላኢ (Perpetual Enemy) እትነብርን ሃገር ኣይኮነትን። ኤርትራዊ ናጽነት፡ ሓርነት ፡ ልዑላዉነትን ሃገራዉነትን ሃገራዊ መንነትን ንክሰርርን ክጥጥዕን፡ ከምቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ኣዛመዉቲ ሓይልታት ዝእሙትዎን ዘማእዝንዎን፡ ኤርትራን ኤርትራዉያን ቀጻሊን ተባራራይ ጸላኢን ፈታዊን ክህልዎ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን። እቲ ምንታይስ ከም ዘመናዊት ሃገር ብዘመናዊ ናይ ዜግነታዊ ሃገራዉነትን (ፖሎቲካ) ዝተወሰነ ሃገራዊ መንነትን ብምርዓም፡ ኣብ ዉሽጢ ገዛእ ርእሳን ምስ ጎሮባብታን ብሰላምን ምዕባሌን ክትነብር ትኽእል ሃገር ስለዝኾነት፡ ብተረድኦን ብመንሕራይን ንስነ-ሓሳብ ዜግነታዊ ሃገራዉነት (Civic Nationalism) ኣብ ኣእሙሮና ተመጊብና ክንኩስኩሶ መድረኽ ዝሓተና ሕቶ’ዩ።

ብዘመናዊ ናይ ዜግነታዊ ሃገራዉነትን (ፖሎቲካ) ምቅላስ፡ ጊዜ ዘይስዕሮ ብሉጽ ሃገራዊ፡ ህዝባዊ፡ ዲሞክራስያዊን መስመር ምዕብልናን መንግስታዊን ማሕበራዊን ስርርዓት’ዩ።

መዛኻኸሪ፡ እንታይ ፖሎቲካዊ ሚስጢር ወይ ትሕዝቶ ስለዘለዎ እዩ?  ዜግነታዊ ሃገራዉነትን (ፖሎቲካ) እንብል ዘሎና? ዜግነታዊ ሃገራዉነትን (ፖሎቲካ) ብቐጥታ ምስ ሓርነት ዉልቀ-ዜጋ ፡ ኩሉ ዜጋ ማዕረ ኣብ ቅድሚ ጊዚኣተ-ሕጊ፡ ርትዓዊ ቁቡሉነት ስልጣን፡ፖሎቲካዊ ዜግነት (ኣብ ዓሌት፡ ደም፡ ኤትኒክ-ጉጂለ፡ ኣብ ሃይማኖት…ወ.ዘ.ተ ዝቶሞርከሰ ዜግነት ዘይኮነ፡ ኣብ ሕጊ ዝተሞርኮሰ ዜግነት ንክህሉ ዝገርሕ ኮይኑ)፡ እዚ ዝስዕብ ባህረ-ትሕዞ ስለዘለዎ’ዩ፡-

መሰረታዊ መለለዪ ዜግነታዊ ሃገራዉነትን (ፖሎቲካ)  በዞም ዝስዕቡ ቀንዲ ረቛሒታት ይፍለጥ፣-

  1. ፖለቲካዊ ቅቡልነት (legitimacy) ናይ ሃገረመንግስቲ ካብ ንጡፍ ተሰትፎ መላእ ዜጋታት ናይ እታ ሃገር  ይምንጩ።
  2. ዜግነታዊ ሃገር (civic nation-state)- ኤትኒካዊ ሃይማኖታዊ ወይ ዓሌታዊ መብቆሎም ብዘየገድስ ንኩሎም ዜጋታት ሃገር የጠቓልል።
  3. ዜግነታዊ ሃገር- ብሓርበይናዊ ክብርታት ዝተጠምረ ማሕበረ-ሰብ ናይ ማዕረ ዜጋታት እዩ።
  4. ዜግነታዊ ሃገር-  ዲሞክራስያዊ ስርዓት ዘለዎ ሃገር ኮይኑ፡ ንኩሎም ዜጋታቱ ልዑላውነት የልብስ።
  5. ዜግነታዊ ሃገር- ናይ ሕግን ፖለቲካዊ ተሳትፎን መስርሕ ምሕጋግን መሳርዕ-ስራሕ ብምፍጣር፣ ኣብ ሃገር ንዘጋጥሙ ፍልልይትን ጸገማትን ንምፍታሕ ዘኽእል መሓውራት ኣለዎ።
  6. ዜግነታዊ ሃገር-ንዉልቃዊ ዜጋ መሰል መሰረታዊ ሓርነት’ዩ፣ ንብነጻ ዝፍጠር ጉጅለታትን ኣካላትን መሰል ናይ ምስስይ ሕቶ ስለዝኾነ እዩ።

ናይ ሓጺር ዕላማታት ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ፡ ኣብ ዜግነታዊ ሃገርነት(ፖሎቲካ) ዝሙርከስ፡-ብሰላማዊ ኣጋባብ (ህዝባዊ ናዕቢ ወይ ምልዕዓል)ካብ ምልካዉነት ናብ ዲሞክራሲያዉነት ምስግጋር ኮይኑ፡ ነዘን ዝስዕባ ብቅድመ-ተከተል ንክትግበራ ይቃለስ።

1. ገባቲ ስርዓት ብህዝባዊ ጸቕጢ ካብ ስልጣኑ ከምዚወርድ ምግዳዱ፡ ጸጥታ ሃገርን ህዝብን ከምዝዉሓስ ድሕሪ ምግባር፡ ኩሎም ናይ ሕልናን ፖሎቲካ እሱራት ካብ ታሓይሮሙሉ ዝርከቡ ናጻ ምፍታሕ።

2. ብቅጽበት ንኩሎም ኤርትራዉያን፡ ኣብ ዉሽጥን ደገን ዝነብሩ ዜጋታት፡ብወከልቶም ኣቢሎም ሃገራዊ ዋዕላ ንሃገራዊ ዕርቂ ምስታፍን ምስልሳልን፡ ካብ ተሳተፍቲ ዋዕላ ሃገራዊ ዕርቂ፡ ንመሳጋገሪ መንግስቲ ን2 ዓመት ዝመርሑ ሽማግሌ ምምራጽ።

3. መሳጋገሪ መንግስቲ፡ ኩሉ ዘድሊ ነገራት ከም ቅዋም፡ ስርዓተ መረጻ፡ ሕጊን ስርዓትን ኣቛዉማ ሰልፊታት…ወ.ዘ.ተ ኣዳልዩ ድሕሪ ምእዋጅ፡ መረጻን ዉድድራት ሰልፍታት ከምዝካየድ ድሕሪ ምግባር፡ ዝተመርጸ ሰልፊ ወይ ልፍንቲ ሰልፍታት ነቲ ቅዋማዊን ዲሞክራስያዊን ስርዓት ከምዝመርሓ ምግባር’ዩ።

ካብ ህዝቢ ንህዝቢ ብህዝቢ!

01/08/2011   

 eritreancdm@gmail.com

https://eritreancdm.wordpress.com/

ጭቆና ጭቆና’ዩ!

ካብ ባዕዳዊ ጭቆና፡ ናይ ወገንካ ጭቆና ይመርር! ካብ ኣብ ትሕቲ ራሕማን ይሉንታን ዘይብሉ ገባቲ (tyranny) ምንባር፤ ኣብ ትሕቲ ሓደ ዕሉል-ሽፍታ (bandit) ምንባር ኣዝዩ ዝሓሸ’ዩ! ጭቆና ጭቆና ስለዝኾነ፡ ናይ ጓና ወይ ናይ ወገንካ ይሓይሽ ዝባሃል ኣይኮነን! ከምዚ ምብላዕ ምብልዑ ዘብኢ ዓድና ይብላዓዮ” ተባሂሉ ዝምሰል፡ ምጭቛን ምጭቛኑ ወዲ ዓደይ ይሕሸኒ ተባሂሉ፡ ካብቲ ናይ ጓና ጭቆና ዝምረጽ እዉን ኣይኮነን!

እቲምንታይስ፡ በቲ ኩሉእንትናዊ ተግባራቱ፡ ንረብሓኻ ምዃኑ ንገዛእ-ርእሱ ዘእመነ ብውልቀ-ገባቲ ዝወርደካ ጭቆና፡ እቲ ዝመረረን ዝኸፍኤን ብሙኻኑ’ዩ። ገበቲ ኣብ ትሕቲ ኣርዑት ጭቆንኦም ብምጽማደ፡ “ንረብሓኻን ረብሓ ሃገርን’ዩ” እንዳበሉ፡ ብዘይንሕስያ ዝቡቱንኻ፡ ዘሳቑዩኻ፡ ዝሞቅሑኻ፡ ዝሸርቡኻ፡ ዝገርፉኻ….ወ.ዘ.ተ ራሕማን ይሉንታን ዘይብሎም ስለዝኾኑ፤ ኣብ ትሕቲ ሓደ ዕሉል-ሽፍታ ምንባር ኣዝዩ ዝሓሸን ንዝተወሰነ ጊዚየን’ዩ።

እቲምንታይስ፡ እቲ ሽፍታ ዘድልዮ ምስ ዘመተ፡ ነቲ ተታሒዝዎ ዝጸንሔ ሽፍትነት ብምርሕራሕ፡ ናብ ካልእ ሂወቱ ዘምርሕ ብሙኻኑ’ዩ።እቶም ራሕማን ይሉንታን ዘይብሎም ገበቲ ግን፡ “ንረብሓኻ ንምርግጋጽ’የ ዝገብሮ ዘለኹ እንዳበሉ”፡ ከም ሰብን ሕብረተሰብን ዘርሞ-ዞርሞ ከምትኸዉን ዝገብሩኻ፡ ክፋኣቶም ደረትን ክትያን ዘይብሉ ኮይኑ፡ ዋላ ንሶም ምስ ኣረጉ ወይ ምስ ሞቱ፡ ብደቖም ተኪኦም ሕለትካ ከዉጽኻ፡ ብምሉእ ፍቓድ ሕልንኦም’ዮም ዝህቕንዎን ከተግብርዎ ዝላዓለ ዋጋ ዝኸፍሉሉ። ኣብ መንፈሶሙን ሕልንኦሙን ዋላሓንቲ ሰኸኽ ዝብሎም ስክፍታታት ስለዘይብሎም፡ ሓደገኛታቶም ኣዝዩ ሉዑል: ጭቆንኦም ድማ ኣዝዩ መሪር’ዩ።

ወድሓንኩም!

መርእድ ዘርኡ

08/11/2020

ካብ መዛኻኸሪ ደብተረይ (diary) 4ይ፡

ወልቆቶት (ወልቛይት) ኣብ መራኸቢ ቡዙሓን፡ ንሕና ተጋሩ ኣይኮናን ክብሉ እንከለዉ ኣብ 1971 ዝሰማዕክዎ ሕቶ ተዛኻኽረኒ! እታ ሕቶ ሓደ ወልቐታይ ንሓደ ወልቐታይ ሰብ ከምዚሞተ የዉክኣሉ እሞ፡ እቲ ዝተሓበረ ወልቐታይት ተመሊሱ “መዋቲ ሰብ ድዩ ወይ ትግራዋይ ቢሉ ክሓቶ” እዝጊ ብእዝነይ ኣስማዓኒ። እታ ሕቶ ስለዝሓርበተትኒ፡ ኣሰፋዉ ዝብሃል ስኣላይ ኣብ ጥቃይ ስለዝነበረ፡ ኣሰፋዉ ሰሚዕካዮ ዶ ነዚ ሰብኣይ ክብል ሓተትክዎ።

ኣሰፋዉ ቀጺሉ “መርእድ ወልቆቶት እኮ ንተጋሩ፡ ከም ሰብ ብኣርኣያ ስላሴ ዝተፈጥረ ኣይቆጽርዎምን እዮም። ከምኡ ስለዝኾነ ብኣኣታሓሳስብኦም ወልቆቶት ሰብ’ዮም፡ ትግራዋይ ግን ሰብ ኣይኮነን ክብል ኣብራህራሃለይ። ተመሊሰ ንዓና ከ ከመይ ይቆጽሩና ክብል ሓተትክዎም። ማዕሪኦም እኳ ዝርእዩና ኣይመስለኒን፡ ኮይኑ ግን ከም ተጋሩ፡ ኣዝዮም ኣትሒቶም ኣይሪኡናን እዮም ክብል መለሰለይ።

ኣብ 1975 ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ምስተጀመረ፡ ናይ ብሓቂ ይብለኩም ኣለኹ ብሙሉእ ቀልበይን ልበይን’የ ተቀቢለዮ።እቲ ምንታይስ ኣብ ገዛእ ሃገሮም ከም ሰብ ዘይሕሰብሉ ህሞት ስለዝሰማዕኩ ነይሩ። ኮይኑ ግን ነቲ ኣብ 1975 ዝተቀበልክዎ ቃልሲ ዉጽዓት ተጋሩ ኣብ መጀመርታ 1978 ኣብ ጥርጥር ከእትወኒ ጀሚሩ። መንግስቲ ሱዳን ኣብቲ እዋን’ቲ ፈነወ ሬድዮ ንሰዉራ ኤርትራ ኣፍቂዶሙልና ስለዝነበሩ፡ ብዓል ኣቶ ዓንደብርሃን ወልደገርግሽ ቃለ መሕትት ንመራሕቶ ወያኔ ዝነበሩ፡ ንኣቶ ስብሓት ነጋን ኣቶ ግደይ ዘራጽዮን ከካይድሎም እንከለዉ ኣብ ሜዳ ብሬድዮ ተኻታቲለዮ ነይረ።

ካብቲ ሽዑ ዝበልዎ ጸቐጥቶምን ንዓቕቶሙን ካልኦት እንከለዉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝንዑቆም ንንዕቐቱ ክገልጽ እንኮሎ ድማ ንዕባራ ደርሆ እንተርእዩ “”ደርሆ-ዓጋመ” ብምባል ከምዚሰምያ ክዛረቡ ምስ ሰማዕኩ፡ እምባእ እዞም ሰባት፡ ኣብ ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒቶም ጸገም ኣለዎም ክብል ምስተዛረብኩ። ሽዑ መራሕያይ ዝነበረ ማሓሪ ኪዳን (ራሻይዳ) ዝብሃል ተጋዳላይ ብትሪ ከምተቃወመኒ ይዝከረኒ። ዘቕረቦ ነጥቢ ግን ኣይነበሮን ብወገነይ ግን ወልቆቶት እንታይ ከምዝብልዎም ኣዉኬሉ ነይረ።

ወድሓንኩም!

መርእድ ዘርኡ

15-10-2020

‘’ኩርዕቲ ኤርትራዊት ስድራቤት ኣብ ኤዉሮጳ”

ሓንቲ ‘’ኩርዕቲ ኤርትራዊት ስድራቤት ” ኣብ ሓንቲ ሃገር ናይ ኤዉርጳ ትነብር ኣላ። እዛ ስድራቤት’ዚኣ ከም ሰባ: ብሓያል ድፌት ናይ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ካብ ኤርትራ ተቀሲባ ንስደት ዘምርሔት ኮይና፡ ጉዕዞ ስደታ ድማ ብከቢድ ሓርጎጽጎጻትን ጸበባብ ብሱዳን: ሊብያን ማእከላይ ባሕሪ ኣቢላ ን ኤዉሮጳ ኣትያ ዑቕባ ዝሓተተትን፡ ሕቶ ዑቕቡኣ ተቀባልነት ረኺቡ፡ ንክትነብር መንበሪ ፍቃድ ዝተዋህባ ስድራቤት እያ።

ከምቲ ኩሉና ስደተኛታት እንፈልጦን ዝሓለፍናዮን፡ መንበሪ ፍቓድ ምስ ረኸብካ፡ ካብቲ መዓስከር ስደተኛ ወጺኻ መንበሪ ገዛ ረኺብካ ትጣየስ እሞ፡ ድሕሪኡ ኣብቲ ሕብረተሰብ ክትዉሃሃድን ርእስኻ ኪኢልካ መታን ክትነብር  ከም ቛንቛ፡ ታሪኽ፡ ማሕበራዊ ኣናባብራ እቲ ሕብረተሰብ፡ ዝተፈላለየ ኣካዳሚካዊን ተግባረ-ኢዳዊ ኣስተምህሮታት ንክዉሃበካ ባይታ ይኽፈተልካን ግቡኡካን መሰልካን ንክትፈልጥ ክኣ ሲቪክ ኣስተምህሮታት ዝዉሃበካ እኹልን ዉሱንን ጊዚያት ኣሎ።

ኣብዚ ናይ ጽልግልግን ወገግታ-ብርሃን ጊዚያት’ዚ፡ ካብቲ ዜጋታት እታ ሃገር በረድ፡ ቁሪ፡ ንፋስ፡…ወ.ዘ.ተ እንዳተወቕዑ ሰሪሖም ዝኸፈልዎ ቀረጽ፡ ተቆርሚሙ ዝዉሃበካ ዝተሓተ ሓገዝ ገንዘባዊ መልዕሎ ማሕበራዊ ሓልዮት (social assistance benefit) እንዳተዋህበካ ይጸንሕ እሞ፡ ድሕሪኡ ከም ነፍስ-ወከፍ ነባሪ እታ ዘለኻያ ሃገር ስራሕ ደሊኻ ስድራቤትካን ነፍስኻን ክትሕግዝ፡ ሓደ ካብቲ ንቡር ሓላፍነታትካ(commitment) ኮይኑ፡ እዚ ማለት ከተካይዶ ዝግብኣ ጉቡኣት ብመንጸሩ ድማ መሰላት ኣለዉኻ።

ኩሉ ሰብ ሓደ ዓይነት ብልሒ፡ ኩነታት፡ ተበግሶ፡ብቕዓት…ወ.ዘ.ተ ስለዘይብሉ ግን፡ ገለ ሰብ ቀልጢፉ ምስቲ ሕብረተሰብ ተዋሃሂዱን (integrated) ርእሱ-ኺኢሉን ዝነብር ክኸዉን እንከሎ፡ ገለ ሰብ ግን ነቲ ዝገጠም ብድሆታት ክስዕሮ ስለዘይክእልን ስለዘይዕወትን፡ ርእሱ-ክኽእል ስለዘይክእልን ምንጭታት ስራሕን ፋይናንስን ስለዝዕጸዎ፡ እንተ ብጥበቡ እንተ ተገዲዱ ብሓገዝ ገንዘባዊ መልዕሎ ማሕበራዊ ሓልዮት ቀጻሊ ከምዝናበ ይኸዉን። ዕድል እዛ “ኩርዕቲ ኤርትራዊት ስድራቤት ኣብ ኤዉሮጳ” እዉን ካብዚ ዳሕረዋይ ዕድል ዘጋጠማ ስድራቤት’ያ።

ኮይኑ ግን ንጽብቁ’ዛ ‘’ኩርዕቲ ኤርትራዊት ስድራቤት ” ከምቲ ንቡር ሰብ ዝፈልጦ ፍልጠትን ሓሳብን ኣይኮነን ዘለዋ። እቲ ንሳ ትሓስቦ “እቲ ዝተሓተ ሓገዝ ገንዘባዊ መልዕሎ ብማሕበራዊ ሓልዮት ዝዉሃባ መሰላን ዶሞዛን ሙኻኑ’ዩ ዝመስላ”። እቲ ዝዉሃባ ዘሎ “ዶሞዝ” ድማ ብሕቡራት ሃገራት ዓለም ጉዳያት ስደተኛታት (UNHCR) ተሰሊዑ ዝዉሃባን፡ እቶም ዘንቡርዋ ዘለዉ ሃገረ-መንግስቲ ድማ ካብቲ ሑቡራት ሃገራት ዓለም ጉዳያት ስደተኛታት ዝሰድዎ ዶሞዛ ቆርሚሞም ከምዝወስዱላን ተጠቐሚትን  ዝመስሎም እዮም።

ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽክዎ ስለዝሓስቡ፡ ሰብኣይን ሰበይትን ብእብረ ናብቲ ምምሕዳር ዝነብሩሉ ከተማ ቤት-ጽሕፈት ሕብረተስብኣዊ ጉዳያት ብምምልላስ ዳርጋ መገዲ’ዮም ኣዉጺኦምሉ። መዓልታዊ ሕጽረተት ገንዘብ፡ ልብሲን መግብን ይጎድሎም ከምዘሎ ስለዝጠርዑ፡ እታ ንእኦም ትካታተል ዝነበረት ጽሓፊት ሕብረተስብኣዊ ጉዳያት፡ ብመሰረት ናይቲ ሃገር ሕግታት ዝግብኦም እንዳሃበት፡ ዘይግብኦም ድማ እዚ የሎን እንዳበለት ብክብረት ከተናባብሮም ፈተነት። ‘’ኩርዕቲ ኤርትራዊት ስድራቤት ”ብዝሒ ዝዓብዩ ቆልዑ ስለዘለዉዋን ኣናባብርኣ ድማ ከምቲ ናይ ዓድና ጸብሒ መታን ክሓፍሰላ ዘይተደነ ሽጉርቲ ጊዒታ ጣይታ ፊኖን ዕፉንን ጠቢታ፡ እንዳተመገበት ስለትነብር፡ ዘይተደነ ዘይሕጋዊ ገንዘብ ኣብ ኣረጊት-ካልሲ ዘቀመጠት ስለዝኾነት፡ ንኣብ ከባቢኣ ዝነብር ሰብ ፈራዕ ፈራዕ እንዳበለት እትነብር ስድራቤት እያ።

የግዳስ፡ ብዘየሎ ዋህም  ዝተበከለ ሓንጎል ሰብኣይ፡ ካብ ኩቱር ስስዔን ህርፋንን ወይ ድማ ካብ እቲ ወርሓዊ ዝዉሃቦም ገንዘብ ቀልጢፎም ይዉድእዎ ጊዲ ነይሮም ኮይኖም “ዶሞዘይ ዘይተዉርድለይ” እንዳበለ ከሸግራ ጀመረ።  ንሱ ይኹን ሰበይቱ ተማሂሮም ቛንቛ ናይቲ ዝነብሩሉ ሃገር ክሰምዑ፡ ክጽሕፉን ክዛረቡን ስለዘይክእሉ፡ ብመንጎኝነት  ቶርጋማይ እዮም ምስቲ ምምሕዳሮም ዝዛራረቡ። ስለዚ እቲ ምምሕዳር ንመናባብርኦም ጥራይ ዘይኮነ፡ ጸገማቶም ንምርዳእ እዉን ንቶርጋማይ ዘይተደነ ገንዘብ የዉጽኣሎም ነበረ።

ሓንቲ ምዓልቲ  ሰብኣይ’ታ ‘’ኩርዕቲ ኤርትራዊት ስድራቤት ” ተቖጢዑ ነቲ ቶርጋማይ ንክትርጉሞሉ ዘረባ ይነግሮ  ስለዝነበረ፡ እታ ጽሓፊት ሕብረተስብኣዊ ጉዳያት፡ ሓያል ነድርን ቁጥዔን እቲ ሰብኣይ ስለዝተዓዘበት፡ ነቲ ቶርጋማይ፡ እታይ ኮይኑ’ዩ ዝሓርቕ ዘሎ? እንታይ’ዩ ኸ ዝብል ዘሎ? ብምባል  ሓተተቶ። ቶርጋማይ ድማ “ዶሞዘይ ዘይተዉርድለይ” ይብለኪ ኣሎ በላ። እታ ጽሓፊት ሕብረተስብኣዊ ጉዳያት፡ እንታይ ዶሞዝ ኣለዎ ብምባል “እዚ ንህቦ ዘሎና ገንዘብ ዶሞዝ ከምዘይኮነን፡ ካብቲ ዜጋታት እታ ሃገር በረድ፡ ቁሪ፡ ንፋስ፡…ወ.ዘ.ተ እንዳተወቕዑ ሰሪሖም ዝኸፈልዎ ቀረጽ፡ ተቆርሚሙ ዝዉሃበካ ዝተሓተ ሓገዝ ገንዘባዊ መልዕሎ ማሕበራዊ ሓልዮት ሙኻኑ ግለጸሉ ክትብል ንቶርጋማይ ነገረቶ። ብተወሳኺ ኣብ ብርክት ዝበሉ ህጻናት ደቆም ምዕባይ ተጸሚዶም ስለዘለው ብምባል፡ ሸለል ኢልናዮም እንበር እዚ ዝዉሃቦም ናይ ሓገዝ ገንዘብ ክፍቀደሎም እዉን እንተኾነ፡ ከማልእዎ ዝግብኦም ግቡኣት ከምዘሎ ክፈልጥ ከምዘለዎ ንገሮ ኢኻ በለቶ።

ቶርጋማይ ከምዝተባህሉ፡ ከምዚ ትብለካ ኣሎ እንተበሎ፡ ወዲያቱ ድማ መን ፍለጢ ኢልዎ! ብሑቡራት ሃገራት ዓለም ጉዳያት ስደተኛታት ንዓይ ተባሂሉ ንመንግስታ ዝተሰደ ገንዘብ’ያ ትህበኒ ዘላ። ብኣንጻሩ ካብቲ ዝስደደለይ ገንዘብ መንግስታ ቆርሚሙ ከምዝወሱድ (ዝሰርቕ) ከምዝፈልጥ ንገራ ክብል መለሰ። ቶርጋማይ እዉን ነገራ። ብዝኾነ ክራዳድኡ ስለዘይክኣሉ ብዕግርግር ተፈላላዩ።

መሸም ‘’ኩርዕቲ ኤርትራዊት ስድራቤት ” ከም ቅጽል ስማ ኩሩዕትን ኣምላኽ ዝባረኻን ዝሃባ ስለዝኾነት፡ ዓመት ዓመት ቆልዓ ኣብ ርእሲ ቆልዓ ስለትወልድ፡ ኣብቲ እዋናት’ቲ ኣጋጣሚ መደብ ናይ ጥምቀት ቆልዓ ስለዝነበሮም። ነታ ጽሓፊት ሕብረተስብኣዊ ጉዳያት ናይታ ከተማ፡ ኣብቲ ጥምቀቶም ምስኦም ንክትዉዕል ዓደምዎ። ዕላማ እቲ ዕድመ ስለዝፈተዉዋ ኣይኮኑን እንታይድኣ፡ መታን ንቀጻሊ ነቲ ምምሕዳር ከተማ ክምዝምዝዎ ክጥዕሞም፡ ብቀዳምነት ምስታ ጻዕዳ ሰበይቲ ክዕረቁን  ካልኣይ ድማ መሰላታን ጉቡኣታት ከምኦም ዘይትፈልጥ ሰብ ጊዲ መሲልዎም፡ ጉቦ ብምብላዕ ብዘይሓርጎጽጎጻትን መሰናኽላትን ክምዝምዝዎ ስለዝሓሰቡ ነበሩ።

ሕሉፋትን ደፋራትን ስለዝኾኑ ድማ፡ ነቲ መዓልቲ ጥምቀት ዝኸዉን ጥልፊ ክዳን ፡ ልክዕ ከምቲ ናይታ ትጥመቅ ሓራስ ሰበይቲ ጀለብያ ጥልፊ ምስ ነጸልኡ፡ ዲግዲጊት መዕጠቂኡ ዓዲጎም፡ ንኡ ተኸዲና ኣብቲ ጥምቀቶም ምስኦም ክትዉዕል ማዓድዎ።

ዝተዓደመት ጻዕዳ ጥልፋ ተኸዲና ኣብ ተዓደመትሉ ስዓትን ቦታን ተረኽበት። ኣየ እባ ከጸብቀላ!  ክሳብ ኩርናዕ-ኩርኒዕታ ዘረር ዝበለ ብገፊሕ እድያት ዝተቀነተሉ ስለዝነበረ፡ ጽባቀ ናይቲ ጥልፊ ነታ ጻዕዳ ሰበይቲ ከምዚ ዱሙቕ መብራህቲ ተኾሊዓ ከምትጥመት ገበራ።  ኩሎም ዕዱማት እዉን ተረኽበ፡ ኣብቲ ዳስ ብልዕን መስተን ተኸስከሰ፡ ከበሮ ተሃርመ፡ ሞዚቛ ብዓዉታ መቃልሕ ተዋግሔ፡ ሰብኣይ እታ ኩርዕቲ ስድራቤት ጻዕዳ ክዳን ሓበሻ ተኸዲኑ ሰበይቱ ድማ ጥልፋ ተኸዲና፡ ሰተታ ዝመስል ኩቱሻ፡ ገዚፍ ሰንሰለት ዘንጠልጠሎ ወርቂ መስቀልን ንኩሉ ኣጻብዕታ  ዘማዕረገ ዝተፈላለየ ዝብጦታትን ካትማትን በናጅራት ወድያ ከምዛ ሓዊ-ለይቶ ብልጭ ብልጭ እንዳበለት፡ ንዑዱማት ቡልዕልና ስተይልና እንዳበሉ ንመላእ ዳስ ዘወርዋ።

ብዝርኣየቶ ምእማኑ ኣሸጊርዎ ዝተደነቐት ጻዕዳ፡ ንክንዲዚ ዝብዝሑ ሰብ ዓዲሞም ዘብሉዑን ዘስቱዩን፡ መዳርግቲ ዘይብሉ ስልማት ዝተሰለመት ሰበይቲ ምስራኣየትን ንዕኦም ኪኢሎም ንዕዓ እዉን ካይተረፈ ጥልፊ ዝኸድኑ ኣዝዮም ሃብታማት እምበር ድኻታት ከምዘይኮኑ ክስማዓ ጀመረ።

በሊዓ ሰትያ፡ ኩሉ ተዓዚባ፡ ዘድልያ ስእሊታት ወሲዳ ድማ ከደት። ንሳልስቱ ነቶም ሰብኣይን ሰበይትን ናይታ ‘’ኩርዕቲ ኤርትራዊት ስድራቤት ” ዓዲማ፡ ድሕሪ ሕጂ ዝዉሃበኩም ዝነበረ ሓገዝ ገንዘባዊ መልዕሎ ማሕበራዊ ሓልዮት ደዉ ክብል’ዩ፡ ምኽንያት ደዉ መበሊኡ ድማ ኣዚኹም ሃባትምን ቀዋሚ ንብረት ወርቂ ዘለኩም ብሙኻንኩም’ዩ በለቶም።

ትጽቢታቶሙን ክዉንነትን ከምዚ ብርጭቆ ኣብ እምኒ ወዲቁ ዝሳባበር ፍርትት ምስ በለ፡ እቲ ሓሶትን ምድንጋራትን ክቅጽል ስለዝነበሮ፡ እቲ ወርቂ ንሹዑ ክትራየሉ ካብ ሰብ ዝተለቅሕዎ ሙኻኖም ከመኽንዩ ጀመሩ። ጋልያቱ ድማ ኣለቃሒትን ነቲ ወርቂ ዝዓደገትሉ ክፍሊት ሒዛ፡ ኣብዚ ቤትጽሕፈት መጽያ ሓላፍነት ትስከም እንተኾይና ጸገም የሎን ዉሳኔና ከነልዕሎ ንኽእል ኢና ክትብል መለሰትሎም።

ነዚ’ኣ ዝረስዔ፡ ሞት ትረስዓዮ!

ወድሓንኩም!

መርእድ ዘርኡ

17/10/2020

ሓተታ፡ ቃሉን መርገጺኡን ክዓጽፍ ዘይእግሞ ጃንዳ!

ሓተታ፡ ቃሉን መርገጺኡን ክዓጽፍ ዘይእግሞ ጃንዳ!

ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ቅድሚ 5 ሰነ 2018 ዓ.ም.ፈ ፈጻሚ ሽማግሊ ኢህወደግ (ፈደራላዊ ስርዓት ኢትዮጵያ) ነቲ ኮምሽን ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ኣብ ኣብ 13 ሚያዝያ 2002 ዓ.ም.ፈ ዝወሶኖ፡ ብዘይቕድመ ኩነት ከተግብሮ ምኻኑ ቅድሚ ምእዋጁ፡ ኣብ ሓዳስ ኤርትራ ብዝርዝር ከምዚ ብምባል ጽሒፉ ነይሩ፡-

መበል 27 ዓመት .188

7 ሚያዝያ 2018 – ገጽ 2

ሓዳስ ኤርትራ

ርግጸት ልዕልና ሕጊ ይኣክል!

13 ማዝያ 2002 ዶባዊ ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምፍታሕ ዚቘመ ዳናዪ ኮምሽን፡ ናይ መወዳእታን ቀያዲን ብይኑ ዚሃበሉ ዕለት እዩ። እቲ ብይን ካብ ዚወሃብ ዝመጽእ ዓርቢ 16 ዓመቱ ክመልእ እዩ።

ካብ ግንቦት 1998 ክሳብ ሰነ 2000 ዓ.ም፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢን ሃገርን ኤርትራ ዝተኻየደ ቅሉዕን ዘይምኽኑይን ወራር፡ ብሓያል መኸተን ጅግንነትን ህዝቢ ኤርትራ ምስ ተረዂመሸ፣ ኣብ ወርሓት ስነን ታሕሳስን ናይ 2000 ዓ.ም.፡ ነቲ ብዶብ ዝተመኽነየ ኲናት ንምዕራፍ፡ ኣብ ኣልጀርስ ክልተ ስምምዓት ሰላም (ኣፈናዊን ኣጠቓላልን) ከምእተኸተሙ ይዝከር። ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኮፊ ኣናን፡ ዋና ጸሓፊ ው.ሓ.ኣ. ሳልም ኣሕመድ ሳልም፡ ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማድሊን ኦልብራይት፡ ፕረዚደንት ኣልጀርያ ዓብደልዓዚዝ ቡተፈሊቃ፡ ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሚስተር ሪኖ ሰሪ ድማ፡ ኣውሓስቲ ትግባረ ናይቲ ስምምዕ ብምዃን ክታሞም ኣንቢሮምሉ።

ስምምዕ ኣልጀርስ፡ ሓሙሽተ ኣባላት ዝሓቘፈ ዘይሻራዊ ዳናዪ ኮምሽን ክምስረት ዝእዝዝ ኮይኑ፣ እቲ ዝቐውም ኮምሽን፡ ንዶባት ክልቲአን ሃገራት ዝምልከት መግዛእታዊ ውዕላት (Pertinent Colonial Treaties) 1900፤ 1902፤ 1908፤ ከምኡ’ውን ምስ ጉዳይ ዶባት ተዛማድነት ዘለዎ ኣህጉራዊ ሕጊ (Applicable International Law) ምርኩስ ብምግባር ብይኑ ድሕሪ ምሃብ፤ ዶባት ሓንጺጹ ኣብ ባይታ ከመልክት ስልጣን ዘሰክሞ እዩ።

በዚ ውዕል’ዚ ዝቘመ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብቲ ዝቐጸለ ልዕሊ ሓደ ዓመት፣-

– ክልቲኦም ወገናት ሕጋዊ ጭብጢታቶም ከቕርቡ ዕድል ብምሃብ፤

– ብክልቲኦም ወገናት ዝቐረቡ ብዙሓት ሰነዳትን ዝተፈላለዩ መርትዖታት ብምምርማር፤

– ስምምዕ ኣልጀርስ ብዘሰከሞ ሓላፍነት መሰረት፣ ዝምልከቶም መግዛእታዊ ውዕላትን ተዛማዲ ኣህጉራዊ ሕጊታትን ምርኩስ ብምግባር፣ ብ13 ማዝያ 2002 ውሳነኡ ሂቡ።

ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስን ዳናዪ ኮምሽን ዜውጽኦ ዝርዝራት ኣፈጽጻማን፡ እቲ ብይን ክሳብ ሕዳር 2003 ኣብ ዚነበረ ግዜ ኣብ ባይታ ተተግቢሩ፡ ክድምደም ዚነበሮ እዩ። እንተኾነ ወያነ፡ ብኣይዞነት ኣሳሰይቱ፡ ልዕልና ሕጊ ስለእተሓሰመ፡ ኣህጉራዊ ሕጊን መትከላትን ተረጊጹ፡ እቲ ብይን ክሳብ ሎሚ ካብ ፈጽሚ ተዓጊቱ ኣሎ። በቲ ዝተፈጥረ ዕንቅፋት ዕማሙ ብምልኣት ኪፍጽም ዘይከኣለ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መወዳእታ፡ ነቲ ዶባት ብማንዛ ሕንጻጻት (virtual demarcation) ኣብ ካርታ ኣመልኪቱ፡ ኣብ ሕዳር 2007 ስርሑ ብወግዒ ከምዚዛዘመ ኣፍሊጡ። ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኣብ ክልቲአን ሃገራት ዚነበረ ኣብያተ-ጽሕፈቱ ኣብ ዚዓጸወሉ እዋን፡ ናብ ሕቡራት ሃገራት ዚጸሓፎ ደብዳበ ከምዚ ይብል፦

“ኢትዮጵያ፡ እቲ ቀያዲን ናይ መወዳእታን ኪኸውን ዝተሰማማዓትሉ ብይን፡ ኣብ ባይታ ኪትግበር ድልየትን ቅሩብነትን ኣየርኣየትን። እቲ መስርሕ ኪቕጽል ተስፋ ስለዝተሳእኖ ከኣ፡ ኮምሽን ኣብያተ-ጽሕፈቱ ኪዓጹ ተገዲዱ ኣሎ። ኣብ መደምደምታ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ እቲ ብ13 ማዝያ 2002 ብዝተዋህበ ውሳነ ዝተሓንጸጸ፡ ኣብ ሕዳር 2007 ድማ ብቨርቺዋል ምምልካት ተነጺሩ ዘሎ ዶብ፡ ንክልቲኦም ወገናት ቀያዲ ምዃኑ የፍልጥ። ነዚ ዶብ’ዚ ዝጻረር ወይ ዝጥሕስ ዝኾነ ተግባር ከኣ ዘይሕጋዊ እዩ።”

እዚ ዕንቅፋት’ዚ፡ ኣብ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮነ ኣብ ሰላምን ጸጥታን ዞባና ብዜስዓቦ ናይ ግዜን ዕድላትን ክሳራ፡ ቀንዲ ተሓታቲ፡ እቲ ኣህጉራዊ ሕጊ ጥሒሱ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ጎቢጡ ዚርከብ፡ ወራሪ ስርዓት ወያነ እኳ እንተኾነ፡ ክብረት ስምምዓትን ውሳነ ኮምሽንን ኬተግብር ሓላፍነት ዝተሰከመ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኮነ፡ ኣውሓስቲ ናይቲ ስምምዕ እውን ግዴታኦም ብዘይምልዓሎም ተወቀስቲ እዮም። ልዕሊ ዚኾነ ወገን ከኣ፡ ትግባረ ናይቲ ብይን ሓኒቑ ኪሕዞ ዚወሰነ ኣብቲ እዋን’ቲ ዝነበረምምሕዳር ኣመሪካ ተጠያቒ እዩ። ነዚ ሓቂ’ዚ ካብ ጽሑፍ ኣምባሳደር ኣመሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዚነበረ ጆን ቦልተን ምርግጋጹ ይከኣል።

ጆን ቦልቶን፡ ኣብታ ኢድካ ምሃብ ምርጫ ኣይኮነን “Surrender is not an option” እትብል መጽሓፉ፡ ስምምዕ ኣልጀርስ ንምፍራስ፡ ብክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ዝተዋህቦ መምርሒ ከምዚ ኪብል ኣስፊርዎ ኣሎ፦

“ኣነ ብዘይተረድኣኒ ምኽንያት፡ ናይ ሽዑ ተሓጋጋዚት ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ጃንዳየ ፍሬዘር፡ እቲ ‘ጌጋ’ዩ ነይሩ’ ኢላ ዝደምደመቶ ውሳነ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን 2002፡ ዳግማይ ክርአን ዚበዝሕ ክፋል ናይቲ ዜሰሓሕብ ግዝኣት ንኢትዮጵያ ዚወሃበሉ ኩነት ኪፍጠርን፡ ኣብ ለካቲት (2005) ሓሳብ ኣቕሪባተለይ ነይራ። እቲ ጉዳይ ንባይቶ ጸጥታ ብኸመይ ከምዝገልጸሉ ስለዝሓርበተኒ ግን ኣየቕረብክዎን።”

ብዊኪሊክስ ዚለሓዀ ሓበሬታ እውን፡ ኣብ ሕዳር 2009፡ ወከልቲ ኣመሪካ፡ እንግሊዝ፡ ፈረንሳ፡ ጀርመን፡ ጣልያንን ሽወደንን ኣብ ዝተራኸብሉ ኣጋጣሚ፡ ወኪል ኣመሪካ፡ “ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኢትዮጵያ መተካእታ ዘይብላ መሓዛ ኣመሪካ” ምዃና ብምግላጽ፡ “ኣመሪካ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምዘለዎ ደስኪሉ ኪጸንሕ” ከምእትደልዮ ምዝራቡ ይጠቅስ።

ባይቶ ጸጥታ እውን እንተኾነ፡ ኣብ ክንዲ ካብ ድርብ መለክዒታት ርሒቑ፡ ዝተፈጸመ ግህሰት ልኡላውነትን ጎበጣን ብትሪ ብምቅዋም፡ ብመሰረት ምዕራፍ 7 ቻርተር ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ልዕሊ ሕጊ ዝጠሓሰ ወገን ስጉምቲ ዝወስድ፡ ኮር ተገልበጥ ኣብ ልዕሊ’ታ “ግዝኣተ-ሕጊን ኣህጉራዊ መትከላትን ይከበር” ኢላ ዚሞጎተት፡ መሬታ ዝተወረ ኤርትራ ዘይምኹኑይ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ዓንቀጽ 51 ቻርተር ሕ.ሃ. ሰፊሩ ንዝርከብ፡ ናይ ርእሰ ምክልኻል መስላ ዝግህስ እገዳ ኣብ ምውሳን መጋበርያ ኮይኑ እዩ።

ናይዚ ዚሓለፈ 16 ዓመታት ዛንታ እምበኣር፡ ንስለ ጂኦ-ፖለቲካዊ ረብሓታት፡ ርግጸት ግዝኣተ ሕጊ ብምስሳይ፡ ኣህጉራዊ ሕጊን መትከላትን ንፍዂሰት ዝተቓልዕሉ፡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዞባናን ከኣ፡ ግዜን ብዙሕ ዕድላትን ዝኸሰርሉ ዘሕዝን ዛንታ እዩ። ዝተፈጸመ ዓመጽ ንምኽዋል ምዕልባጥ፡ ብዕድል ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እናተጻወትካ ህድማ ንቕድሚት ግን ክሳብ መዓስ?

ብኣጋጣሚ መበል 16 ዓመት ውሳነ ኮምሽን ዶብ እምበኣር፡ እቲ ኣብ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ተፈጺሙ ዘሎ ግህሰትን ዚወርድ ዘሎ ዕንወትን ብዘይውዓል ሕደር ኬብቅዕ፡ ከምቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ስምምዕ ኣልጀርስ ኣብ ዝተኸተመሉ እዋን “ናይ ኲናትን ጽልኢን ምዕራፍ ብናይ ምትሕግጋዝን ብሓባር ምንባርን መድረኽ ክዕጾ ኣለዎ። ጉርብትና ህዝብታት ምርቓ እምበር መርገም ኣይኮነን” ዝበሎ፡ እዚ ሰላም ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን መላእ ዞባናን ዘሪጉ ዝርከብ ሃዋህው ኣኽቲሙ ናይ ልምዓትን ምትሕብባርን ሓድሽ መድረኽ ክፍጠር፣ ርግጸት-ሕጊ ንምኽዋል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ተስገዲዱ ዝጸንሐ ሕጋዊ መሰረት ዘይብሉ ዓማጺ እገዳ ብቕጽበት ተሰሪዙ፡ ክብረት ልዕልና ሕጊ ኪሕሎ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ብሓፈሻ፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ከኣ ብፍላይ ግዴታኦም ኪፍጽሙ ኤርትራ ደጊማ ትጽውዕ። ዝብል’ዩ።

ኣብ 5 ሰነ 2018 ዓ.ም.ፈ ፈጻሚ ሽማግሊ ኢህወደግ (ፈደራላዊ ስርዓት ኢትዮጵያ) ነቲ ኮምሽን ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ  ኣብ 13 ሚያዝያ 2002 ዓ.ም.ፈ ዝወሶኖ፡ ብዘይቕድመ ኩነት ከተግብሮ ምኻኑ ድሕሪ ምእዋጁ ግን መራሒ ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ  (ኣቶ ኢስያስ ኣፍወርቂ) ፡ ሓያል ስምብራትን ማህሰይቲን ኣብ ስነ-ኣኣሙሮ ህዝብና ሓዲጉ፡ ነቲ ኣብ  ዝሓለፈ 30 ዓመታት፡ ሕሉፍ ኣሰቓቂን ኣሉታዊን፡ ቶምክሮ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያዉያ ኣዛኻኺሩ፡ ንነድሩ ዘላዓለ ዘረባታቱ ከመ-ቅጽበት ከምዚ ዝስዕብ ክብል ጀመረ፡-

1.ንሕና ኣይከሰርናን!

2.ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ክልተ ህዝቢ’ዩ ኢሉ ዝኣምን፡ ነቲ ሓቐኛ ታሪኽ ዘይፈልጥ ሰብ’ዩ!

3.ምሕንጻጽ ዶብ ኣብ መንጎ እቶም ቡዙሓት ዘለዉ ሽግራት፡ እቲ ዝደቐቐ ሕቶ’ዩ፡ ልዕሊኡ ካልእ ዓበይቲ ጉዳያት፡ ከም ምርግጋእ ኢትዮጵያ ናይ ዞናና ቁጠባዊ ዉህደት ስለዘሎ፡ ኣብቲ ዝዓበየ ጉዳያት ኣቶኪርና ክንሰርሕ ኢና!

4.ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝነበረ ሽግር ናይ ዶብ ግርጭት ኣይነበረን ኣይኮነን፡ ዶብና ድማ ልዕሊ ካልኦት ናይ ኣፍሪቃ ሃገራት ብዝተነጸረ ዝተሓንጸጸ’ዩ!

5.ድሕሪ ሕጂ ዶክተር ኣቢ ንስኻ ኢኻ ትመርሓና፡ ንቐልዓለም ኣይኮነን! ሙሉእ ስልጣን ሂበካ ኣለኹ!

6.ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ታሪኻዊ ኪዳኖም ኣሓዲሶም!?

7.ነዚ ኣብ መንጎ “ክልቴና” ዝግበር ዘሎ ዝምድናታት ንምዕንቃፍ ዝፍትን ወይልኡ! …ወ.ዘ.ተ ብምባል ነቲ 16 ዓመታት ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ  ኣብ 7 ሚያዝያ 2018 ዝወሰድዎ መርገጺ ከመ-ቅጽበት ዝቀየሩ።

ከምዚ ዓይነት ቃሉን መርገጺኡን ክዓጽፍ ዘይእግሞ ጃንዳ፡ ጽባሕ-ንግሆ እዉን ካልእ ክገብር ሙኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን። እቲ ካልእ ካይመጸ እንኮሎ ነዚ ጃንዳ’ዚ ደዉ ከነብሎ፡ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ሞራላዊን ሃገራዊን ሓላፍነት’ዩ።

ወድሓንኩም!

ዝኽሪ ንመተካእታ ዘይብላ ሂወቶም ዝበጀዉን ዝብጅዉን ዘለዉ ስዉኣትና!

ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ናይ ህዝቢ፡ ብህዝቢ ካብ ህዝቢ’ዩ!

ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!

ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ

08/03/2020